Кіріспе

Ұлттық юрисдикциямен Америка заңдары Өсімдік патенті туралы 1930 жылғы заң (1930 жылдың 17 маусымында Smoot–Hawley тарифінің III тақырыбы ретінде қабылданған, ch. 497, 35 U.S.C. Ch. 15 ретінде кодификацияланған) – Лютер Бербанк пен балабақша индустриясының жұмысымен туындаған АҚШ-тың федералды заңы. Бұл заң жобасы өсімдіктердің жаңа сорттарын патенттеуге мүмкіндік берді, жыныстық және түйіршікті көбейтілетін өсімдіктерді қоспағанда (қ. қараңыз, 1970 жылғы Өсімдік сорттарын қорғау туралы заң). Өсімдік патенттері, мысалы PP12 'PLUM' (1932 жылдың 5 сәуірі), Бербанкке өлімнен кейін берілді. Заңнаманы қолдаған Томас Эдисон Конгресс алдында сөйлеген сөзінде: «Менің ойымша, бұл [заң] бізге көптеген Бербанктарды сыйлайды» деді. Өсімдік патенті туралы заңға қатысты Конгресс талқылауларындағы негізгі мәселелер: қандай өсімдіктер патентке жатады; селекционер өнертапқыш ретінде танылуы үшін не істеу керек; және өнертабыс пен оны көбейту арасындағы байланыс қандай болуы керек еді. Бұл мәселелер «индуктивті» өнертабыс деп сипатталатын жаңа өнертабыс тұжырымдамасын қабылдау арқылы шешілді, яғни «жаңа сорттарды өсіру үшін қолданылатын спонтанды мутациялар көбінесе табиғи түрде пайда болғанымен, мутацияны анықтау, оқшаулау және одан кейін оны көбейту шеберлігі – өнертабыс болып табылады» деген аргумент келтірілді. Ерекшелігі, Өсімдік патенті туралы заң «өнеркәсіптік патенттерге қойылатын стандартты талапты жойды, яғни өнертабысты осы саладағы білікті адам оны қайта шығара алатындай етіп жеткілікті түрде сипаттау қажет». Бұл жаңа типтегі патенттердің (өсімдік патенттерінің) қажеттілігі пайдалы патенттердің жазбаша сипаттама талабынан туындайды. Адам жасаған машиналардың (және олардың өнертапқыштық бөліктерінің) нақты сипаттамасын беру мүмкін болса, тірі организмдер үшін дәл осындай сипаттама беру мүмкін емес: тіпті әрбір хромосоманың толық ДНК тізбегі белгілі болса да, қазіргі технологиямен ДНК-ның өзгеру шектерін заттық құрамына қатысты талаптар үшін қажетті дәлдікпен анықтау мүмкін емес. 1995 жылғы Imazio Nursery Inc. v. Dania Greenhouses, 36 U.S.P. Q. 2d 1673 сотының шешімімен Өсімдік патенті туралы заңмен ұсынылған құқықтардың көлемі шектелді, онда «өсімдік патентін бұзуды дәлелдеу үшін, айыпталушы өсімдігінің өсімдік патентіне қатысты өтінімді беруге себеп болған нақты өсімдіктен алынғанын, яғни оның көшірмесі екенін дәлелдеу қажет» делінген. Басқаша айтқанда, пайдалы патенттердің патент иесінен тәуелсіз жасалған ұқсас өнертабысты тоқтату құқығы өсімдік патенттеріне қолданылмайды.

Дау

Заңнама бірнеше онжылдықтан кейін ғана, 1961 жылғы UPOV келісімі арқылы өсімдік селекционерлерінің құқықтарын дамыту және 1970 жылғы АҚШ-тың өсімдік сорттарын қорғау туралы заңы қабылдану кезінде көпшіліктің назарына ілікті. Бұл, зияткерлік меншік және оның адам денсаулығы, азық-түлік қауіпсіздігі және қоршаған ортамен байланысы туралы кеңінен сынға түсті. АҚШ Жоғарғы Сотының "Даймонд против Чакрабарти" және "J.E.M. Ag Supply против Pioneer Hi-Bred" сияқты істерінде генетикалық түрлендірілген организмдерге (ГМО) патенттік қорғау беруді негіздеу үшін өсімдік патенті туралы заңға сілтеме жасалғанда бұл сын күшейді. Көптеген белсенділер мен ғалымдар өсімдік патенттеу мен биологиялық әртүрліліктің жоғалуы арасында байланыс бар екенін айтады, бірақ мұндай пікірлер даулы.