Мысыр пирамидалары астындағы құпия кітапхана: Шындық немесе миф?

Кіріспе

Гизадағы Ұлы Сфинкс астындағы мифтік кітапхана. Жазбалар залы – Египеттегі Гизадағы Ұлы Сфинкстің жанында жер астында бар деген ескі кітапхана. Бұл идеяның бастауы американдық Эдгар Кейсидің айтқандарынан туындады. Ол 1930 жылдары Атлантидадан келген қашқынтар Гизада өз білімдерін сақтау үшін Жазбалар залын салғанын мәлімдеді. Кейсидің пікірлеріне дейін де ұқсас ойлар болған, әсіресе Игнатий Доннеллидің 19 ғасырдың соңында жариялаған Атлантида туралы тарихи емес теориялары, сондай-ақ орта ғасырлардан бастау алатын Гизадағы құпия жолдар туралы әңгімелер. 1990 жылдары Кейсидің Жазбалар залы туралы айтқандары Гизадағы ескерткіштердің тегі мен жасы туралы тағы екі маргиналды гипотезамен біріктірілді: сфинкстің сумен тозу гипотезасы және Орионның сәйкестік теориясы. Осы идеяларды қолдайтындар Сфинкстің пайда болуына қатысты Кейси атаған шамамен 10 500 жылға дейінгі мерзімді қабылдады. Көптеген адамдар Жазбалар залы жақын арада табылса, бұл гипотезалармен байланысты оккульттік және Жаңа дәуір сенімдеріне нығайту береді деп үміттенді. 1999 жылы осы орынға қызығушылық артуына байланысты "су шахтасы" деп аталатын қабір толық зерттелді, бірақ Кейси сипаттағандай ештеңе табылмады.

Шығу тегі

Жазбалар залына деген сенімнің көптеген алғышарттары бар. Гиза пирамида кешенінің ескерткіштері, олардың көпшілігі Мысырдың төртінші династиясы кезінде (б.з.д. 2500 ж.) салынған, ежелгі заманнан бері олардың шығу тегі мен мақсаты туралы болжамдар мен халық ауыз әңгімелеріне әсер етті. Біздің заманымыздың бірінші ғасырындағы римдік автор Плиний Ескісі өзінің замандастарының Гиза жазығының жанында тұратындары Гизаның Ұлы Сфинксі ішінде қуыс екеніне және онда "Хармаис" есімді патшаның мазары бар дегенге сенгенін хабарлады. Орта ғасырлардағы исламдық аңыздарда пирамидалардың астындағы жер асты жолдары туралы айтылады. XIX ғасырдың басында Гизада қазба жұмыстарын жүргізген Джованни Баттиста Кавилья, Гизаның барлық пирамидалары жер асты жолдарының желісімен байланысқан деп сенді. Говард Вайс 1837 жылы жарық көрген "Гиза пирамидаларында жүргізілген операциялар" кітабында осы мәлімдемені қайталады. Гизада ежелгі жазбалар сақталған деген сенім, Мысырдың аңыз патшасы Сурид ибн Салхұқ туралы орта ғасырлық исламдық дәстүрлерден туындайды. Бұл дәстүрлер Суридтің Жаратылыс кітабында сипатталған су тасқынынан бұрын Мысырды билегенін және су тасқыны болған жағдайда қоғамның білімін сақтау үшін Гизаның Ұлы пирамидасын салғанын айтады. Сурид туралы аңыз Еуропа тілдеріне бірнеше рет аударылды, XVII ғасырда Джон Гривс пен Пьер Ваттье жасаған аудармалармен басталды және ежелгі Мысыр туралы кейінгі маргиналды сенімдерге үлкен әсер етті. Жазбалар залының тұжырымына әсер еткен тағы бір тұлға – Игнатиус Доннелли. Оның 1882 жылы жарық көрген тарихи емес "Атлантида: Су тасқынына дейінгі әлем" кітабында грек философы Платон сипаттаған Атлантида азаматтығының Платонның ойдан шығаруы емес, нақты орын екендігін айтқан. Доннелли Атлантиданың ежелгі Мысырды қоса алғанда, әлемдегі көптеген азаматтықтарға әсер еткенін және кейіннен Киелі кітаптағы су тасқыны туралы аңызға әсер еткен апаттан жойылғанын дәлелдеді. Ол Сурид аңызын су тасқынынан бұрын пирамидалар салған азаматтық болғанының дәлелі ретінде келтірді және Платонның уақыт санауына сүйене отырып, Атлантиданың батып кетуі шамамен б.з.д. 9600 жылы болғанын және Мысыр азаматтығының тарихы осы уақытқа дейін жететінін мәлімдеді. Жазбалар залының тікелей алдыңғылары – Х.С. Рэндалл Стивенс пен Харви Спенсер Льюис еңбектері. Рэндалл Стивенс 1920 жылдардың соңында бірнеше жарияланымда мысырлықтардың Атлантида жойылғаннан кейін Гиза пирамидалары мен Сфинксті салғанын және Гиза жазығының астында мысырлықтардың мистикалық біліміне кіргендерге нұсқау берілген және баулу орындары бар жер асты жолдары мен храмдар кешені жатқанын мәлімдеді. Оның 1935 жылы жарық көрген "Египеттен келген дауыс" кітабында жазықтың астындағы жолдардың егжей-тегжейлі схемалары келтірілген. Льюистің 1936 жылы жарық көрген "Ұлы пирамиданың символдық болжамы" кітабында да осыған ұқсас мәлімдемелер айтылған, оның схемалары Рэндалл Стивенс жариялаған суреттермен бірдей. Рэндалл Стивенс өзінің ақпаратын мысырлықтардың рухтарынан алғанын мәлімдеді, ал Льюис өзінің мәлімдемелерін өзінің эзотерикалық ұйымы, Ежелгі және Мистикалық Роза Круцис орденінің жазбаларына негіздегенін айтты, ол ежелгі мысырлық "құпия мектептен" шыққан деп мәлімдейді. Жазушы Джейсон Колавито Рэндалл Стивенс пен Льюис пирамидалар туралы исламдық аңыздардың ықпалымен, ежелгі масондық ритуалдардың шығу тегі туралы масондық аңыздарды еліктеп жүргенін айтады.

