Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
18 ғасыр Бенгалияның науабы, Ирандағы ауыл
18th century Nawab of Bengal
the village in Iran
Мир Сәйед Джафар Али Хан Бахадур (шамамен 1691 – 5 ақпан 1765) – бас қолбасшы немесе әскери генерал, Британдық Шығыс Үндістан компаниясының тәуелді Бенгалия науабы ретінде билік жүргізген. Көптеген тарихшылар оның билігін Үндістан тарихындағы британдық үстемдіктің кеңеюінің бастауы және Үндістанның бөлінуінен бұрынғы аумақтарда британдық биліктің орнауының маңызды қадамы деп санайды. Мир Джафар Сирадж-уд-Дауланың бенгал әскерінің қолбасшысы болған, бірақ Пласси шайқасында оған сатқындық жасап, 1757 жылы британдықтардың жеңісінен кейін маснадқа көтерілді. Мир Джафар 1760 жылға дейін Шығыс Үндістан компаниясынан әскери қолдау алды, бірақ ол британдық тараптың әртүрлі талаптарын орындауға үлгермеді. 1758 жылы Роберт Клайв, Джафардың өзінің агенті Ходжа Ваджид арқылы Чинсурада Голланд Шығыс Үндістан компаниясымен келісім жасағанын анықтады. Голланд соғыс кемелері Хугли өзенінде де көрінді. Джафардың британдықтармен келіспеушілігі Чинсура шайқасына әкелді. Британдық компанияның шенеунігі Генри Ванситтарт, Джафар қиындықтармен күресе алмайтындықтан, оның күйеу баласы Мир Касимнің Субахдардың орынбасары ретінде тағайындалуын ұсынды. 1760 жылдың қазанында компания оны Қасымның пайдасына тақтан түсірді. Бірақ Шығыс Үндістан компаниясы сауда саясатындағы дауларға байланысты Қасымды да құлатты. Джафар 1763 жылы компанияның қолдауымен науабы қызметіне қайта орналастырылды. Алайда Мир Касим бұған келіспей, компанияға қарсы соғыс жариялады. Джафар 1765 жылдың 5 ақпанында қайтыс болғанға дейін билік етті және оның денесі Мушидабадтағы Джафарганд зиратына жерленді. Британдықтардың Үндістанды отарлауына және Моғол империясының құлауына қосқан үлесі үшін Мир Джафар Үндістан және Бангладеш халқы арасында, әсіресе бенгалдықтар арасында сатқын ретінде қарастырылады.
Mir Syed Jafar Ali Khan Bahadur (c. 1691 – 5 February 1765) was a commander in chief or military general who reigned as the first dependent Nawab of Bengal of the British East India Company. His reign has been considered by many historians as the start of the expansion of British control of the Indian subcontinent in Indian history and a key step in the eventual British domination of vast areas of pre partition India. Mir Jafar served as the commander of the Bengali army under Siraj ud Daulah, but betrayed him during the Battle of Plassey and ascended to the masnad after the British victory in 1757. Mir Jafar received military support from the East India Company until 1760, when he failed to satisfy various British demands. In 1758, Robert Clive discovered that Jafar had made a treaty with the Dutch East India Company at Chinsurah through his agent Khoja Wajid. Dutch ships of the line were also seen in the River Hooghly. Jafar's dispute with the British eventually led to the Battle of Chinsurah. British company official Henry Vansittart proposed that since Jafar was unable to cope with the difficulties, Mir Qasim, Jafar's son in law, should act as Deputy Subahdar. In October 1760, the company forced him to abdicate in favor of Qasim. However, the East India Company eventually overthrew Qasim as well due to disputes over trade policies. Jafar was restored as the Nawab in 1763 with the support of the company. Mir Qasim, however, refused to accept this and went to war against the company. Jafar ruled until his death on 5 February 1765 and lies buried at the Jafarganj Cemetery in Murshidabad, West Bengal. Due to his role in helping the British colonize India, and the eventual downfall of the Mughal Empire, Mir Jafar is reviled in the Indian subcontinent as a traitor, especially among the Bengalis in both India and Bangladesh.
Жас шағы мен отбасы
Мир Сайед Мұхаммед Жафар 1691 жылы Делиде Сайед Ахмад Нажафидің (Мир Мирак) жеті ұлы мен сегіз қызының екінші баласы ретінде дүниеге келді. Олар Хасан ибн Хасанның ұрпақтары екенін айтты. Жафардың әкесінің әкесі Сайед Хусейн Табатабей болды, ол Ирактың Наджаф қаласынан (сол кезде Сафави империясының бір бөлігі) көшіп келіп, 1675 жылдың 24 сәуірінде Моғол императоры Аурангзебтің шақыруымен Делиде қоныстанды. Табатабей императордың қызына үйленіп, Моғол сарайында қади қызметін атқарды. Жафардың әкесінің қарындасы Бегум Шарфунниса Бенгалияның Наваб Аливарди ханның әйелі болды.
