Кіріспе

Императорлық орденнің қыздары (IODE) – Канададағы әйелдердің қайырымдылық ұйымы. Ол стипендиялар, шәкіртақылар, кітап сыйлықтары мен наградалар ұсынады, сондай-ақ Канаданың түрлі аймақтарындағы әртүрлі қайырымдылық және білім беру жобаларын іске асырады. IODE ұраны – "Бір ту, бір тақ, бір империя", ал IODE журналы "Эхо" деп аталады.

Тарих

1899 жылы Маргарет Полсон Мюррей Англияда болғанда, Екінші Бур соғысының басталуынан кейін Британ империясына деген патриоттық қолдау толқынына ілесіп кетті. Канадаға оралғаннан кейін ол бірден әйелдерден қолдау тобын құрастыра бастады, олар "колониялық патриотизмнің алдыңғы қатарында тұруды" және сарбаздарға нақты қайырымдылық көмегін көрсетуді, ал егер олар қаза тапса, олардың отбасыларына қолдау көрсетуді және олардың қабірлерін күтуді мақсат ететін. 1900 жылдың 13 қаңтарында ол Канаданың ірі қалаларының әкімдеріне телеграмма жіберіп, жаңа құрылған ұйымына, "Империяның қыздары" деп аталатын ұйымына қолдау көрсетуді сұрады. Ол сондай-ақ "Австралия мен Жаңа Зеландия әйелдерін Патшайымға Империяға деген адалдығымызды білдіретін хат және Патшайым қажет деп тапқандай жұмсалатын Төтенше соғыс қорын жіберуге шақыруды" жоспарлады. 1900 жылдың 15 қаңтарында Фредериктонда бірінші бөлімнің құрылтай жиналысы өтті. Сол күні Полсон Мюррей бастамасын жариялап, Монреаль газеттеріне сұхбат берді. 1900 жылдың 13 ақпанында Монреальде 25 әйел жиналып, "Империяның қыздары федерациясы" деп аталатын ұлттық ұйым құруға келісті. Полсон Мюррей құрметті хатшы болып сайланды және жыл бойы Федерацияны кеңейту үшін белсенді қадамдар жасады. Көп ұзамай Канаданың барлық аймақтарында бөлімшелер ашылды, ал АҚШ-та да бірнеше бөлімше құрылды. Мюррейдің бастамаларының бірі – алғашқы ұлттардың әйелдерін Федерацияға қосылуға шақыру үшін Үндістер ісі жөніндегі департаментпен байланыс орнату болды. Федерация қайтып келген сарбаздар үшін үлкен қарсы алу кешін ұйымдастырды және Оңтүстік Африкадағы адал әйелдер гильдиясымен және Ұлыбританияның соғыс кеңсесімен байланыс орнатып, қаза тапқан канадалық және бур сарбаздарының, әсіресе шалқая жатқан жерлердегі әскери қабірлерін күтуді ұйымдастырды. 1901 жылы Англияда Виктория лигасы құрылды, оның мақсаттары "Империяның қыздары" мен адал әйелдер гильдиясының мақсаттарына ұқсас болды. Виктория лигасының жетекші мүшелері британдық элитаның өкілдері болды және колонияларда орналасқан ұйымның мүшелері болуға құлықсыздық танытты. Полсон Мюррей Англия, Шотландия және Ирландияда сәтті жұмылғаннан кейін Канадаға оралғаннан кейін Лига Полсон Мюррейге Ұлыбританиядағы "Империяның қыздары" бөлімшелерін қолдамайтынын хабарлады, себебі бұл бәсекелестікке және шатасуға әкеліп, екі ұйымның да ортақ мақсаттарына қолдау көрсетуді әлсіретеді. Оңтүстік Африканың адал әйелдер гильдиясы бұл шын мәніндегі алаңдаушылықты мойындады, себебі олар үшін қақтығыс тиімді болмайды. Өздерінің шұғыл қажеттіліктерін ескере отырып, Оңтүстік Африкалықтар өздерінің Ұлыбританиядағы мүшелерінің Лигаға қосылуына ерікті түрде келісті. Бұл сонымен қатар Лондонның әлеуметтік элитасының жоғарыдан қараушылық көзқарасын жасырды, олар өздері бақыламайтын кез келген ұйымның мүшесі болуды қабылдай алмады. 1901 жылдың қазан айында Ұлыбританиядан оралған Полсон Мюррей шаршап, ауырып қалғандықтан, "Империяның қыздарына" ең көп қолдау көрсеткен Онтарио әйелдерінен басшылықты алуды сұрады. Бас кеңсе Монреальден Торонтоға көшірілді және ұйым "Империялық орденнің қыздары" (IODE) деп аталды, ал ұраны "Бір ту, бір тақ, бір империя" болды. Эдит Нордхаймер алғашқы ұлттық президент болып сайланды. Бур соғысы аяқталмаған, сондай-ақ ұйымның мақсаты мен атауы өзгерген жоқ. Соғыс қабірлері жөніндегі комитет Оңтүстік Африканың адал әйелдер гильдиясымен серіктестігін жалғастырды. Келесі он жылда Виктория лигасы мен IODE арасындағы қарым-қатынас жақсарды, бірақ ешқашан жақын болған жоқ. 1911 жылы Нордхаймер отставкаға кетті, ал 1912 жылы Полсон Мюррей құрметті хатшы лауазымына қайта шақырылды, кейіннен оған құрметті өмірлік мүшелік берілді. 1917 жылы IODE Канада Парламентінің арнайы заңымен Канаданың әйелдер ұйымы ретінде тіркелді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде IODE-де 50 000 мүше болды және соғысқа көмектесу науқандарына, мысалы, шұлықтар мен металл жинау науқандарына қатысты.

