Кіріспе
Жохан 4 – Христиан Киелі кітаптарының Жаңа Келісіміндегі Жохан Ізгі хабарының төртінші тарауы. Бұл тараудың басым бөлігі (1-42 аяттар) Исаның Сихардағы құдық жанында самариялық әйелмен болған кездесуін баяндайды. 43-54 аяттарда ол Ғалилеяға оралып, бір патша адамының ұлын айықтырады.
Самариялық әйел (4:526)
Иса шәкірттерінің қайтып келуін күтіп отырғанда, құдыққа бір самариялық әйел келіп, Исадан су сұрайды. Исаның бұл сұранысы әйелді таңқалдырады, өйткені самариялықтар мен яһудилер араласпайды. Иса оған: «Егер сен кім екенімді білсең, сен де Менден су сұрар едің, Мен де саған «мәңгілік өмір суын» берер едім», – деп жауап береді. «Осы судан ішкен әркім қайтадан шөлдейді, бірақ Мен беретін суды ішкен адам ешқашан шөлдемейді. Мен беретін су оның ішінде мәңгілік өмір беретін, құйылып тұратын көз болады», – дейді. Әйел осы «суды» сұрап, Иса оған күйеуін тауып, алып келуге бұйырады. Әйел күйеуі жоқ екенін айтады, ал Иса оның бес күйеуі болғанын және қазір өзіне заңды күйеуі емес адаммен бірге тұрғанын айтады. Сонда ол Оның пайғамбар екенін сезініп, Құдайға қалай табыну керектігі туралы сұрақ қояды. Иса оған Құдайға табыну туралы, бұрын қалай және қай жерлерде табынылғанын, ал болашақта қалай дұрыс табыну керектігін түсіндіреді. «Бірақ уақыт жетеді және қазір де келді, онда Әкеге рухта және шындықпен табынатын шын табынушылар табылады, өйткені Әке осындай табынушыларды іздейді. Құдай – Рух, сондықтан Оған табынушылар рухта және шындықпен табынуға тиіс». Әйел: «Мәсіх келгенде, ол бізге барлығын түсіндіреді», – дейді. Иса: «Сенмен сөйлесіп отырған Мен – Олмын», – деп мәлімдеп, өзінің Мәсіх екенін жариялайды. Иерусалим Киелі кітабын түсіндірушілер оның бес күйеуін 2 Патшалар кітабының 17-тарауындағы оқиғаға сәйкес, Самарияны басып алған Ассирия патшасы Шалманназер V әкелген бес топ қоныстанған адамдармен байланыстырады: олар Вавилон, Кутах, Ава, Хамат және Сепарваимнен келген және солтүстік Израиль мемлекетінің халқын, құл ретінде алынып кеткендерін алмастырды. Көптеген түсіндірушілер Исаның самариялық әйелге өзін ашық танытуын, яһудилермен оның сақтықпен қарым-қатынас жасауына қарамастан атап өтті: яһудилер үшін «Мәсіх – жауларының мойнына мініп, қудалау мен зорлық-зомбылықты қайтаруға көмектесетін жеңімпаз патша болды», сондықтан Исаның Мәсіх екендігі туралы мәлімдеме саяси түсіндіруге мүмкіндік берді: Жохан 6:15 (NKJV) «Иса олар Оны күшпен алып, патша етуге дайын екенін сезінгенде, тауға жалғыз өзі қайта кетті». Бірақ «осы самариялық әйелге, оның нәсілінің түсініктерімен сөйлескенде, Мәсіх Құдайға табыну туралы «барлығын бізге айтып беретін» Біреу еді».
The editors of the Jerusalem Bible link her five husbands with the five groups of settlers who were brought into Samaria by Shalmaneser V, the king of Assyria who occupied Samaria according to the narrative in 2 Kings 17: they came from Babylon, Cuthah, Ava, Hamath, and Sepharvaim and replaced the people of the northern Kingdom of Israel who were taken into exile. Several commentators have noted the openness of Jesus' self revelation to the Samaritan woman, in contrast to his more reserved communication with the Jews: to the Jews "the Messiah was a conquering king, who would help them to ride on the necks of their enemies, and pay back their persecutions and oppressions" and therefore Jesus' claim to be the Messiah necessarily risked a political interpretation: in John 6:15 (NKJV) "when Jesus perceived that they were about to come and take Him by force to make Him king, He departed again to the mountain by Himself alone". But "to this Samaritan woman speaking, I suppose, the conceptions of her race the Messiah was One who was to "tell us all things" about the worship of God.
