Шарль Игнатиус Санчо: Құлдыққа қарсы күрескен, жазушы және композитор

Кіріспе

Британдық аболиционист, жазушы және композитор (шамамен 1729 – 1780)

Чарльз Игнатиус Санчо (шамамен 1729 – 14 желтоқсан 1780) – британдық аболиционист, жазушы және композитор. Атлантика мұхитындағы құл кемесінде дүниеге келген Санчо Испанияның Жаңа Гранада колониясында құл ретінде сатылған. Әке-шесі қайтыс болғаннан кейін, Санчоның иесі екі жасар жетімді Ұлыбританияға алып келіп, Гринвичтегі үш қарындасқа сыйлаған, ол онда он сегіз жыл тұрған. Оларға қызмет етуге шыдамаған Санчо Блэкхиттегі Монтегю үйіне қашып, онда Джон Монтегю, Монтегюдің 2-ші герцогы оған оқуға үйреткен және Санчоның әдебиетке деген қызығушылығын дамытқан. Үйде біршама уақыт батлер болып жұмыс істегеннен кейін, Санчо өз бизнесін ашып, дүкенші болып жұмыс істеген, сонымен қатар әртүрлі очерктер, пьесалар мен кітаптар жазып, жариялаған. Санчо құл саудасын және құлдықтың институтын тыйым салуға тырысқан британдық аболиционист қозғалысына белсенді қатысып, оның ең сергек қолдаушыларының біріне айналған. Санчоның мүлік иесі болу мәртебесі оның жалпы сайлауда дауыс беруге заңды құқығы бар екенін білдірді, ол 1774 және 1780 жылдары осы құқығын пайдаланып, Ұлыбританияда дауыс берген алғашқы белгілі африкалық британдық азамат болды. Ұлыбританияда "ерекше қара нәсілді" ретінде танылған Санчо британдық аболиционистер үшін африкалықтардың адамгершілігінің және құл саудасы мен құлдықтың зұлымдығының символына айналды. Санчо 1780 жылы қайтыс болды. Африкалық марқұм Игнатий Санчоның хаттары, оның өлімінен екі жыл өткен соң редакцияланып, жарияланған, африкалық текті жазушының алғашқы жарияланған хаттар жинағы болып табылады.

Ерте өмір

Чарльз Игнатиус Санчо Атлант мұхиты арқылы өтетін құл кемесінде дүниеге келді. Оның анасы қазіргі Колумбия, Эквадор, Панама және Венесуэла жерлерін құрайтын испан колониясы Жаңа Гранадаға келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Оны қаладағы католик епискобы баптизациялап, есім қойды. Ол Батыс Үндістан әйелі, Энн Осборнға үйленді және адал күйеу мен әке болды. Олардың жеті баласы болды: Фрэнсис Джоанна, Энн Элис, Элизабет Брюс, Джонатан Уильям, Лидия, Кэтрин Маргарет және Уильям Лич Осборн. 1768 жылы британдық суретші Томас Гейнсборо Санчоның портретін және Монтегю герцогинясының портретін бір уақытта салған. Ол атақты жазушыны құл саудасын жоюға шақырып, былай деді: "Сіздің керемет бейнелеген бұл тақырыбыңыз көптеген адамдардың (әлдебір) мойынтұрығын жеңілдетіп, егер тек біреудің болса да – құдайға шүкір! – мейірімді жүрекке қандай қуаныш!" Қызыл костюмді адамның портреті (майлы бояу, кенеп, 61,8 x 51,5 см, шамамен 1757–59 ж.; Корольдік Альберт ескерткіш мұражайы, Эксетер, Девон) – бұл, мүмкін, Санчоның портреті, бірақ бұрын ол Олауда Эквианоға тиесілі деп есептелген. Қазір ол Аллан Рамзиге (1713–1784) жатқызылған. Рамзиге жатқызу және Санчоны анықтау туралы толық мәліметтер 2006 жылғы тамызда "Аполлон" журналында жарияланған "Жоғалған африкалық" мақаласында келтірілген. Стерн Санчоның хатын 1766 жылғы шілдеде, "Тристом Шэндиде" өзінің ойдан шығарған кейіпкерлері капрал Трим мен оның ағасы Том арасындағы әңгімелесуді аяқтағаннан кейін алды. Онда Том Лиссабондағы шұжық дүкенінде африкалық қызметшіге жасалған зұлматты сипаттаған. Стерннің 1766 жылғы 27 шілдеде Санчоның хатына берген жауабы 18 ғасырдың аболиционистік әдебиетінің ажырамас бөлігіне айналды. "Санчо, осы дүниедегі ұлы оқиғалар сияқты шағын оқиғаларда да бір қызықай кездейсоқтық бар: мен досы жоқ кедей қара қыздың қайғысы туралы әңгіме жазып, көздерім әлі де жасымен ылғалданып тұрғанда, сіздің көптеген бауырларыңыз бен қарындастарыңыздың атынан келген ұсыныс хатыңыз маған жетті. Бірақ неге оның бауырлары? Немесе сенің, Санчо? Менің өмірімнен артық па? Табиғаттың ең әдемі бетінен Сент-Джеймс маңындағысына дейін, Африкадағы ең қараңғы түске дейін, ең нәзік түстер мен сезімсіз өткелдер арқылы қалай түседі? Осы түстердің қайсысында қандық байланыс тоқтатылады? Рақымшылық олардан қанша төмен түсуі керек? Бірақ, жақсы Санчо, әлемнің бір жартысы екінші жартысын жануарлар сияқты пайдаланып, содан кейін оларды солай етуге тырысуы емес пе?"

