Шейх Әді ибн Мұсафир: Язиділердің қасиетті тұлғасы және Лалиштағы зияраты
Sheikh Adi ibn Musafir
Әді ибн Мусафир: Язиди қасиеттісі, 1072-1162 ж. өмір сүрген сүнни шейх. Лалиштағы қабірі – язидилердің қастерлі қадамы. Туған жері де зиярат ететін орын.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ади ибн Мусафир (الشيخ عدي بن مسافر, 1072–1078 ж.т., 1162 ж.ө.) – сунниттік мұсылман шейх, сонымен қатар езидтердің қасиеттісі саналады. Езидтер оны "Тәууси Мелек" деп аталатын, "Тауыс періштесі" деген мағына беретін аватар деп есептейді. Оның Ирактағы Лалиш қаласындағы мазары – езидтердің қажылық сапарларының орталық орны.
‘Adī ibn Musāfir (, الشيخ عدي بن مسافر born 1072–1078, died 1162) was a Sunni Muslim sheikh who is also considered a Yazidi saint. The Yazidis consider him as an avatar of Tawûsî Melek, which means "Peacock Angel". His tomb at Lalish, Iraq is a focal point of Yazidi pilgrimage.
Өмірбаян
Шейх Ади 1070 жылдары қазіргі Ливанның Бекаа аңғарындағы Байт Фар ауылында дүниеге келген. Әдидің туған үйі бүгінге дейін қасиетті зиярат орны болып саналады. Омейяд халифасы Марван I-нің ұрпағы болған ол мұсылмандық ортада тәрбиеленген. Кейін ол Меккеге саяхат жасады. Уақыт өте келе ол өзі де ұстаз болды. Оқшауланған өмір сүруге ниет білсе де, жергілікті халықты өзінің сопылық өмірімен және кереметтерімен таң қалдырды. Ол қазіргі Ирак пен Сирияда кеңінен танылды, ал оның шәкірттері шейх Адиге жақын болу үшін Лалиш аңғарына көшіп келді. Содан кейін ол Адауия тәріқатын құрды. Лалиш аңғары Баадра ауылының жанында, Шығыс шіркеуінің Раббан Хормизд монастырынан шығысқа қарай 20 шақырым жерде орналасқан. Өмірден озғанша, ол өзінің жүрегі жақын туысы Сахр Әбу әл-Барақатты мұрагері етіп тағайындады. Ол дене бітімінде күңгірт түсті, орташа бойлы болған. Мосулдың солтүстігіндегі, жергілікті хаккари күрдтерінен шалқап жатқан таулы аймақта сопылық өмір салтын ұстанды. Адамдар оның таулардағы тұрағына көптеп жиналғандықтан, ол кейіннен әл-'Адауия ('Адидің ізбасарлары') деп аталатын діни тәртіпті құрды. Ол 1162 жыл (557 хижра) мен 1160 жыл (555 хижра) аралығында дүние салды. Ол сондай-ақ, нағыз мұсылманның Құран мен Суннаның үйретулеріне сүйенуі керек екенін және мұсылман халифалары Әбу Бәкір, Омар және Әлидің принциптерін ұстанатындар ғана нағыз сенушілер екенін үйретті. Кейбір деректерге сәйкес, ол суфи Адауия тәріқатын құрды. Ол басқалардың ойларын оқу, көзге көрінбей қалу және сөзінің күшімен тауды жылжыту сияқты бірнеше керемет істер жасаған деседі. Сонымен қатар, таспен қысылып өлген адамды тірілткен екен.
Sheikh Adi was born in the 1070s in the village of Bait Far, in the Beqaa Valley of present day Lebanon. ‘Adī's house of his birth is a place of pious pilgrimage to this day. Descending from the family of Marwan I, the Caliph of the Umayyads, he was raised in a Muslim environment. with the latter he undertook a journey to Mecca. With time he became a teacher himself. Despite his desire for seclusion, he impressed the local population with his asceticism and miracles. He became well known in present day Iraq and Syria and disciples moved to the valley of Lalish to live close to Sheikh Adi. Following he founded the Adawiyya order. The Valley of Lalish is located within the environs of the village of Ba'adra, 20 miles to the east of Rabban Hormizd Monastery of the Church of the East. Before he died, he named his successor his nephew Sakhr Abu l Barakat. Physically, he was said to be very tanned and of middle stature. He lived an ascetic lifestyle in the mountains in the region north of Mosul not far from the local Hakkari Kurds. As people flocked to his residency in the hills, he would end up founding a religious order later referred to as al 'Adawiyya ('the followers of 'Adi'). He died between 1162 CE (557 Hijra) and 1160 CE (555 Hijra) He also taught that the true Muslim should adhere to the teachings in the Quran and the Sunna and that only the ones who follow the principles of the Muslim caliphs Abu Bakr, Uthman and Ali are true believers. According to some sources, he established the Sufi Adawiyya order. He is said to have performed several miraculous acts such as reading the thoughts of others, becoming invisible, and moving a mountain by force of his word. He also returned the life of a man who was crushed by a rock.
Кейінгі оқиғалар мен мұра
Лалиш аңғарындағы бұл усақбастық орын, сырттан келгендердің тудырған ала-құласы, қирату және қуғын-сүргін кезеңдеріне қарамастан, оның ізбасарлары мен ұрпақтары бүгінгі күнге дейін иеленіп келеді. 1254 жылы Мосул атабегі Бадр әл-Дин Лулу, Адауия тәріқатымен болған қақтығыстың салдарынан шейх Адидің сүйектерін қазуды және өртеп жіберуді бұйырды. Езид дінінің ең қасиетті орны саналатын оның қабірі (үш конус пішіндес күмбездермен белгіленген) қасиетті мерекелер мен қажылық кезеңдерінен тыс уақытта да көптеген адамдарды өз басына тартады. Түндегі шам жарығымен өтетін шерулерде қабірді жабатын жасыл түсті мата көрсетіледі; сондай-ақ, ыстық күйіндегі хариса (сүт қосылған етті тағам) салынған үлкен табақтар таратылады.
This hermitage within the Valley of Lalish, would continue to be occupied by his followers and his descendants until the present day despite periods of unrest, destruction, and persecution by outsiders. In 1254, as a result of a violent conflict with the members of the Adawiyya order, the Atabeg of Mosul, Badr al Din Lu'lu ordered the bones of Sheikh Adi to be exhumed and burned. As the holiest site in the Yezidi religion, his tomb (marked by three conical cupolas) still attracts a great number of people even outside holy festivals and pilgrimages. Nightly processions by torch light include exhibitions of the green colored pall, which covers the tomb; and the distribution of large trays with smoking harisa (a ragout with coagulated milk).