Жуғынғыш: 1974 жылғы британдық триллері

Кіріспе

1974 жылы түсірілген британдық триллер фильмі, режиссері Ричард Лестер

«Жуггернаут» – 1974 жылы түсірілген британдық қылмыстық саспенс фильмі, басты рөлдерде Ричард Харрис, Омар Шариф және Энтони Хопкинс ойнайды. Ричард Лестер режиссерлік еткен бұл фильм негізінен Солтүстік теңіздегі TS Hamburg кемесінде түсірілді. Фильм 1972 жылғы мамырда QE2 кемесінде болған нақты оқиғадан шабыттандырылған, сол кезде Корольдік теңіз жаяу әскері мен Арнайы қайықтар қызметінің өкілдері бомба туралы жалған хабарламадан кейін кемеге парашютпен түсті. Фильмде Ричард Харрис Солтүстік Атлантика мұхитын кесіп өтетін лайнердің бортына орналастырылған бірнеше ірі бөшке бомбаларын залалсыздандыруға жіберілген әскери-теңіз күштерінің саперлер тобын басқарады. Ал жағалауда полиция бомбаларды залалсыздандыру туралы ақпаратты беру үшін сыйақы талап ететін, өзін «Жуггернаут» деп атайтын құпия бомба жасаушыны табу үшін уақытпен күреседі.

Сюжет

"SS Britannic" мұхит кемесінде 1200 жолаушымен Солтүстік Атлантика арқылы сапар жасап бара жатқанда, Лондондағы кеме компаниясының иесі Николас Портерге ирланд акцентімен сөйлейтін, өзін "Жуггернаут" деп таныстырған адамнан қоңырау келеді. Ол кемеге жоғау қуаты бар жарылғыш заттар орналастырғанын, олардың келесі күні таңда жарылып, кемені батыратынын мәлімдейді. Дыбылдық қауіпсіздік шараларымен жабдықталған барабандар әртүрлі тәсілмен тұзақталған, ал оларды жылжытуға тырысу кез келген жағдайда жарылысқа алып келеді екенін ескертеді. Сонымен қатар, ол бомбаларды залалсыздандыру жөніндегі техникалық нұсқауларды 500,000 фунт стерлингтік құн төлеу шартымен ұсынады. Оның ниетінің рас екенін көрсету үшін, ол кеменің түтінінің артындағы кішкентай бомбалармен демонстрациялық шабуыл ұйымдастырады, нәтижесінде бір экипаж мүшесі жараланады. Ауа райының нашар болуына байланысты жолаушыларды құтқару шлюпкаларымен эвакуациялауға бұйрық беруге мүмкіндік болмағандықтан, кеме компаниясының басшылығы құн төлеу талабына бойынуға бейім, бірақ британ үкіметінің өкілдері компанияға егер олар мұндай қадам жасаса, үкіметтің терроризмді мойынсұну саясатына сәйкес компанияның операциялық субсидиясын тоқтатып тастайтынын хабарлайды. Оның орнына, Корольдік теңіз күштерінің офицері, лейтенант-коммандер Энтони Фэллон, бомбаларды жою тобын басқарады. Ол әуемен жетіп, парашютпен кемеге түсіп, белгіленген мерзімге дейін барабандарды залалсыздандыруға кіріседі. Тем уақытта Лондонда Сьюп. МакКлиод, оның әйелі мен екі баласы кемеде демалып жатқандықтан, Скотланд-Ярдтың қылмыскерді ұстауға бағытталған тергеуін жетекшілік етеді. Бочка бомбасына тесік бұрғылауға жасалған әрекет сәтсіз аяқталып, жарылысқа себеп болып, кемеге зиян келтіреді. Содан кейін Фэллон командасын бөліп, әрбір адам кемедегі қалған құрылғылармен дербес жұмыс істеуіне шешім қабылдайды. Фэллон әрбір залалсыздандыру кезеңін бастап, радио байланысы арқылы командасын үйлестіреді. Егер тағы екі бомба жарылса, кеме суға батып кетеді. Фэллон жұмыс істеп жатқан бомбаны сәтті залалсыздандырады, ал оның командасы әр қадамды мұқият бақылайды. Алайда, бомбаның ішінде жасырын механизм бар, оны оның жақын досы Чарли Брэддок кездейсоқ іске қосады. Нәтижесінде жарылыс болып, кемеге қосымша зиян келтіріліп, Чарли қаза табады. Көңілі қалған Фэллон операцияны тоқтатады және кеме капитаны Алекс Брунелге кеме компаниясына құн төлеуге кеңес береді, осылайша одан да көп қасіреттердің алдын алуға болады. Алайда, Джаггернаутпен келіссөздер күйрегеннен кейін (әсіресе Джаггернаут құн алуға барған кезде полицияның құрған тұзағын көргендіктен), капитан Фэллонға бомбаларды залалсыздандыруды жалғастыруды бұйырады. Тем уақытта Лондонда полиция Джаггернаут кейпіндегі бомба жасаушыны ұстайды, ол бұрынғы британдық әскери бомбаларды жою офицері Сидни Бакланд екені анықталады. Бұл жаңалықты естіген Фэллон, әлі де бомбаларды залалсыздандырумен айналысып жатқанда, Бакланд оны оқытқанын және бір кезде оның өмірін сақтап қалғанын айтады. Ол Бакландпен байланысқа түсуді талап етеді. Бакленд полиция бөлімшесіне эскортталады. Осы уақытқа дейін Фэллон процедурасының маңызды тұстарын анықтады, бірақ бомбаларды өшіру үшін қызыл немесе көк сымды кесудің қайсысы дұрыс екенін білмейді, егер дұрыс емесін таңдаса, олар жарылып кетеді. Уақыт азайып, таң атуға аздан-аз қалды. Фэллон мен Джаггернаут сөйлеседі, және бұрынғы серіктестіктерінің арқасында Джаггернаут Фэллонға бомбаларды қалай қауіпсіз залалсыздандыру керектігін айтуға келіседі. Джаггернаут үнмен "көк сымды кесіңдер" деп бұйрық береді. Фэллон өтірік айтылып жатқанын сезініп, қызыл сымды кесіп, бомбаны сәтті залалсыздандырады. Қалған бомбаларды жою тобы Фэллонның үлгісін ұстанады, нәтижесінде кеме мен оның жолаушылары құтқарылады.

