Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1846 жылы Непал үкіметінің қызметкерлері мен патша отбасының мүшелерін өлтіру
1846 killing of Nepalese government officials and royals
Кот қырғыны 1846 жылдың 14 қыркүйегінде болды. Онда Каджи Чанг Бахадур Кунуар мен оның бауырлары Непалдың премьер-министрі және корольдің туысы Чаутария Фатех Жунг Шахты, сондай-ақ Непал сарайының 30-40 азаматы, әскери шенеуніктер мен сақшыларын Қатмандудағы Хануман Дхока сарайындағы қару-жарақ қоймасында (Кот) өлтірді. Кот жиналысын патшайым Раджья Лакшми Деви өзінің сенімді адамы Каджи Гаган Сингх Бхандаридің сол түні дұға отағында өлтірілгенінен кейін шақырды. Кездесу өте шиеленісіп, ақырында Чанг ағайындылары мен олардың қолдаушылары кездесуге келген қарсыластарына ашық шабуыл жасады. Бұл қырғын Чаутария, Панде, Тапа және Басняттар сияқты саяси топтардың, сондай-ақ король Ражендра Бикрам Шах пен патшайым Раджья Лакшми Девидің билігін жоғалтуына және нәтижесінде Непалда Рана автократиясының орнауына әкелді.
The Kot massacre took place on 14 September 1846 when then Kaji Jang Bahadur Kunwar and his brothers killed about 30 40 civil, military officers and palace guards of the Nepalese palace court including the Prime Minister of Nepal and a relative of the King, Chautariya Fateh Jung Shah and other senior most ministers and army generals at the palace armory (Kot) of Hanuman Dhoka in Kathmandu. The Kot meeting was called upon by Queen Rajya Laxmi Devi after the same night murder of her confidante Kaji Gagan Singh Bhandari while performing worship at his prayer room. The Kot meeting turned ugly and eventually, the Jang brothers and their supporters led an open court full fledged assault on all rival participants in the meeting. This massacre led to the loss of power of political clans such as Chautariyas, Pandes, Thapas, and Basnyats and that of King Rajendra Bikram Shah and Queen Rajya Laxmi Devi and ultimately the establishment of the Rana autocracy in Nepal.
Өмірбаян
Непал саясатындағы тұрақсыздықтың ең жоғары нүктесінде, 1845 жылдың қыркүйегінде Фатех Жанг Чхаутария басқаратын коалициялық министрлік құрылды, бірақ шын билік тақтың артында генерал Гаган Сингх Хавасқа тиесілі болды, ол армияда премьер-министрдің үш полкіне қарағанда жеті полкке басшылық етті. Әбіман Сингх Рана Магар мен Жунг Бахадур Кунуар да қолбасшы болып қызмет етті, әрқайсысы үш полкке жетекшілік етті. Кейде генерал Гаган Сингх Хавастың патшайым Раджья Лакшми Девимен құпия қарым-қатынаста болғаны туралы айтылады. Патшаның билік етуге қабілетсіздігіне байланысты, мемлекеттік істерді оның орнына патшайым басқарды, сондықтан оған генералмен ара-тура сөйлесу қажет болды. Гаган Сингх Хавас 1846 жылдың 16 қыркүйегінде түнде сарайының балконында өлген күйде табылды. Патшайым өз полкімен дайын тұрған Бахадурға елдің барлық әкімшілік құрылымдарын сарайдың қару-жарақ қоймасының ауласына дереу жинауға бұйырды. Патшайымның бұйрығымен Жанг Бахадур өз әскерлеріне Котқа кіруге рұқсат беруді, бірақ патшайымның немесе оның өзінің бұйрығынсыз ешкімді шығармауды бұйырды.
At the peak of instability in Nepalese politics, a coalition ministry was formed in September 1845, headed by Fateh Jang Chautaria, but the real power behind the throne was General Gagan Singh Khawas, who controlled seven regiments in the army compared to the three under the prime minister. Abhiman Singh Rana Magar and Jung Bahadur Kunwar also served as commanders, each with three regiments. It is occasionally alleged that general Gagan Singh Khawas also had an illicit relationship with Queen Rajya Laxmi Devi. Since the king was mentally unfit to rule, it was the queen who handled affairs of state on his behalf, and in this capacity, it was necessary for her to converse occasionally with the general. Gagan Singh Khawas was found dead on the balcony of his palace during the night of 16 September 1846. The queen commanded Bahadur, who happened to be ready with his regiments, to assemble the entire administrative establishment of the country immediately at the courtyard of the palace armoury. Following the queen's orders, Jang Bahadur ordered his men to let people inside the Kot but not to let them out without Queen's or his own orders.
