Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Найроби келісімі – Тито Окелло басқарған Уганда үкіметі мен Ювери Мусевени бастаған Ұлттық қарсылық армиясы (НРА) көтерілісші тобы арасындағы бейбіт келісім болды. Келісімдер 1985 жылдың желтоқсан айында Кенияның Найроби қаласында қол қойылды.
The Nairobi Agreement was a peace deal between the Ugandan government of Tito Okello and the National Resistance Army (NRA) rebel group led by Yoweri Museveni. The accords were signed in Nairobi, Kenya in December 1985.
Өмірбаян
1985 жылғы 27 шілдеде бригадалық генерал Базилио Олара Окелло басқаратын Уганда армиясының (UNLA) әскери бригадасы Милтон Оботенің үкіметіне қарсы төңкеріс жасады. Ұлттық жиналыс таратылды және елді басқару үшін Әскери кеңес құрылды, бастапқыда Олара Окелло, кейін генерал Тито Окелло төрағалық етті. Осы уақытта Ювери Мусевенидің НРА көтерілісшілері елдегі билік күресінен және рухсыз, ыдырап бара жатқан UNLA-дан туған хаостық жағдайды пайдаланып, нығайып келе жатты. Тито Окелло Угандадағы зорлық-зомбылыққа қатысушы барлық тараптарды ұлттық келісімге және ел құруға қосылуға дереу және ашық шақырды. Ұлттық қарсылық қозғалысы (NRM) болмаса, барлық ірі қарулы топтар бұл шақыруды қабылдады. Тито Окелло Танзания президенті Джулиус Ньерреге NRM/A мен Әскери кеңес арасында келіссөздерді жеңілдету үшін жүгінді. Мусевени мен NRM Дар-эс-Саламдағы келіссөздердің бірінші раундына келмеді, мүмкін Ньерреренің құлатылған президент Милтон Оботемен достығына күдікпен қарады. Президент Даниэль арап Мои басқаратын, екі тарапқа да қанағаттанарлық Кениялық делегацияның төрағалығымен талқылаулар өткізу үшін баламалы шаралар қабылданды.
On July 27, 1985, an army brigade of the Ugandan army (UNLA), commanded by Brigadier Bazilio Olara Okello, staged a coup d'état against Milton Obote's government. The National Assembly was dissolved and a Military Council was established to rule the country, first with Olara Okello, and later General Tito Okello as Chairman. Meanwhile, Yoweri Museveni's NRA rebels were gaining ground, having taken advantage of the chaotic situation in the country, caused by power struggles within the government and a demoralized and disintegrating UNLA. Tito Okello immediately and publicly invited all parties to the violence in Uganda to join in national reconciliation and nation building. All the major armed groups accepted this invitation, with the exception of the National Resistance Movement (NRM), the political wing of the National Resistance Army (NRA). President Julius Nyerere of Tanzania was approached by Tito Okello to facilitate a negotiated agreement between the NRM/A and the Military Council. Museveni and the NRM failed to turn up to the first round of talks in Dar es Salaam, as they were possibly suspicious of Nyerere's friendship with the ousted president, Milton Obote. Alternative arrangements were made for discussions presided over by a mutually acceptable Kenyan delegation headed by President Daniel arap Moi.
Келіссөздер
Қиын келіссөздер 26 тамыздан 17 желтоқсанға дейін жалғасты және Кения Сыртқы істер министрлігінің сол кездегі тұрақты хатшысы Бетюэль Киплагат оларды құжаттады. Мусевени мен NRM/A төрт жыл бойы күрескен революцияны UNLA-ның "ұрлап алғанын" айтып ашуланды, олар оны Милтон Оботенің екінші режимі кезінде жасалған ауыр адам құқықтары бұзушылықтарынан беделсіз деп есептеді, бұл режим көбінесе "Оботе II" деп аталады. Әңгімелер кейде сөз таласына ұласып кететін. Мусевени Уганданың бұрынғы режимдерін "жабайылар" және "артта қалғандар" деп сынап, бастапқыда "қылмыстық" әскери кеңеспен келіссөздер жүргізуден бас тартты. Мусевени мен NRM өте өзгермелі келіссөз ұстанымын қабылдады, талаптарын өзгертіп, бұрын шешілген мәселелерді қайта көтеріп, Океллоның командасын NRM-ді қажетсіз кешіктіруде айыптауға итерді. Бір күні Мусевени үш күнге Еуропаға кетіп, оралғанда жаңа талаптармен келді. Екі тарап та бір-бірін бұрынғы президент Иди Аминге адал әскерлермен байланыста болды деп айыптады.