Charles Ignatius Sancho was born on a slave ship crossing the Atlantic Ocean, in what was known as the Middle Passage. His mother died not long after arriving in the Spanish colony of New Granada, which formed parts of modern day Colombia, Ecuador, Panama, and Venezuela. He was baptised and named by the Catholic bishop of the colony. he married a West Indian woman, Anne Osborne, becoming a devoted husband and father. They had seven children: Frances Joanna, Ann Alice, Elizabeth Bruce, Jonathan William, Lydia, Katherine Margaret, and William Leach Osborne.]] In 1768, the British artist Thomas Gainsborough painted a portrait of Sancho at the same time as the Duchess of Montagu sat for her portrait by him. encouraging the famous writer to lobby for the abolition of the slave trade: "That subject, handled in your striking manner, would ease the yoke (perhaps) of many – but if only of one – Gracious God! – what a feast to a benevolent heart!" The Portrait of a Man in a Red Suit (oil on canvas 61.8 x 51.5 cm, c. 1757–59; in the Royal Albert Memorial Museum, Exeter, Devon) is probably of Sancho, although it was previously thought to be of Olaudah Equiano. It is now attributed to Allan Ramsay (1713–1784). A full account of the attribution to Ramsay and identification of Sancho is contained in the article "The Lost African" published in Apollo magazine, August 2006. Sterne received Sancho's letter in July 1766 shortly after he had finished writing a conversation between his fictional characters Corporal Trim and his brother Tom in Tristram Shandy, wherein Tom described the mistreatment of an African servant in a sausage shop in Lisbon he had visited. Sterne's widely publicised 27 July 1766 response to Sancho's letter became an integral part of 18th century abolitionist literature. quote|There is a strange coincidence, Sancho, in the little events (as well as in the great ones) of this world: for I had been writing a tender tale of the sorrows of a friendless poor negro girl, and my eyes had scarce done smarting with it, when your letter of recommendation in behalf of so many of her brethren and sisters, came to me – but why her brethren? – or your’s, Sancho! any more than mine? It is by the finest tints, and most insensible gradations, that nature descends from the fairest face about St. James’s, to the sootiest complexion in Africa: at which tint of these, is it, that the ties of blood are to cease? and how many shades must we descend lower still in the scale, ’ere mercy is to vanish with them? – but ’tis no uncommon thing, my good Sancho, for one half of the world to use the other half of it like brutes, & then endeavour to make ’em so."