The belief in the Hall of Records has many precursors. The monuments of the Giza pyramid complex, most of which were built during the Fourth Dynasty of Egypt ( 2500 BC), have inspired speculation and folklore about their origins and purpose since ancient times. Pliny the Elder, a Roman author in the first century AD, reported that the people who lived near the Giza Plateau in his time believed the Great Sphinx of Giza was hollow and contained the tomb of a king named "Harmais". Medieval Islamic legends asserted that there were subterranean passages beneath the pyramids there. Giovanni Battista Caviglia, who excavated at Giza in the early nineteenth century, believed a network of subterranean passages linked together all the Giza pyramids, and this claim, repeated by Howard Vyse in his book Operations Carried on the Pyramids at Gizeh in 1837, circulated widely in the nineteenth century. The belief that ancient records were stored at Giza derives from medieval Islamic traditions about a legendary king of Egypt named Surid ibn Salhouk, which claim that Surid ruled Egypt before the flood described in the Book of Genesis and built the Great Pyramid of Giza to preserve his society's knowledge in the event of the flood. The Surid legend was translated several times into European languages, beginning with translations in the seventeenth century by John Greaves and Pierre Vattier, and became a major influence on subsequent fringe beliefs about ancient Egypt. Another figure who influenced the concept of the Hall of Records was Ignatius Donnelly, whose pseudohistorical 1882 book Atlantis: The Antediluvian World argued that the fictional civilization of Atlantis, as described by the Greek philosopher Plato, was a real place rather than Plato's invention. Donnelly argued that Atlantis influenced numerous civilizations around the world, including ancient Egypt, before being destroyed in a catastrophe that inspired the biblical flood myth. He cited the Surid legend as evidence that a pyramid building civilization existed before the flood, and based on the chronology of Plato's story, he asserted that the sinking of Atlantis took place around 9600 BC and that Egyptian civilization must date back that far. More immediate forerunners to the Hall of Records are the works of H. C. Randall Stevens and Harvey Spencer Lewis. In several publications, beginning in the late 1920s, Randall Stevens asserted that the Egyptians built the Giza pyramids and the sphinx after the destruction of Atlantis, and that beneath the Giza Plateau lay a complex of subterranean passages and temples where inductees into the Egyptians' mystical wisdom received instruction and underwent initiation. His 1935 book A Voice Out of Egypt incorporated detailed diagrams of purported passageways beneath the plateau. Lewis's 1936 book The Symbolic Prophecy of the Great Pyramid makes similar claims, with diagrams nearly identical to those published by Randall Stevens. Randall Stevens claimed to be channeling his information from the spirits of Egyptian initiates, while Lewis said his assertions were based on records from his esoteric organization, the Ancient and Mystical Order Rosæ Crucis, which claims to have descended from an ancient Egyptian "mystery school". The author Jason Colavito argues that Randall Stevens and Lewis were both imitating Masonic legends about the ancient origins of Masonic rites, with possible influence from the Islamic legends about the pyramids.