Шолу
Патшайымның бұйрығымен, сарайдағылар патшаның шақыруын естіген соң дереу Котқа асықты. Патшаның шақыруына көптеген сарай қызметкерлері тек қылыштарымен келді, себебі олар шақыруға бірден жауап берген еді. Сондай-ақ, Жунг Бахадурдың әскерлері қару-жарағын әкелген сарай қызметкерлерінен де алып қойды. Королева Лакшми Деви мен король Ражендра Бикрам Шах та Котта болды. Түннің жарымына таяп қалғанда, сарайдағылардың көпшілігі Котқа жиналды. Барлығы қорқыныш пен күмәнді ойларға толы еді. Генерал Әбхиман Сингх Рана Магар патшамен қырғын болу мүмкіндігі туралы сөйлесті. Оның қатысуы жиналғандардың кейбіреуіне демеу болды. Әбхиман Сингх өзінің бағынышындағы үш жасақты да Котқа әкелді. Премьер-министр Чаутария Фатех Жунг Шах әлі келмеген еді. Жунг Бахадур Рана Фатех Жунгты әкелу үшін інісі Бам Бахадурды шақырды. Жиналған ақсүйектер мен олардың ізбасарлары арасында үлкен жандару болды, олар патшайымның Панделерді кінәлап, Гаган Сингхтің өліміне күдікті деп санайтын Каджи Бир Кешар Пандені өлтіруді талап еткен сөздерін тыңдады. Әбхиман Сингх патшаға қарап тұрып, ойға батты. Патша да ойланып, кінәлілерді тек іс мұқият тергелгеннен кейін жазалауға бұйырды. Ол бұл мәселе бойынша премьер-министрмен кеңесуі керектігін айтып, кетіп қалды. Содан кейін ол Хануман Дока сарайынан шығып, британдық резиденцияға баруға тырысты. Бірақ, кеш болғандықтан резидентпен кездесуден бас тартқан соң, Нараянхити сарайына барды. Нараянхитиде патша Ражендра Премьер-министрмен жеке сөйлесті. Патша Ражендра Коттағы жағдай туралы ақпарат беруден жаңылған жоқ па, әлде Фатех Жунг оның айтқанын түсінбеді ме, белгісіз. Қай жағдайда болса да, Фатех Жунг Котқа минималді күзетпен келді. Осы уақытта Жанг Бахадурдың полкімен қоршалған Котта көптеген ақсүйектер мен премьер-министр Фатех Жанг Шах жиналғанда, шиеленіс күшейді. Қан төгілудің қаупін сезіне отырып, Жанг Бахадур, Фатех Жанг және Әбхиман Сингх Рана Жанг Бахадур мен Фатех Жангтың патшайымды тыныштандыруға тырысу керектігіне келісті, ал патшайымның бұйрығына бағынбаған Әбхиман Сингх Рана Магар артта қалуға тиіс еді. Екеуі патшайымды іздеп кеткенде, Әбхиман Сингх өзінің полктерін Котқа көшіруге шешім қабылдады, бірақ оған рұхсат берілмеді. Әбхиман Сингх қашып кетуге тырысып, сол жерде қаза тапты. Паника орнағаннан кейін қантөгіс басталды. Көптеген Тапалар, Панделер мен Басняттар, оның ішінде Фатех Жанг, Хадга Бикрам Шах және Далбханжан Панде қаза тапты. Кейбіреулері қабырға мен шатырдан, тіпті су құбырлары арқылы қашып құтылды. Жанг Бахадур осы жағдайды пайдаланып, өзінің қарсыластарын жойды.
