16 ғасырдағы еврей португалиялық мистигі Соломон Мольхо
Solomon Molcho
Соломон Мольхо (1500-1532) – португалиялық еврей мистигі, мессиа деп жариялаған. Император Карл V-ке еврей әскерін құруға шақырды, бірақ испан инквизициясынан қаза тапты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XVI ғасырдағы яһуди португал мистигі Соломон Молхо (Шеломо Молхо), немесе Молхо, туған аты Диого Пирес (шамамен 1500 – 13 желтоқсан 1532) – португалдық яһуди мистигі және өзін мессия деп жариялаған адам. Қасиетті Рим императоры Карл V-ке еврей әскерін құруға шақырғанда, император оны инквизицияға тапсырды, содан кейін ол өртеуге берілді.
16th century Jewish Portuguese mystic
Solomon Molcho ( Shelomo Molkho), or Molkho, originally Diogo Pires (c. 1500 – 13 December 1532) was a Portuguese Jewish mystic and messiah claimant. When he met with Holy Roman Emperor Charles V to urge the creation of a Jewish army, the emperor turned him over to the Inquisition and he was burned at the stake.
Ерте өмір
Молчоның отбасы туралы ештеңе белгісіз, тіпті оның нақты туған күні де белгісіз. Ол 1500 жылдың қыркүйегі мен 1502 жылдың тамызы аралығында Португалияда, маррандық ата-аналардан туған болуы мүмкін. Оның бастапқы аты Диого Пирес еді. Ол туған елінің Жоғары апелляциялық сотының хатшысы қызметін атқарды. 1525 жылы еврей авантюрисі Давид Рубени патшамен келіссөздер жүргізу үшін келгенде, ол Израильдің жоғалған он руынан келгендердің саяси миссиясымен келгенін мәлімдеді. Молчо оған қосылуға тырысты, бірақ қабылданбады. Одан кейін ол өзіне сүндет жасады, бірақ бұл Рубенидің құрметін жеңіп алмады және эмиграцияға мәжбүр болды.
Nothing is known of Molcho's family or even the exact date of his birth. He was born in Portugal sometime between September 1500 and August 1502, probably to Marrano parents. His original name was Diogo Pires. He held the post of secretary to the High Court of Appeals of his native country. When the Jewish adventurer David Reubeni arrived in 1525 to negotiate with the king, ostensibly on a political mission from some of the ten lost tribes of Israel, Molcho wished to join him, but was rejected. He then circumcised himself, though without thereby gaining Reubeni's favor, and was forced to emigrate.
Мистикалық зерттеулер
Молчо Талмудты және Киелі кітапты терең түсіндіретін шебер болды, содан кейін Джозеф Тайтазактан каббаланы оқыды. Ол Джозеф Каро мен Шломо Алкабецке үлкен әсер етті. Одан кейін Италия мен Түркияда уағызшы болып саяхаттап, зор беделге ие болды және Мәсіхтің патшалығы 1535 немесе 1540 жылы орнатылатынын болжады. 1529 жылы Молчо өзінің уағыздарының бір бөлігін "Derashot" деген атпен жариялады, кейін бұл кітап "Sefer ha Mefo'ar" деп аталды. Италияға қайтып келгенде, оған көрнекті еврейлер, соның ішінде Якоб Мантино бен Самуэль қарсылық көрсетті, ол оның еврейлер арасында наразылық тудыруы мүмкін деп қорқыды. Ол Рим папасы Климент VII-нің алдына барып, оның және Римдегі кейбір еврейшіл кардиналдардың құрметіне ие болды. Ол папаға Римді тастап кетуді ескертті, себебі қала жақын арада суға батуы мүмкін еді, сондай-ақ Португалия патшасына ерте қазанда болатын жер сілкінісі туралы хабарлады. 1530 жылдың 8 қазанында болған қасіретті су тасқыны және 1531 жылдың 26 қаңтарында Лиссабонда болған жер сілкінісі Молчоның діни және саяси биліктегі беделін арттырды.
Molcho became a master Talmudist and biblical exegesist, and then studied the Kabbalah with Joseph Taitazak. He himself inspired Joseph Caro and Shlomo Alkabetz. He then wandered as a preacher through Italy and Turkey and achieved a great reputation and suggested that the Messianic kingdom would come in 1535 or 1540. In 1529 Molcho published a portion of his sermons under the title Derashot, a book that was later renamed Sefer ha Mefo'ar. Returning to Italy, he was opposed by prominent Jews including Jacob Mantino ben Samuel, who feared that he might cause unrest among the Jews. He was given an audience before Pope Clement VII and gained his favor, as well as that of some Judeophile cardinals at Rome. He warned the Pope to leave Rome as the city would soon be flooded and he sent a message to the king of Portugal warning of an imminent earthquake. The occurrence of a deadly flood on 8 October 1530, and an earthquake in Lisbon on 26 January 1531, raised Molcho's reputation among the religious and political authorities.