The ocean liner SS Britannic is voyaging through the North Atlantic with 1200 passengers on board when the shipping line's owner Nicholas Porter in London receives a call from someone with an Irish accent styling himself as "Juggernaut", who claims to have placed high explosives aboard which are timed to explode and sink the ship at dawn on the following day. The drums are booby trapped in various ways, and he warns that any attempt to move them will result in detonation, and offers that technical instructions in how to render the bombs safe will be given in exchange for a ransom of £500,000. As an indication of his seriousness, he sets off a demonstration attack with small bombs behind the ships funnel, which injure one crewman. Unable to order an evacuation of passengers via lifeboats due to rough seas, the shipping line's management is inclined to yield to the ransom demand, however British government officials inform the company that if it does so they will withdraw the company's operating subsidy in line with the Government's policy of non appeasement of terrorism. Instead, a Royal Navy officer, Lt. Cmdr. Anthony Fallon, leading a bomb disposal unit, is dispatched, arriving on the scene by air transit and parachuting, to board the ship and defuse the barrel bombs before the deadline. Meanwhile, back in London, Supt. McCleod, whose wife and two children happen to be holidaying on board the ship, leads Scotland Yard's investigation to capture the criminal master bomber. After an attempt to drill a hole into a barrel bomb fails, setting it off and damaging the ship, Fallon decides to split up his team with each man working simultaneously on each of the remaining devices around the ship, Fallon going first with each stage of the defusing operation and coordinating his men by radio link, with the aim that if he fails and his bomb explodes, his men will know what went wrong and continue the process onwards, with his second in command taking up the lead. If two more bombs go off, the ship will sink. Fallon proceeds to disarm the bomb he is working on, apparently successfully, with his men following each step. However, it contains a hidden mechanism, which one of his men, close friend Charlie Braddock, accidentally triggers, resulting in his death when it explodes, causing further damage to the ship. A distraught Fallon abandons the operation and tells the ship's captain, Alex Brunel, to advise the shipping line to pay the ransom to avoid any more carnage. However, when negotiations with Juggernaut break down (in part because Juggernaut sees the trap police set for him when he goes to collect the ransom) Fallon is ordered by the captain to continue disarming the bombs. Meanwhile, a police search back in London captures the bomber posing as Juggernaut, who is revealed to be an embittered former British military bomb disposal officer, Sidney Buckland. When told of the news, Fallon, still working on disabling the bombs, reveals that Buckland had trained him and once saved his life. He insists that Buckland be put in contact with him. Buckland is escorted to the police situation room. By this time Fallon has worked out the important details of his procedure but has no way of knowing which of two options (cutting a red or blue wire) will disable the bombs, and if he chooses the wrong one it will detonate them. Time is running out and dawn is fast approaching. Fallon and Juggernaut talk, and, because of their former comradeship, Juggernaut agrees to tell Fallon how to safely disarm the bombs. Juggernaut orders to ‘cut the blue wire’ over audio. Fallon, sensing he is being lied to, cuts the red wire instead and manages to disable the bomb. The rest of the bomb disposal unit follow Fallon's example, and the ship and its passengers are saved.

