Кіріспе

Ислам күнтізбесінің үшінші айы Рабиал-аувал (رَبِيع ٱلْأَوَّل, сондай-ақ Рабиал-ула (رَبِيع ٱلْأُولَىٰ), немесе Рабиал-I) – ислам күнтізбесінің үшінші айы. Раби‘ ал-аувал атауы «көктемнің алғашқы айы» немесе «көктемнің бастамы» дегенді білдіреді, бұл оның исламға дейінгі араб күнтізбесіндегі орнына сілтеме жасайды. Осман империясы тұсында осы ай Осман түрік тілінде Реби' улеввел деп аталып, оның аббревиатурасы Ра болған. Қазіргі түрік тілінде ол Ребиульеввел деп аталады.

Мағынасы

"Раби" сөзі араб тілінде "көктем" дегенді білдіреді, ал "әл-аууал" сөзі "бірінші" дегенді білдіреді, сондықтан "Раби' әл-аууал" араб тілінде "бірінші көктем" дегенді білдіреді. Бұл атау айдың мерекелік шараларымен байланысты болуы мүмкін, себебі көктем қыс мезгілінің аяқталуын (қасіреттің символы) және одан кейін қуаныштың басталуын білдіреді. Ислам күнтізбесі – таза ай күнтізбесі болғандықтан, айлар күн жылдарымен салыстырғанда өздігінен ауысады, сондықтан Раби' әл-аууал көктемде немесе кез келген маусымда болуы мүмкін. Демек, бұл айды нақты көктем мезгілімен байланыстыруға болмайды.

Мерекелік шаралар

Тарихшылар мен ғалымдар Мұхаммедтің туған күніне қатысты пікір келіспесе де, кейбір мұсылмандар оны Рабиғаль-аувалдың 12-сі немесе 17-сі күні тойлайды, алайда оны жылдың кез келген күні, кез келген уақытында атап өтуге болады. Мәүлидті әлемнің көп бөлігіндегі мұсылман қауымы тойлайды. Мұсылмандардың аз бөлігі оны дінге жаттырып, жаңалық санайды. Мәүлидтің мәні – Сүннеттен. Сахабалар Алла Тағаланың Пайғамбарға берген нығметі үшін шүкірлік ететін болып, жиналатын, тағам таратып, Хасан ибн Табит сияқты Пайғамбар туралы өлеңдер оқитын, Пайғамбардың өмірі мен тууы туралы әңгімелесетін, және басқа да мақтауға лайық амалдар жасаушы еді. Бүгінгі Мәүлид жиындары осы дәстүрді жалғастыруда. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) дүйсенбі күндері ораза ұстайтын, себебі ол дүйсенбі күні дүниеге келген (Сахих Муслим).

Мұсылмандардың көпшілігі Раби-ул-аувал айында артық күш жұмсаса да, Мәүлидті жылдың кез келген күні мен уақытында жасауға болады. Пайғамбарды мақтау немесе оның өмірін айту – мұсылмандар күнделікті жасайтын, бірақ оны Мәүлид деп санамайтын амал. Мәүлидті атау үшін белгілі бір күн мен уақыт міндетті емес, арнайы орын іздеудің де қажеті жоқ, сондай-ақ, Мәүлидке қатысу үшін көп адам жиналуы да шарт емес. Ол екі адамның Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) туралы әңгімелесіп, оны мақтауы арқылы да жүзеге асырылуы мүмкін. Кейбір елдерде Рабиғаль-аувалдың 12-сі немесе 17-сі күні шерулер ұйымдастырылады. Осы күндері тәттілер мен сусындар үйден-үйге, халыққа таратылады. Ал кейбір аймақтарда мұсылмандар бір-біріне сыйлықтар да сыйлайды.