Одиссея: Гомер жырлауы (Odysseia: Homer zhyrlauly)

Кіріспе

1997 ж. Андрей Кончаловский режиссерлік еткен телесериал.

"Одиссея" – 1997 жылғы американдық мифологиялық-әдеби телесериалы, Гомердің ежелгі грек дастаны "Одиссеяға" негізделген. Андрей Кончаловскийдің режиссерлігімен түсірілген бұл мини-сериал 1997 жылдың 18 мамырында NBC телеарнасында екі бөлімге бөлініп көрсетілді. Түсірілімдер Мальтада, Түркияда, Англияның бірқатар аймақтарында және оқиға өріліп жатқан Жерорта теңізінің жағалауындағы көптеген жерлерде жүргізілді. Басты рөлдерде Арман Ассанте, Грета Скаччи, Айрин Папас, Изабелла Росселлини, Бернадетт Петерс, Эрик Робертс, Джеральдин Чаплин, Жерон Краббе, Кристофер Ли және Ванесса Уильямс сомдады. 49-шы Primetime Emmy сыйлықтарында сериал "Мини-сериал немесе арнайы туынды үшін үздік режиссура" номинациясында жеңіске жетті.

1-бөлік

Ежелгі грек патшалығы Итаканың патшасы Одиссей (Арман Ассанте) ұлы Телемахтың дүниеге келгеннен кейін Троя соғысына шақырылады, бұл оның әйелі Пенелопа (Грета Скакки) патшайымын қатты мазалайды. Одиссей қайтып келмей қалуы мүмкін деп уайымдайды және Пенелопаға егер ол оралмаса, Телемах ер жеткен кезде қайтадан үйленуі керектігін айтады. Соғыс он жылға созылады, осы уақыт ішінде Грекияның ең батыл жауынгері Ахилл (Ричард Труетт) қаза табады, ал гректер оның өлімінен кек алып, алып атты пайдаланып Троя қаласына жасырын кіріп, оны қиратады. Лаокун (Хиткотт Уильямс) троялықтарды осы көрініс туралы ескертуге тырысады, бірақ кенеттен теңіз құбыжығы оны жұтып қояды. Одиссейдің мақтанышы басым түсіп, ол құдайларға бұл істі өзі жасағанын айтады, бұл Посейдонды (Майлс Андерсонның дауысы) ашуландырады, ол Одиссейдің Пенелопаға қайта оралуын мүмкін емес ететіндей етеді, тіпті Лаоконды жұтып қойған теңіз құбыжығын өзі жібергенін айтады. Одиссей мен оның серіктері бір көзді алыптар – циклоптар мекендейтін аралда тоқтайды. Полифем (Рид Асато) атты алып циклоп оларды жеу үшін үңгіріне қамап қояды, бірақ Одиссей оны шарапқа мас етеді, соның салдарынан ол есінен айырылады. Содан кейін Одиссей ағаш бұтағынан сүйекті тікелей тіктеп, Полифемді соқыр етеді, ал ол ауыр тас есікті сыпырып тастағанда, олар қой терілерінің астына жасырынып қашып құтылады. Полифем көмекке шақырып айқайлайды, бірақ Одиссей оны алдап, өзінің аты "Ешкім" екенін айтқандықтан, циклоп ешкім оны алдамаған деп шулайды, күдік туғызбайды. Одиссей мен оның серіктері қашып кетеді, бірақ Одиссей циклопты келекелейді, ол өз әкесі Посейдоннан кек алуын сұрайды. Бұл Одиссейдің үйге қайта оралуын қиындатады. Одиссей желді басқаратын Эол (Майкл Дж. Поллард) тұратын аралға сапар шегеді, ол оған үйге оралуға көмектесетін желге толы қапты сыйлайды, және Итакаға жақындағанда оны ашуды бұйырады. Бір серігі оны мерзімінен бұрын ашып, оларды жолдан жаңғыртады. Содан кейін олар Кирке (Бернадетт Петерс) тұратын аралға тоқтайды, ол әдемі сиқыршы, оның серіктерін жануарларға айналдырады және онымен бірге болуға мәжбүрлейді. Гермес (Фредди Дуглас) Кирке туралы Одиссейге ескертеді, сондай-ақ оның сиқырынан сақтануға көмектеседі. Кирке оған әрі қарай Артық дүниеге баруды айтады, содан ғана Одиссей Кирке оны алдағанын түсінеді, ол оны бес күннің орнына бес жылға аралда ұстап тұру үшін сиқыр салған екен. Одиссей кемесін құм мен судан қазып шығарып, Артық дүниеге қарай жүзеді.