Даму

Ричард Алан Симмонстың сценарийі 1972 жылы «Королева Елизавета 2» лайнеріне жасалған нақты бомба қауіптілігінен шабыттанды, нәтижесінде арнайы күштер (бір SAS, Арнайы қайық эскадрильясынан екі және Корольдік әскерінің артиллериялық бөлімінің Уэльс бомбаны жою жөніндегі сарапшысы) Атлантика мұхитына парашютпен түсіріліп, лайнерге мініп, оны тексеруге кірісті, бұл оқиға фильмде көрсетілгендей болды. Бұл фильм Дэвид В. Пикердің United Artists компаниясының өндіріс жетекшісі қызметінен кеткеннен кейін жоспарланған 13 фильмнің екіншісі болды (біріншісі – «Ленни»). Оны оның «Two Roads» компаниясы жасады. «United Artists» таратушы болады. 1973 жылдың қараша айында Брайан Форбс режиссер болып тағайындалды, Симмонс продюсерлікке, ал Ричард Харрис басты рөлге бекітілді, түсірілім 1974 жылдың қаңтарында басталуға тиіс болды. 1973 жылдың 6 желтоқсанында Брайан Форбс жобадан бас тартып, оның орнына Дон Медфорд келді деген хабар тарады. 1974 жылдың 5 ақпанында Медфорд та жобадан кетіп қалғаны белгілі болды. Содан кейін Пикер Ричард Лестерге жүгінді, ол бұрын United Artists компаниясында «A Hard Day's Night» сияқты бірнеше фильмде онымен жұмыс істеген. Лестер Испанияда «Мушкетерлер» фильмін аяқтағанда Денис О’Деллден қоңырау алды: «Біз екінші режиссерімізді жұмыстан шығардық, менде орыс кемесі бар, 18 ақпанда кететін болдық. Сен осы жұмысты қабылдайсың ба?» Фильмді қабылдағаннан кейін Лестер сценарийді жазушы Алан Плейтермен бірге толығымен қайта жазды. Омар Шариф, Ричард Харрис және Дэвид Хеммингс бұрыннан актерлік құрамға алынған еді, ал Лестер қалған актерлерді таңдады. Ол алғашқы қоңыраудан үш апта өткен соң түсірілімге кірісті. «Егер мен мұқият отырып, ойланғанда, бұл жұмысты істемеген болар едім», – деді Лестер кейін. «Бұл өте қызықты болды. Менің ойымша, оны дұрыс іске асыруға бағытталған энергия оны аяқтауға көмектесті. Бұл керемет тәжірибе болды, өте әдемі». Фильмнің сценарийшісі және продюсері Ричард Алан Симмонс қайта өңделген сценарийге соншалықты наразы болды, ол фильмнің титрлерінде өзін Ричард ДеКокер деп көрсетуді талап етті.