Mir Syed Muhammad Jafar was born in Delhi in 1691 as the second son of the seven sons and eight daughters of Syed Ahmad Najafi (Mir Mirak). They claimed descent from Hasan ibn Hasan. Jafar's paternal grandfather was Syed Husayn Tabatabaei, who migrated from Najaf in Iraq (then part of the Safavid Empire) and settled in Delhi on 24 April 1675 after being invited by the Mughal emperor Aurangzeb. Tabatabaei married the emperor's niece and served as a Qadi in the Mughal court. Jafar's paternal aunt, Begum Sharfunnisa, was the wife of Nawab Alivardi Khan of Bengal.
Бенгалияның Навабының Субедары
1747 жылы Рагходжи I Бхонсле бастаған Маратха империясы Бенгалия науабы Әливарди ханның аумақтарына шабуыл жасап, тонау және қанау арқылы оларды жаулап ала бастады. Маратхалар Одишаға шабуыл жасаған кезде, оның субедары Мир Джафар және Раджмахалдың фауждары Атаулла барлық күштерін Әливарди хан мен Моғол әскері Бөрдван шайқасына келгенге дейін толықтай кері шегіндірді. Бұл шайқаста Рагходжи I Бхонсле бастаған Маратха әскері толық жеңіліске ұшырады. Ашуға келген Әливарди хан ұятқа қалған Мир Джафарды қызметтен босатып жіберді.
In 1747 the Maratha Empire led by Raghoji I Bhonsle, began to raid, pillage and annex the territories of Alivardi Khan, the Nawab of Bengal. During the Maratha invasion of Odisha, its subedar Mir Jafar and Ataullah the faujdar of Rajmahal completely withdrew all forces until the arrival of Alivardi Khan and the Mughal Army at the Battle of Burdwan where Raghoji I Bhonsle and his Maratha forces were completely routed. The enraged Alivardi Khan then dismissed the shamed Mir Jafar.
Бенгалияның науабы
Мир Жафар 1756 жылы 19 маусымда британдықтарға қарсы жеңіске жеткен Навабтың әскерін басқарған Әливарди ханның мұрагері Сирадж-уд-Дауланың бас генералы болды. Губернатор Дрейк Форт-Уильямды тастап, аздаған достары мен маңызды тұлғаларымен бірге қашып кетіп, отандастарын өз тағдырына қалдырды. Компанияға қарсы сәтті шабуыл жасағанына қарамастан, Джафар өзін Сирадж өзінің бәсекелесі Раджа Маникчандтың пайдасына шеттетіп тастағанын көрді. Наразы Мир Жафар Сирадждың зұлымдығына қарсы болғандардың арасында, оның Маратха соғысындағы әріптестерінен бастап, күшті Джагат Сеттерге дейін қолдау тапты. Уотс Клайвке жазған хатында Сирадждың "жаманның барлық қасиеттерін біріктіргенін, тек қана қарапайым қызметшілерімен ғана араласатынын, және жалпы халыққа жек көрініп, сыналатынын" өз көзімен көргенін айтты. Мир Жафардың әскері, Джагат Сеттер қаржыгер ретінде және Клив жалдамалы әскерімен (Лондонның қатаң нұсқауларын елемейтін) Навабқа қарсы төңкеріс жасауға дайын болды. Мир Жафар Сирадж-уд-Дауланың Пласси шайқасында британдықтарға сатқан. Сирадж-уд-Дауланың жеңілісінен және одан кейінгі жазалануынан кейін, Джафар өзінің ұзақ жылдар бойы армандаған таққа ие болу арманына қол жеткізіп, Шығыс Үндістан компаниясы оны қуыршақ Наваб ретінде қолдады. Джафар Калькуттаға жасаған шабуылдың өтемақысы ретінде компания мен қала саудагерлеріне 17,700,000 рупия төледі. Одан әрі, ол компания шенеуніктеріне пара берді. Мысалы, Роберт Клайв екі миллионнан астам рупия, ал Уильям Уотс бір миллионнан астам рупия алды. Бірақ көп ұзамай ол компанияның талаптары шексіз екенін түсініп, олардан құтылуға тырысты; бұл жолы голландтардың көмегімен. Алайда, британдықтар 1759 жылғы қарашада Чинсура шайқасында голландтарды жеңіп, оны күйеу баласы Мир Касимнің пайдасына тақтан түсірді. Касим өзінің қабілетті және тәуелсіз екенін көрсетті, бірақ көп ұзамай компаниямен салық төлеуден бас тартуына байланысты дауға түсті. Мир Касим Шығыс Үндістан компаниясын Шығыс Үндістаннан қуу үшін одақ құрды. Компания көп ұзамай оған және оның одақтастарына қарсы соғыс жариялады. Бухар шайқасы 1764 жылғы 22 қазанда Гектор Мунро басқарған Шығыс Үндістан компаниясының күштері мен Бенгалия Навабы Мир Касимнің, Ауадх Навабы Шужа уд Дауланың және Моғол императоры Шах Алам II-нің біріккен әскерлері арасында өтті. Бухардағы жеңілістен кейін Мир Касим ақыры құлатылды. Мир Жафар британдықтардың қайтадан құрметіне ие болды; ол 1764 жылы қайтадан Наваб болып тағайындалды және 1765 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды.