The arduous negotiations continued from 26 August to 17 December and have been documented by the then Permanent Secretary in the Kenyan Ministry of Foreign Affairs, Bethuel Kiplagat. Museveni and the NRM/A were angry that the revolution for which they had fought for four years had been 'hijacked' by the UNLA, which they viewed as having been discredited by gross human rights violations during the second regime of Milton Obote, commonly referred to as 'Obote II'. The talks occasionally degenerated into slanging matches. Museveni denounced previous Ugandan regimes as "primitives" and "backward", initially refusing to negotiate with the "criminal" Military Council. Museveni and the NRM adopted a mercurial negotiating position, changing their demands and reintroducing supposedly resolved issues, leading Okello's team to accuse the NRM of prolonging the discussions unnecessarily. On one occasion, Museveni disappeared to Europe for three days, tabling new demands on his return. Both groups charged each other with maintaining links with soldiers loyal to the former president Idi Amin.
Соңғы келісім және бөліну
Найробиде қол қойылған соңғы келісімде атысты тоқтату, Кампаланы әскерилендіруден босату, NRA және үкіметтік күштерді біріктіру, сондай-ақ NRA басшылығын Әскери Кеңеске қосу қарастырылды. Бірақ бұл шарттар ешқашан орындалмады, нәтижесінде атысты тоқтату шарттары дерлік бірден бұзылды. Келісімнің 17(с) тармағында Уганданың тәуелсіздік алғаннан бергі адам құқықтарын бұзу фактілерін зерттеу үшін тергеу комиссиясын құру көзделген. Бұл UNLA үшін бейбітшілік жоспарын іске асыруға елеулі кедергі болды, себебі оның көптеген басшылары Оботе II кезінде болған құқықбұзушылықтарға қатысқан болуы мүмкін еді. UNLA сондай-ақ 7-тармақтан наразы болды, онда 8500 саяқты әскерден тұратын ұлттық армия құру көзделген, бұл олардың 15000 әскерінің көп бөлігін жұмыссыз қалдыруға алып келер еді. Келісімге ұзақ мерзімді тұрақтылыққа қол жеткізу перспективалары келіссөздердің өзінің жағдайынан да зардап шекті. Кениялық делегация Угандадағы жағдайды, сондай-ақ қақтығысқа қатысушылардың негізгі тұлғаларын және олардың ұстанымдарын жеткілікті түрде білмеді, соның салдарынан тараптармен тиімді қарым-қатынас орната алмады. Келіссөздерге Уганданың маңызды ұйымдары, оның ішінде саяси партиялар да қатыстырылмады. Бірнеше сыртқы күштер – Ливия, Бурунди және Руанда – келіссөздердің нәтижесіне тікелей мүдделі болды, олардың бірі немесе бірнеше фракцияларды қолдауы мүмкін еді. Осы тараптардың қатысуы және мүмкін бейтарап халықаралық серіктестердің (мысалы, БҰҰ немесе ҰАҰ) болуы циниктер «Найроби бейбітшілігінің әзілдері» деп атаған оқиғаның сәтсіздігіне жол бермеуі мүмкін еді. Мусевени мен NRM/A келіссөздер арқылы келісімге келуге қаншалықты мүдделі болды, бұл сұрақ ашық. Мұндай келісімге қатысты нақты міндеттеме болған жоқ. Мусевени мен оның жақтастары өздеріне құрмет көрсетпейтін генералдармен билікті бөлісуге келіспеді, әсіресе NRA әскери жеңіске жетуге қабілетті болғанда. Ғалымдардың пікірінше, NRM/A төрт айлық келіссөздерді әлемге жағымды бейне жасау және өз күштерін қайта құру үшін пайдаланған болуы мүмкін.
The final agreement, signed in Nairobi, called for a ceasefire, demilitarisation of Kampala, integration of the NRA and government forces, and absorption of the NRA leadership into the Military Council. These conditions were never met, however, and the ceasefire broke down almost immediately. Article 17(c) of the agreement called for the establishment of a commission of inquiry into human rights violations in Uganda since independence. This provided a clear disincentive for the UNLA to implement the peace plan, as it was likely that many of its leaders would be implicated in the abuses that had occurred during Obote II. The UNLA was also dismayed by article 7, which prescribed a national army numbering less than 8,500 troops with consequent unemployment for a large percentage of its 15,000 men. The prospects of a lasting agreement were damaged further by the immediate context of the negotiations. The Kenyan team lacked an in depth knowledge of the situation in Uganda, the key personalities involved and their views, failing to build a meaningful relationship with the parties to the conflict. The negotiations excluded relevant Ugandan organisations, including the political parties. Several external actors, Libya, Burundi and Rwanda, had direct interests in the outcome of the talks, supporting one or several factions. The presence of these parties and possibly neutral international partners (such as the UN or OAU) may have prevented the failure of what cynics called the "Nairobi peace jokes". Whether Museveni and the NRM/A were ever interested in a negotiated agreement is open to question. There was certainly no unequivocal commitment to such a settlement. Museveni and his allies refused to share power with generals they did not respect, not least while the NRA had the capacity to achieve an outright military victory. It is possible that the NRM/A merely used the four month negotiations to present a positive image to the world and reorganise their forces.