Кіріспе

14 ғасырдағы Генри Найтонның Лестерде жазған тарихи есебі Найтонның хроникасы (Найтонның Лестер хроникасы деп те аталады) – Генри Найтонның 14-шы ғасырда жазған ағылшын жылнамасы. Ол оны Ланкастер үйімен байланысты Сент-Мэри де Пратистің Августин аббаттығында жазған, онда ол канон қызметін атқарды және оны "қолдағы жұмысы" деп атады.

Хроника

Найтон төрт томдық хроника жазды, ол алғаш рет 1652 жылы жарық көрді, 959 жылдан 1366 жылға дейінгі Англия тарихын баяндады. Бастапқыда, осы еңбектің бесінші кітабын 1377-1395 жылдар аралығында бір канондық әріптесі аяқтаған деп есептелді, бұл Найтонның көру қабілетінің нашарлауына байланысты болды (төмендегі «Найтонның жалғастырушысы» бөлімін қараңыз). Алдыңғы кітаптар (1337 жылға дейін) – бұрынғы тарихтардың қайта өңделген нұсқалары. Бірақ соңғы екі кітап осы кезеңді зерттеу үшін өте құнды, себебі оларды сол заманда өмір сүрген, хабардар ғалымдар жазған. Соңғы екі кітап 14 ғасырға қатысты көрнекті және егжей-тегжейлі бірінші қол деректерді ұсынады, мысалы, Қара өлімнің салдары мен феодалдық жүйенің күйреуі, сондай-ақ Англиядағы жалақы және бағалар жүйесінің нақты мәліметтері. Ол сонымен қатар сол кездегі дін қызметкерлері арасында кең таралған көзқарастарды да көрсетеді; атап айтқанда, Киелі кітапты қарапайым тілге аударуға қарсы болды, жас діни қызметкерлердің білім деңгейінің төмендігіне қайғырды және лоллардтардың көтерілісіне күшті қарсылық білдірді. «Осы Мастер Жон Уиклиф, Игі хабарды Мәсіхтің дін қызметкерлері мен шіркеу ұстаздарына бергенін, олар оны өз заманының қажеттіліктеріне, жекелеген талаптарына және саналарының ашықтығына сәйкес, қарапайым халық пен әлсіз жандарға мейіріммен жеткізуі үшін, ағылшын тіліне – періштелер тіліне емес – аударды; сондықтан ол оны қарапайым халыққа түсінікті етіп, әдетте білімді және зиялы дін қызметкерлеріне қарағанда, қарапайым адамдар мен әйелдердің оқуына жеңілдетті; осылайша, Игі хабардың маржаны лақтырылып, шошқалардың аяғына тапталды».

Найтон хроникасының жалғастырушысы

Найтонның жалғастырушысы (немесе "Найтонның жалғастырушысы") – Найтонның жылнамасын 14 ғасырдың соңында жалғастырған деген болжам бар. Бұл жалғастырушының бар екендігін алғаш рет 19 ғасырдың тарихшысы Уолтер Уоддингтон Ширли айтқан. Ол жылнамада баяндалған оқиғалардың арасындағы үлкен үзіліске назар салған және жылнаманың кейінгі бөлігін басқа, аты белгісіз автор жазған деген қорытындыға келген, ол 1377 жылдан бастап жазуды қолға алған. Ширли сондай-ақ, жалғастырушының Ланкастерліктерге жақындығы бар шетелдік болғанын, бірақ ағылшын тіліне құштар болмағанын және Лестер аббаттығында қызметке орналасқан деген болжам жасаған. Ширлидің бұл теориясын 1880 жылдары "Роллс" сериясы үшін Найтонның жылнамасын өңдеген классик және еврей тілінің маманы Ж. Роусон Ламби қолдады. Жалғастырушының бар екендігіне қатысты күмәндері болғанына қарамастан, Ламби 1377 жылдан кейінгі бөлімдерді басқа автор жазды деген шешімге келді. Оның жылнаманың авторлығын бөлуіне кейінгі авторлар да еріп, нәтижесінде жалғастырушы туралы аталмыш тарихшылардың тарихи зерттеулеріндегі сілтемелер пайда болды. Қазіргі академиялық пікір Галбрайтпен келіседі, яғни жалғастырушы, басы артық болған, ал Найтон жылнаманың барлық бөлімін өзі жазған.