Самариялықтарға уағыздау (4:2742)
Исаның шәкірттері оны құдыққа қарсы күтіп алады, ал әйел асығыс түрде қалаға бет түзеп, су құмырасын қалдырып кетеді. Ол адамдарға Исаның өзі туралы барлығын білгенін айтады және ол Мәсіх пе екен деп ойланады. Халық өз көздерімен көру үшін баруға шешім қабылдайды. Ал шәкірттері Исаға тамақ беруге тырысады, бірақ ол: «Мені Жібергеннің еркін орындау және Оның тапсырған ісін аяқтау – Менің тамағым», – деп одан бас тартады. Иса тыңдаушыларына жақсы белгілі екі мәтелді түсіндіреді: «Енді төрт ай бар, содан кейін егін жиналады» және «Біреу егін ексе, екіншісі жинайды». Көптеген самариялықтар қаладан келіп, Исамен сөйлеседі және Оны екі күн қалғанына көндіреді, Ол оларды үйретеді. Оның сөздері оларды «Ол – әлемнің Құтқарушысы, Мәсіх» екеніне сендіреді. Лютерандық теолог Герман Олшаузен осы оқиғаны «Иеміздің қызметінің кең ауқымда рухани ояну тудырған сирек жағдай» деп сипаттады. Елшілердің істері кітабында Исаның елшілерге берген тапсырмасы Самарияда жақсы жаңалықты уағыздауды қамтитыны (Елшілердің істері 1:8) және Филипптің осы аймақта Мәсіхті уағыздағаны айтылған. Елшілердің істері кітабындағы оқиға былай деп жалғасады: «Иерусалимдегі елшілер Самарияның Құдай сөзін қабылдағанын естігенде, Петір мен Жоханды оларға жіберді. Олар келген соң, олардың Киелі Рухты алуы үшін дұға етті».
Jesus comments on two sayings which would have been well known to his hearers: "There are still four months and then comes the harvest" and "One sows and another reaps" Many of the Samaritan people from town come and Jesus talks with them and they persuade him to stay for two days, teaching them. His words convince them that he is "the Messiah, the Savior of the world". Lutheran theologian Hermann Olshausen described this incident as "further remarkable, as a rare instance of the Lord's ministry producing an awakening on a large scale". The writer of the Acts of the Apostles noted that the commission given by Jesus to the apostles included preaching the gospel in Samaria (Acts 1:8) and Philip the Evangelist is seen preaching the Christ (or Messiah) in that region The narrative in Acts continues, saying that "when the apostles who were at Jerusalem heard that Samaria had received the word of God, they sent Peter and John to them, who, when they had come down, prayed for them that they might receive the Holy Spirit" .
Иса Ғалилеяға қайта оралады (4:4345)
Екі күннен кейін Иса самариялықтардың шақыруымен Сихарда қалады. Содан кейін ол Ғалилеяға қайта оралып, 3-тарауда басталған саяхатын жалғастырады. Сол жердегі адамдар оны құшақ жайып қарсы алады. Жохан 4:46 (ЖД) бойынша, көптеген ғалилеялықтар да жақында Иерусалимдегі Пасха мерекесіне барып, Исаның онда жасаған кереметтерін көрген еді.
Патшаның қызметкерінің ұлы (4:46 54)
Ғалилеяда Иса Қанаға қайта оралады. Сол жерде Қапарнаумнан келген белгілі бір ақсүйек немесе патшаның адамы (тис базиликос) алыс жолдан келіп, одан ауру ұлын емдеуін сұрайды. Король Джеймс нұсқасында бұл адам "ақсүйек" деп сипатталған, ал Женева Библиясында "бір билеуші" деп жазылған және ол Иродтың сарайымен байланысты екені айтылған. Жаңа ғасыр нұсқасы оны "патшаның маңызды шенеунігі" деп көрсетеді, ал қарапайым ағылшын тіліндегі Арамей Библиясында "бір патшаның құлы" деп аталады. Альфред Пламмер «Мектептер мен колледждер үшін Кембридж Библиясында» «ақсүйек» терминін «дұрыс емес, себебі бұл сөз тегіне қатысы жоқ» деп қабылдамайды. Бұл бөлімде Ирод патшасының үй басқарушысы Хуза (оның әйелі Жоанна, Исаның шәкірттерінің бірі) және Манаен (Елшілердің істері 13:1-де айтылған Антақиядағы ұстаз және пайғамбар, төрші Иродпен бірге өскен) болуы мүмкін екендігі айтылады.
48 - тармақ
Иса оған: «Егер белгілер мен ғажаптарды көрмесеңдер, сенбейсіңдер» деді. Исаның ашуланғаны байқалады, себебі адамдар оған тек кереметтер жасаса ғана сенетіндей көрінеді (, sēmeia kai terata, "белгілер мен ғажаптар"). Пламмер бұл нәрсені "самариялықтардың тез сенуімен" салыстырады. «Төменге», себебі Қапарнаум «Галилея теңізінің солтүстік-батыс жағасында» орналасқан.