Өлім

Игнатий Санчо 1780 жылғы 14 желтоқсанда подаграның салдарынан қайтыс болды және 17 желтоқсанда Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуінің жерлеу алабында (қазіргі Крайстчерч Гарденс, Виктория көшесі, Лондон) жерленді. Шіркеуде ескерткіш жоқ, себебі 1880 жылы шіркеу ауласындағы қабір тастары (жазық жатқан) шөппен жабылған және ол үшін эпитафиялар табылған жоқ. Ол британ баспасөзінде некролог ретінде жарияланған алғашқы африкалық текті адам болды. Ол былай деп жазды: 1782 жылы Санчоның корреспонденті Фрэнсис Крю оның 160 хатын екі томдық «Кейінгі Игнатий Санчоның хаттары, африкалық» деген атпен жариялауға уәкілдік берді. Кітап өте жақсы сатылды, оған 2000-нан астам адам жазылды. Оның әйелі 1782 жылы 500,509,0 фунт стерлингтен астам авторлық төлем алды, бұл соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең. Жозеф Джекил кітаптың бірінші басылымына Санчоның естеліктерін қосты, ал 1803 жылға дейін тағы төрт басылым жарық көрді. Санчоның ұлы Уильям Лич Осборн Санчо Чарльз көшесіндегі дүкенді мұраға алды және оны баспа және кітап сату бизнесіне айналдырды. 1803 жылы осы дүкенде ол Жозеф Джекиллдің «Өмірінің естеліктерімен» бірге «Кейінгі Игнатий Санчоның хаттарының» бесінші басылымын басып шығарды. Санчо 1779 жылғы 1 сәуірде Уильям Стивенсонға жіберген хатында былай деп жазды: «Мен мырза, африкалықпын – егер сіз қаласаңыз, екі «f» әрпімен – және мен саясаткерлері жоқ, заңгерлері жоқ елден екенімді мақтан тұтамын – [ ] – және ешқандай түрдегі ұрылар жоқ, тек табиғи ұрылар ғана».

Ignatius Sancho died from the effects of gout on 14 December 1780 and was buried on 17 December in the burial area of St Margaret's, Westminster (now the site of Christchurch Gardens, Victoria Street, London). There is no memorial marker at the church, as the grave stones (which lie flat) in the churchyard were covered over with grass in 1880 and no inscription was found for him when a record was made of the existing epitaphs. He was the first person of African descent known to be given an obituary in the British press. He wrote:

In 1782 Frances Crewe, a correspondent of Sancho's, arranged for 160 of his letters to be published in the form of two volumes entitled The Letters of the Late Ignatius Sancho, an African. The book sold very well, with more than 2,000 subscribing to it. His widow received in royalties more than £500, 509.0 in 1782 is equivalent to about <calculated amount> in recent years. Joseph Jekyll provided a memoir of Sancho for the first edition, and four more editions were issued by 1803. Sancho's son, William Leach Osborne Sancho, inherited the shop on Charles Street and transformed it into a printing and book selling business. In 1803 at this shop he printed a fifth edition of Letters of the Late Ignatius Sancho with Memoirs of His Life by Joseph Jekyll,

In a letter Sancho sent on 1 April 1779 to William Stevenson he wrote: "I am Sir an Affrican – with two ffs – if you please – & proud am I to be of a country that knows no politicians – nor lawyers – [ ] –nor thieves of any denomination save Natural "

Sancho was unusually blunt in his response to a letter from Jack Wingrave, John Wingrave's son. Jack wrote about his negative reaction to people of colour based on his own experience in India during the 1770s. Sancho's response was:
I am sorry to observe that the practice of your country (which as a resident I love – and for its freedom – and for the many blessings I enjoy in it – shall ever have my warmest wishes, prayers and blessings); I say it is with reluctance, that I must observe your country's conduct has been uniformly wicked in the East – West Indies – and even on the coast of Guinea. The grand object of English navigators – indeed of all Christian navigators – is money – money – money – for which I do not pretend to blame them – Commerce was meant by the goodness of the Deity to diffuse the various goods of the earth into every part – to unite mankind in the blessed chains of brotherly love – society – and mutual dependence: the enlightened Christian should diffuse the riches of the Gospel of peace – with the commodities of his respective land – Commerce attended with strict honesty – and with Religion for its companion – would be a blessing to every shore it touched at. In Africa, the poor wretched natives blessed with the most fertile and luxuriant soil – are rendered so much the more miserable for what Providence meant as a blessing: the Christians' abominable traffic for slaves and the horrid cruelty and treachery of the petty Kings encouraged by their Christian customers who carry them strong liquors to enflame their national madness – and powder – and bad fire arms – to furnish them with the hellish means of killing and kidnapping.