Mir Jafar was the principal general of Alivardi Khan's successor, Siraj ud Daulah, who led the Nawab's army to victory against the British on 19 June 1756. Governor Drake abandoned Fort William and fled with a small number of friends and principal persons, abandoning his compatriots to their fates. In spite of having led a successful attack against the Company, Jafar found himself sidelined by Siraj in favour of his rival, Raja Manikchand. A discontent Mir Jafar found support in others who opposed Siraj's tyrannical rule, from his brothers in arms from the Maratha Wars, to the powerful Jagat Seths. Watts wrote to Clive, who had himself observed that "he [Siraj] is a compound of everything that is bad, keeps company with none but his menial servants, and is universally hated and despised." The military under Mir Jafar, Jagat Seths as the financiers, and Clive with the mercenary army (ignoring strict instructions from London) were ready to stage a coup against the Nawab. Mir Jafar betrayed Siraj ud Daulah to the British in the Battle of Plassey. After Siraj Ud Daulah's defeat and subsequent execution, Jafar achieved his long pursued dream of gaining the throne, and was propped up by the East India company as a puppet Nawab. Jafar paid Rs. 17,700,000 as compensation for the attack on Calcutta to the company and traders of the city. In addition, he gave bribes to the officials of the company. Robert Clive, for example, received over two million rupees, and William Watts received over one million. Soon, however, he realized that company's expectations were boundless and tried to wriggle out from under them; this time with the help of the Dutch. However, the British defeated the Dutch at the Battle of Chinsurah in November 1759 and retaliated by forcing him to abdicate in favor of his son in law Mir Qasim. Qasim proved to be both able and independent minded, although he soon came into dispute with the company over their refusal to pay taxes to Qasim. Mir Qasim formed an alliance to force the East India Company out of East India. The company soon went to war with him and his allies. The Battle of Buxar was fought on 22 October 1764 between the forces under the command of the East India Company led by Hector Munro, and the combined armies of Mir Qasim the Nawab of Bengal, Shuja ud Daula the Nawab of Awadh, and the Mughal Emperor Shah Alam II. With the defeat in Buxar, Mir Qasim was eventually overthrown. Mir Jafar managed to regain the good graces of the British; he was again installed Nawab in 1764 and held the position until his death in 1765.
Бенгал соғысы
1760 жылы Бихар, Одиша және Бенгалияның бір бөлігін басып алғаннан кейін, Моғол ханзадасы Әли Гаухар мен оның 30 000 сарбазы Жафарды тақтан түсіруді көздеді. 1759 жылы олар оны тұтқындау немесе өлтіру үшін Ауад және Патнаға қарай жорық жасағаннан кейін осы мақсатқа ұмтылысты. Бірақ бұл қақтығысқа көп кешікпей Британдық Ост-Индия компаниясы да араласты. Моғол әскеріне ханзада Әли Гаухар басшылық етті, оған Мұхаммед Құли Хан, Хидаят Әли, Мир Афзал және Гулам Хусайн Табатабайы ілесіп жүрді. Олардың күштері Шужа уд-Даула мен Нажиб уд-Дауланың әскерлерімен толықтырылды. Моғолдарға Жан Лоу мен екі жүз француздық сарбаз қосылып, Жеті жылдық соғыс кезінде британдықтарға қарсы күресті. Француздар жеңілгенімен, Британдық Ост-Индия компаниясы мен Моғол империясы арасындағы қақтығыс тоқтамай, тең нәтижемен аяқталды. Бұл қақтығыс Бухар шайқасында шешімін тапты.
In 1760, after gaining control over Bihar, Odisha and some parts of the Bengal, the Mughal Crown Prince Ali Gauhar and his Mughal Army of 30,000 intended to overthrow Jafar, Imad ul Mulk after they tried to capture or kill him by advancing towards Awadh and Patna in 1759. But the conflict soon involved the increasingly assertive East India Company. The Mughals were led by Prince Ali Gauhar, who was accompanied by Muhammad Quli Khan, Hidayat Ali, Mir Afzal and Ghulam Husain Tabatabai. Their forces were reinforced by the forces of Shuja ud Daula and Najib ud Daula. The Mughals were also joined by Jean Law and two hundred Frenchmen and waged a campaign against the British during the Seven Years' War. Although the French were eventually defeated, the conflict between the British East India Company and the Mughal Empire would continue to linger and ended in a draw, which eventually culminated during the Battle of Buxar.