Odysseus (Armand Assante), the king of the ancient Greek kingdom of Ithaca, is called to service in the Trojan War after the birth of his son Telemachus, much to the dismay of his wife Queen Penelope (Greta Scacchi). Odysseus is worried that he may not return, and tells Penelope that she should remarry by the time Telemachus is a man if he does not return. The war lasts ten years, during which Greece's best soldier, Achilles (Richard Truett), is killed and the Greeks avenge him by using a giant horse to sneak inside and destroy the city of Troy. Laocoon (Heathcote Williams) tries to warn the Trojans of a vision of this, but is suddenly devoured by a sea monster. Odysseus' ego gets the best of him and he tells the gods that he did it himself, which angers Poseidon (voiced by Miles Anderson) so much that he promises to make Odysseus' journey home to Penelope nearly impossible, mentioning that it was he who sent the sea monster to devour Laocoön. Odysseus and his men initially stop on an island dominated by one eyed giants, the Cyclopes. A gargantuan Cyclops named Polyphemus (Reid Asato) traps them in his cave intending to eat them, but Odysseus gets him drunk on wine, causing him to pass out. Then, he sharpens a tree branch into a stake and blinds Polyphemus, allowing them to escape by hiding under sheep skins when he removes the heavy stone door. Polyphemus screams for help, but Odysseus had tricked him into stating that his name was "Nobody", so the Cyclops is shouting that nobody has tricked him, arousing no suspicion. Odysseus and his men escape, but Odysseus brashly taunts the Cyclops who asks his father Poseidon to avenge him. This makes Odysseus' journey home harder. Odysseus travels to an island where Aeolus (Michael J. Pollard) provides him with a bag of wind to help him home, instructing him to open it when he gets close to Ithaca. One of his men opens it prematurely, blowing them off course. Next, they stop at the island of Circe (Bernadette Peters), a beautiful witch, who turns his men into animals and blackmails him into sleeping with her. Odysseus is told of Circe's magic by Hermes (Freddy Douglas), who helps him avoid being transformed as well. Circe tells him to go to the Underworld next, and only then does Odysseus realize that he has actually been tricked by Circe, who put a spell on him so he stayed on the island for five years instead of five days. Odysseus digs his ship out of the sand and tide and sails to the Underworld.

2-бөлік

Ажал әлеміне келгенде Тирезий (Кристофер Ли) Одиссейді мазалайды, оның батылдығы мен есін мойындайды, бірақ оның мақтандығы мен ақымақтығын сынап көрсетеді. Одиссей Стикс өзеніне ешкіні құрбандыққа шалғаннан кейін, Тирезий оған үйге қайтудың жалғыз жолы қауіпті аралдан өту екенін айтады, онда Сцилла (теңіз құбыжығы) және Харибдис (су айналымы) мекендейді. Ол жер астынан үрейлене қашып бара жатқанда, ұлын жоғалтудың қайғысынан өзіне қол жұмсаған анасы Антиклеяны (Ирен Папас) кездестіреді. Ол оған Итакада Евримах (Эрик Робертс) сияқты көптеген күйеу болуға ниеттенгендер Пенелопаға ақшасы мен билігі үшін үйлену үшін жарысқа түсіп жатқанын хабарлайды. Одиссейдің кемесі Сцилла мен Харибдис аралына жақындасады. Сцилланың алты жылан тәрізді басы экипажға зор қиындық туғызып, көптеген адамдарды қаза тастайды. Харибдис ағым тудырып кемесін қиратқанда Одиссейден басқа барлығы мерт болады. Одиссей Калипсо (Ванесса Уильямс) құдайы тұратын аралға жетіп, оның тұтқынына айналады. Темірде, Одиссейдің 15 жасар ұлы Телемах (Алан Стенсон) әкесін іздеуге тырысады және Афина (Изабелла Росселлини) оған Спартаға сапар шегіп, онымен бірге шайқасқан бұрынғы серіктерінің бірін табуды бұйырады. Телемах Одиссейдің серігі Менелайды (Николас Клей) табады, ол Одиссейдің тағдырынан хабарсыз, бірақ оның қайтыс болғанын есептейді. Екі жыл өткен соң Гермес келіп, Калипсоға Одиссейді босатуды бұйырады, ол оған Итакаға жету үшін сал ұсынады. Тағы бір дауыл Одиссейге кедергі келтіреді, ол Посейдонға шақырып, Посейдон Одиссейге Трояны тастаған күні айтқан сөздерін еске салып, өлімдік жаратылыс екенін ұмытпауын ескертеді. Ертесі күні таңда Одиссей жағаға шығып, оны фаэак қыздары табады. Фаэак патшасы Алькин (Жероен Краббе) көмегімен олар Одиссейге Итакаға оралуға көмектеседі. Олар оны түндіз, терең ұйықтағанда Итакадағы құпия портына жеткізеді. Ертесі күні оянғанда ол Итакада Телемахпен қайта қосылады. Афина берген шаруа киімімен Одиссей Пенелопамен кездеседі, ол Одиссейдің садағын керген адамды анықтау үшін жарыс ұйымдастыруға шешім қабылдайды. Одиссей жарысты жеңгеннен кейін Афина оның киімін шешіп, Одиссей Телемахтың көмегімен Евримахты және күйеу болуға ниеттенгендерді өлтіреді. Күйеу болуға ниеттенгендер өлтірілгеннен кейін Одиссей, соңғы рет Пенелопамен қайта қосылады.