Санчо Джек Уингрейвтің, Джон Уингрейвтің ұлынан алған хатына өте тікелей жауап берді. Джек 1770 жылдары Үндістандағы өзінің тәжірибесіне сүйене отырып, түрлі терілі адамдарға деген жағымсыз реакциясы туралы жазды. Санчоның жауабы: Мен сіздің еліңіздің әрекеттеріне (мен оның тұрғыны ретінде жақсы көремін – және оның бостандығы үшін – және одан алатын көптеген нығметтері үшін – оған ең жылы тілектерімді, дұғаларымды және баталарымды арнаймын) өкініш білдіремін; Сіздің еліңіздің Шығыста – Батыс Үндістанда – және тіпті Гвинея жағалауында да әрекеттері біркелкі түрде зұлымдыққа толы екенін айтуға мәжбүрмін деп мойындаймын. Ағылшын теңізшілерінің – шын мәнінде, барлық христиан теңізшілерінің – басты мақсаты ақша – ақша – ақша – оларды кінәлауға батылмын демеймін. Сауда-саттық құдайдың кеңшілігімен жердің әртүрлі тауарларын әр жерге тарату үшін – адамзатты бауырластық сүйіспеншілік, қоғам және өзара тәуелділік байланыстарымен біріктіру үшін жаратылған. Ағарған христиан бейбітшілік Евангелиясының байлығын – өзінің жерінің тауарларымен бірге – қатаң адалдықпен және дінмен бірге таратуы керек. Адалдықпен және дінмен бірге жүргізілетін сауда-саттық оның тиген әр жағалау үшін нығмет болар еді. Африкада, ең құнарлы және мол жерімен жарылқаған кедей, бақытсыз тумалар – құдайдың нығметі ретінде қарастырылған нәрсе үшін одан да бақытсыз. Құлдарға жасалған христиандардың жек көрінетін саудасы және олардың христиандық клиенттері көтермелейтін қарапайым патшалардың қорқынышты қатыгездігі мен сатқындығы, олар өздерінің ұлттық ақымақтығын қоздыру үшін күшті спирттік ішімдіктер, оқ-дәрі және нашар қару-жарақ әкеледі, олар оларды өлтіру және ұрлаудың тозақтық құралдарымен жабдықтайды.

Мұра

2007 жылғы 15 маусымда Гринвич паркінің оңтүстік-батыс шекарасындағы Монтегю үйінің сақталған қабырғасында Гринвич депутаты Ник Рэйнсфорд Санчоның есімін сақтайтын тақташаны ашты. Тақташаны Гринвич паркінің достары 1807 жылы заңға айналған Құл саудасын жою туралы заңның екі жүз жылдығын атап өту үшін қаржылады. Оның есіміне арналған тағы бір тақташа Сыртқы істер және Ұлттар достастығы министрлігінде орналасқан. Гринвич паркінде 2024 жылғы 13 наурызда жөнделген ғимарат Игнатиус Санчо кафесі ретінде ашылды. Вестминстер қаласы құл саудасын жою науқанына қатысқан оқиғалар мен тұлғаларды көрсету үшін Вестминстердегі жаяу экскурсиялық бағдарламасын ұйымдастырып, оған 19 Чарльз көшесі де кірді. Бұл жұмыс тарихшы С. И. Мартин, Ұлттық галерея, Ұлттық портрет галереясы (Лондон), Вестминстер сарайы, Tate Britain, Вестминстер қалалық архиві және Вестминстер қалалық кеңесінің бірлескен жобасы болды. Санчо "100 ең ұлы қара британдықтардың" бірі деп танылды. 2015 жылы Санчоның өміріне негізделген «Санчо: Еске алу актісі» атты пьеса, авторы және орындаушысы Патерсон Джозеф, Оксфорд пен Бирмингемде, сондай-ақ Нью-Йорктегі Бруклин Музыка академиясында қойылды. 2018 жылғы 4-16 маусым аралығында пьесаның лондондық тұсаукесері Уилтон музыка залында өтті. 2020 жылғы 1 қазанда, Британдық қара тарих айлығында Google Санчоны Doodle арқылы құрметтеді. Патерсон Джозефтің 2022 жылғы «Чарльз Игнатиус Санчоның құпия күнделіктері» романы Корольдік әдебиет қоғамының Кристофер Бленд жүлдесін жеңіп алды. 2023 жылғы 19 желтоқсанда Вестминстердегі Сент Маргарет шіркеуінде тастан жасалған ескерткіш ашылды, осы шіркеуде Игнатиус және Энн Санчо 1758 жылы үйленген.