Империализм мен нәсіл

Өзінің алғашқы жылдары IODE өз күш-жігерін британ империализмін дамытуға, атап айтқанда, білім беру арқылы Ұлыбритания мен британдық институттарды жақсартуға жұмсады. IODE Конституциясына сәйкес, ұйымның басты мақсаттары – «Отан мен отарларда Империя тарихын және қазіргі империялық мәселелерді зерттеуді насихаттау» және «Империяның әйелдері мен балаларын тәждің төңірінде біріктіретін патриотизм сезімін ояту және білдіру» болды. Өзінің тікелей империалистік міндеттемесімен қатар, IODE ХХ ғасырдың басында кең таралған нәсілшіл көзқарастарға негізделген, ерекше канадтық ұлттық сананы қалыптастыруға ұмтылды. Кейти Пиклс атап көрсеткендей, «ХХ ғасырдың басында IODE өз нәсілдік идеологиясын қалыптастырып, бекітті. Оның сенімдері сол кездегі күшті идеяларға, мысалы, Оңтүстік Африка соғысы сияқты империялық жаулап алулармен дәлелденген, биологиялық деп түсіндірілген англо-кельт нәсілінің басымдығына негізделген». Дегенмен, IODE-нің кемсітушілік әрекеттері тек ерекше, жоғары «британдық нәсіліне» сенуді таратумен ғана шектелмеді. IODE сонымен қатар көрінетін азшылықтар мен түрлі терілі адамдардың Канадаға көшіп келуін белсенді түрде ұстап тұруға тырысты. Мұндай жағымсыз көзқарастың ең танымал мысалы 1911 жылы болды, IODE-нің Эдмонтон бөлімшесі ішкі істер министрі Фрэнк Оливерге Батыс Канадаға қара нәсілді иммигранттардың кіруін тоқтату туралы петиция жіберді. «Біз қара нәсілділердің үнемі және жылдам келуін алаңдаумен қараймыз», - деп жазды олар. «Бұл иммиграция ақтардың қара нәсілділердің қоныстарының жанында қоныстануын тежейді және осындай аймақтардағы барлық жерлердің құнын төмендетеді».