Түсірілім

Фильм түсірілімі 1974 жылдың наурыз және сәуір айларында өтті. Фильм негізінен TS Hamburg круиздік кемесінде түсірілді. Неміс кемесі жақында Кеңес Одағының Қара теңіз кеме компаниясына сатылып, TS Maxim Gorkiy деп қайта аталды. Советтер одағы жолаушыларға қызмет көрсету үшін кемені пайдалануды бастамас бұрын, британдық өндіріс компаниясы кемені жалдады. Британдық газеттерде қосымша актерлерді іздеп, Солтүстік теңізде ұзақ сапарға тегін қатысу туралы жарнамалар жарияланды, бірақ кеме шын мәнінде мүмкіндігінше нашар ауа-райын іздейтіні белгілі болды, себебі оқиғада құтқару қайықтарын түсіруге тым қиын болатын, кемедегі жолаушыларды қамап тастайтын күшті дауылдар қажет еді. Олар 2500 өтініш алды және 250-ін таңдап алды. Ауа-райы нашар болды; Иан Холм түсірілім алаңына бармады, бірақ ол "Исландиядан қорқынышты дауылдар туралы хабарлар естігенін және барлығы осы қиын жағдаймен күресу үшін мас болғанын" айтты. Сондай-ақ, барда таңғы сағат жеті мен жеті жарымға дейін ғана жабылатыны мәлім болды. Кемені жалдау туралы келісім 1974 жылдың ақпан айында белгіленген тариф бойынша жасалды, ал 1973 жылғы мұнай дағдарысы салдарынан мұнай бағасы үздіксіз өсіп жатты. Нәтижесінде, түсірілім кезінде кеменің жұмыс шығындарын төлеген кеңес тарапы бұл мәміледен шығынға ұшырады. Лестер фильмнің түсіріліміне 10 апта қарастырылғанын, бірақ 6 аптада аяқталғанын айтады. Кейбір интерьерлік түсірілімдер Пайнвуд студиясында жүзеге асырылды. Лондон және оның айналасында да түсірілімдер жүргізілді. Ламбеттегі Сент-Томас ауруханасының Темза өзеніне қарап тұрған бөлмесі кеме компаниясының бас директорының кеңсесі ретінде пайдаланылды. Бұл фильм Саймон Маккоркиндейлдің кинодағы дебюті болды.

Сыни қабылдау

"Нью-Йорк Таймс" газеті бұл фильмді "стилі жоқ, кейіпкерлері жоқ фильм" деп атады. "The New Republic" газетінің Стенли Кауффман: "Юггернаут мүмкіндікті жіберіп алды, бірақ оның монтажы мен түсірілімдері өзіндік қызығушылық тудырды" деп жазды. Паулин Каэл былай деді: "Бұл жанрды жаңартатын жалғыз апат фильмі – Ричард Лестердің "Юггернаут" фильмі, ол басқа фильмдер әлі де пайдалануға тырысып жатқан ескі, тозығы жеткен клишелерді әжуалай сынатты". "Жугернаут" Rotten Tomatoes сайтында 10 рецензия негізінде 80% рейтингке ие.

Кассалық касса

Лестер фильмнің адамдар оны апат фильмі деп ойлағаннан зардап шеккенін ойлады, "бірақ ол мүлдем сондай емес еді".

Үй медиасы

2005 жылы Ұлыбританиядағы DVD нұсқасы "Британниктегі қорқыныш" деген басқа атаумен шықты. Фильм 2014 жылдың 9 қыркүйегінде Kino Lorber компаниясымен Blu-Ray форматында жарық көрді.