Саяхат және орындау
1532 жылы өзінің ұстазы Давид Рубенимен бірге император Карл V диета өткізіп жатқан Регенсбургке (Ratisbon) барды. Осы кезде Молхо «Маққаби» деген еврей сөзі жазылған туды алып келді, бұл төрт әріптің (מכבי) «Құдайға тең келер күшті кім бар?» деген Сағат кітабының 15:11 аятының аббревиатурасы еді. Үшеуі екі сағат бойы кездесті, бірақ кездесудің нақты мазмұны жазылмаған. Сол кездегі сот хаттары Молхоның императордың шетелдік жауларын күйрету және, мүмкін, Киелі жерді қайта басып алу үшін бірлескен еврей-христиан әскерін құруды ұсынғанын көрсетеді. Император Молхо мен Рубениді тұтқындап, Италияға қайтарып жіберді. Мантуядағы діни сот Молхоны өртпен жазалауға үкім шығарды. Молхо 1532 жылдың қараша немесе желтоқсан айында өлімге кесілді (еврей дәстүрі бойынша бұл күн 5 тевет 5293 жыл, бірақ бұл күнді растайтын дерек жоқ). Император оған католик дініне қайта оралу шартымен кешірім беруге ұсыныс жасады, бірақ Молхо шейіт өлімін тілеп, бас тартты. Оның ұстазы Давид Рубени Испанияға жер аударылып, кейін сол жерде қайтыс болды.
In company with David Reubeni, his mentor, he went in 1532 to Ratisbon, where the emperor Charles V was holding a diet. On this occasion, Molcho carried a flag with the Hebrew word Maccabi, the four letters מכבי which also signify an abbreviation for Exodus 15:11 "Who among the mighty is like unto God?". The three met for two hours, and while the exact content of the meeting was not recorded, letters written from the court at the time indicate Molcho proposed the establishment of a joint Jewish Christian army to fend off the emperor's foreign enemies and, possibly, to reconquer the Holy Land. The emperor had both Molcho and Reubeni arrested and took them back to Italy. In Mantua an ecclesiastical court sentenced Molcho to death by fire. Molcho was taken to the stake in November or December 1532 (a Jewish tradition lists the date as 5th of Tevet 5293 but there are no records to confirm the date). It is claimed the emperor offered to pardon him on condition that he return to the Catholic Church, but Molcho refused, asking for a martyr's death. His mentor, David Reubeni, was exiled to Spain, where later he died.
Жазбалар
1529 жылдың соңында Мольхо Салоникада негізінен Талмуд пен Мидрашқа негізделген, Киелі кітапқа арналған уағыздар жинағы "Дерашот" ("Сефер Хамефоар" аталатын) кітабын жариялады. Оның өмірбаяндық екі хаты, сондай-ақ түстері туралы әңгімелері, алғаш рет 1660 жылы Амстердамда "Hayat Kaneh" атты кітапта цензураланған және өңделген күйде жарық көрді. Қазіргі ғалымдар Мольхоның тағы бірнеше еңбегін тапты, оның ішінде ол қайтыс болған кезде жариялауға дайындаған екінші кітабы да бар. Бұл кітап Мессиялық құтқарылуға қатысты мәселелерді қарастырады және Кабалаға баса назар аударады, сонымен қатар бір ән мен 1531 жылдың көктемінде Мольхо сөйлеген синагог лекциясының стенограммасы да бар. Оның екінші кітабы, уағыздары және басқа жазбалары, оның ішінде хаттарының цензураланбаған нұсқалары 2019 жылы Иерусалимде "Kitvei Shlomo Molcho" (Шломо Мольхоның жинақталған жазбалары) деген атпен жарияланды. Мольхоның жазбалары мен сөздерінде құтқарылу процесінде Мессия бен Жүсіптің және Мессия бен Дәуіттің рөлдері ерекше атап көрсетілді, сондай-ақ еврейлер Құдайға және оның бұйрықтарына адал болса немесе еврей емес діни және саяси күштер өте зұлым және қатыгез болса, құтқарылу мүмкін екендігі айтылды. 1526 жылы Мольхо көрген түс оның өзі Мессия бен Жүсіп немесе оның жолын дайындаушы болуға тағайындалғанына сендірген сияқты, бірақ ол өзінің ешбір жазбасында немесе сөздерінде мұны нақты айтпаған және өзін Мессия деп жарияламаған.
Molcho published a book of homilies Derashot on the Bible entitled Sefer Hamefoar, based mostly on the Talmud and Midrash, in Salonika in late 1529. Two of his biographical letters, which also recount his dreams, were first published, in bowdlerized and censored form, in Amsterdam in 1660, in a book entitled Hayat Kaneh. Modern scholars have discovered several more works by Molcho, including a second book, which he had prepared for publication at the time of his death and which focused on Messianic redemption and emphasized the Kabbala, and a song, and the transcript of a synagogue lecture Molcho delivered in the spring of 1531. His second book, along with his homilies and other writings, including uncensored versions of his letters, were published as Kitvei Shlomo Molcho (The Collected Writings of Shlomo Molcho) in Jerusalem in 2019. Molcho's writings and speeches highlighted the roles of the Messiah ben Joseph and the Messiah ben David in the process of redemption and stressed that redemption could come if Jews were faithful to God and his commandments or if the non Jewish religious and political powers were exceedingly evil and oppressive. A dream Molcho had in 1526 apparently led him to believe he was destined to be either the Messiah ben Joseph or his precursor, but in none of his writings or speeches did he ever explicitly state this or proclaim himself the Messiah.