Arriving at the Underworld, Tiresias (Christopher Lee) torments Odysseus, recognizing his courage and wit, but criticizing his ego and foolishness. After Odysseus sacrifices a goat into the River Styx, Tiresias tells him that the only way home will take him past a treacherous isle where Scylla (sea monster) and Charybdis (tidal pool) live. As he is running in terror from the underworld, he meets his mother Anticlea (Irene Papas), who committed suicide due to the pain of losing her son. She informs him that back on Ithaca there are multiple suitors, including Eurymachus (Eric Roberts), vying with each other to marry Penelope for her money and power. Odysseus' boat nears the isle of Scylla and Charybdis. Scylla's six serpentine heads wreak havoc on the crew, killing many. Everyone but Odysseus is killed when Charybdis creates a whirlpool and destroys his ship. Odysseus arrives on the island where the goddess Calypso (Vanessa Williams) lives and becomes her prisoner. Meanwhile, Odysseus' now 15 year old son Telemachus (Alan Stenson) tries to find his father and is told by Athena (Isabella Rossellini) to travel to Sparta and seek out one of his former comrades that fought with him. When Telemachus finds Menelaus (Nicholas Clay), one of Odysseus' comrades, he learns that Menelaus doesn't know what happened to Odysseus but believes him to be dead. Two years later, Hermes arrives, telling Calypso to release Odysseus, and she provides him with a raft to get to Ithaca. Another storm causes problems for Odysseus as he calls out to Poseidon, who reminds Odysseus about what he said the day he left Troy, and to remember his place as a mere mortal. The next morning, Odysseus washes ashore and is found by some Phaeacians girls. With help from Phaeacian King Alcinous (Jeroen Krabbé), they help Odysseus back to Ithaca. They deliver him at night while he is fast asleep, to a hidden harbor on Ithaca. Upon awakening the next morning, he finds himself on Ithaca where he is reunited with Telemachus. Using a peasant disguise provided by Athena, Odysseus meets up with Penelope where she decides to hold a contest to find the person who can string Odysseus' bow. After Odysseus wins the contest, Athena lifts his disguise and Odysseus is assisted by Telemachus in slaying Eurymachus and the suitors. Once the suitors are dead, Odysseus is finally reunited with Penelope.

Арнайы әсерлер

Бұл мини-сериалдағы жаратылыстардың әсерлерін Джим Хенсонның жаратылыстар шеберханасы жасады, онда олар тістегі аниматроникалық шошқа, Сцилланың компьютерлік графикасы (CGI), Лаокоонды жұтып қоятын теңіз құмырсасына ұқсас таяқ қуыршақ теңіз жәндігі және Полифемустың толық денелі нұсқасы қолданылды. Сериалда қолданылған қайық бірнеше жылдан кейін «Джейсон мен Аргонавттар» мини-сериалында қайта пайдаланылды.

Бағалау

MPAA бұл фильмді зорлық көріністері мен кейбір сезімталдық болғандықтан PG-13 деп бағалады.