Following the Queen's order, courtiers hurried to the Kot as soon as they heard the royal summons. Many of the courtiers were unarmed except for a sword, as they had responded immediately to the royal summons. The troops allocated by Jung Bahadur also had taken most of the arms of courtiers who had managed to bring them. Queen Laxmi Devi and King Rajendra Bikram Shah were also present in Kot. At almost midnight, most of the courtiers were present at Kot. Everyone there was full of fears and skeptical thoughts. General Abhiman Singh Rana Magar spoke to the King about the possibility of a massacre. His presence had relieved some of the members present. Abhiman Singh also fetched three troops under his control to Kot. Prime Minister Chautariya Fateh Jung Shah had still not arrived. Jung Bahadur Rana called his younger brother Bam Bahadur to fetch Fateh Jung. Emotions ran high among the assembled bands of nobles and their followers, who listened to the Queen give an emotional harangue blaming the Pandes and demanding that Abhiman Singh Rana Magar execute Kaji Bir Keshar Pande, whom she suspected for the death of Gagan Singh. Abhiman Singh hesitated and looked to the King. The King hesitated and said to punish the guilty only after a proper investigation of the matter. He pointed out that he must have a discussion with Prime Minister regarding this matter and left. He then left Hanuman Dhoka palace and went to the British residency. When he was denied an audience with the Resident at such a late hour, he went to Narayanhiti Palace. In Narayanhiti, King Rajendra had some time alone with the Prime Minister. Either King Rajendra had not wanted to give information about the conditions at Kot or Fateh Jung had not understood the point. In either case, Fateh Jung went to Kot with minimal security. Meanwhile, at Kot, surrounded by Jang Bahadur's regiments, tension grew high as most of the nobles and Prime Minister Fateh Jang Shah gathered there. Seeing a high possibility of bloodshed, Jang Bahadur, Fateh Jang and Abhiman Singh Rana decided that Jang Bahadur and Fateh Jang should try to calm the Queen, and Abhiman Singh Rana Magar, who had disobeyed the Queen's orders, would stay behind. As the two went to find the Queen, Abhiman Singh decided to move his own regiments to Kot, but he was prevented from leaving. Abhiman Singh tried to force his way out, and was killed in the process. After panic ensued, the bloodshed began. Many Thapas, Pandes and Basnyats died, including Fateh Jang, Khadga Bikram Shah and Dalbhanjan Pande. Some escaped by climbing over walls and roofs and even through the drainage systems. Jang Bahadur easily used the situation to eliminate his rivals.
Салдары
Жан Бахадурды патшайым қырғыннан кейін дереу премьер-министр етіп тағайындады. Өзінің билігіне қауіп төндіргенін сезінген патшайым Жан Бахадурды жоюды және ұлын таққа отырғызуды жоспарлады. Баснят заговорлары – оның көптеген қатысушылары соңғы жетекші ақсүйек отбасыларының бірі, Баснятқа жатқандықтан, сатқындыққа ұшырады және оның көшбасшылары Бандархал Парвада тұтқындалып, жазаланды. Рана жақтастарымен толтырылған жетекші беделді тұлғалардың жиналысы патшайымды заговорға қатысқан деп айыптады, оны биліктен айырды және патша Раджендрамен бірге Варанасиге жер аударып жіберді. Патша Үндістаннан қайту жолын ойластыра бастады. 1847 жылы Жан Бахадур әскерге жер аударылған патшаның іс-әрекеттері туралы хабарлады, оның тақтан түсірілгенін жариялады және Раджендраның ұлын Сурендра Бикрам Шах етіп таққа көтерді. Сол жылы патша Раджендра Бикрам Терайда тұтқындалып, Бхадгаонға тұтқын ретінде әкелінді, онда ол өмірінің соңына дейін үй қамауында өтті. Содан кейін Жан Бахадур Непальді бір ғасырдан астам билеген Рана әулетін құрды.
Jang Bahadur was made Prime Minister by the queen immediately after the massacre. Feeling he presented a threat to her power, the Queen conspired to eliminate Jang Bahadur and elevate her son to the throne. The Basnyat Conspiracy—so called because many of its participants belonged to one of the last leading noble families, the Basnyat—was betrayed and its ringleaders were rounded up and executed at Bhandarkhal Parva. A meeting of leading notables, packed with Rana supporters, found the Queen guilty of complicity in the plot, stripped her of her powers, and sent her into exile at Varanasi, along with King Rajendra. The King began plotting his return from India. In 1847, Jang Bahadur informed the troops of the exiled King's activities, announced his dethronement, and elevated Rajendra's son to the throne as Surendra Bikram Shah. King Rajendra Bikram was captured later that year in the Terai and brought back as a prisoner to Bhadgaon, where he spent the rest of his life under house arrest. Jang Bahadur then established the Rana dynasty, which ruled Nepal for more than a century.