Кейсидің мәлімдемесі

"Рекордтар залы" деген терминді алғаш рет Эдгар Кейси қолданды, я болжамдау қабілеті бар адам деп мәлімдеген және Жаңа Эра қозғалысының ықпалды алғыкөрсеткіші болған адам. Кейси, жиырмасыншы ғасырдың бірінші жартысында, белгілі бір адамдарға қатысты мыңдаған "оқуларды", яғни транста болғанда айтқан сөздерін берді. 1931 жылы ол бірнеше әріптестерімен бірге осы оқулардан туындаған идеяларды тарату үшін Зерттеу және Ағарту қауымдастығын құрды. Көптеген оқулар медициналық сипатта болды, оның қатысушыларының денсаулық проблемаларын анықтады, бірақ басқалары оның қатысушыларының бұрынғы өмірлерінде болған өмірін сипаттады. Ол осы "өмір оқуларының" кейбір қатысушылары өткен өмірлерінде Атлантидада өмір сүргенін айтты, сондықтан ол Атлантиданы егжей-тегжейлі сипаттады. Кейсидің оқулары көбінесе бұрыннан бар эзотерикалық әдебиеттерге сүйенді, кейде осындай әдебиеттердің атауларын атады. Оның Атлантиданы сипаттауы Игнатиус Доннеллиге көп қарызы, бірақ ол Доннелли нұсқасында жоқ жетілген технологияларға ие екенін айтты. Оның Рекордтар залының сипаттамасы Рэндалл Стивенс және Льюис сипаттаған жер асты палаталарына ұқсас және олардың еңбектерінен алынған болуы мүмкін. Кейсидің мәліметтері бойынша, Атлантида шамамен б.з.д. 10500 жылы жойылды және Атлантидалық босқындар Мысырға өркениет әкелді, содан кейін бір ғасырдың ішінде Гизаның Ұлы пирамидасын және Сфинксті салды. 1933 жылдың қазан және желтоқсан айларындағы оқуларда Кейси Атлантида жазбаларын сақтау орны ретінде үш орын бар екенін айтты: Багам аралдарындағы Бимини, ол Атлантиданың өзінің батып кеткен орны деп мәлімдеді; Юкатан түбегіндегі бір орын; және Гизадағы "ғибадатхана немесе Рекордтар залы". Ол бұл залдың Сфинкс пен Ніл өзені арасында орналасқанын, кіреберісі Сфинкстің оң алақанының жанында екенін айтты. 1941 жылғы кейінгі оқулар зал Атлантида және Египет жазу жүйелеріндегі жазбаларды қамтитынын және залдың пирамида пішіндес екенін көрсетті. Кейси сондай-ақ зал әлемдегі күрт өзгерістер кезеңінде табылғанын білдірді; Кейсидің ізбасарлары бұл талапты 1958 және 1998 жылдар аралығында үлкен құлдилалар болатынын болжаған басқа оқулармен байланыстырды.

The first person to use the term "Hall of Records" was Edgar Cayce, a man who claimed to be clairvoyant and was an influential precursor of the New Age movement. During the first half of the twentieth century, Cayce gave thousands of "readings", or statements made while in a trance, concerning particular people. In 1931 he and several associates founded the Association for Research and Enlightenment to promote the ideas derived from these readings. Many of the readings were medical, diagnosing the health problems of his subjects, but others described the lives that he claimed his subjects had lived in previous incarnations. He claimed that some of the subjects of these "life readings" had lived in Atlantis in their past lives, and therefore he described Atlantis in detail. Cayce's readings often drew upon preexisting esoteric literature, sometimes citing such literature by name. His characterization of Atlantis owed much to Ignatius Donnelly, although he said it possessed advanced technologies that were absent from Donnelly's version. His description of the Hall of Records resembled the subterranean chambers described by Randall Stevens and by Lewis and may have been derived from their works. Cayce's readings said that Atlantis was destroyed around 10,500 BC and that Atlantean refugees brought civilization to Egypt, constructing the Great Pyramid of Giza and the sphinx within the century or so that followed. In readings given from October to December 1933, Cayce said there were three sites that served as repositories of Atlantean records: Bimini in the Bahamas, which he claimed was the sunken site of Atlantis itself; a location in the Yucatán Peninsula; and a "temple or hall of records" at Giza. He further stated that this hall lay somewhere between the sphinx and the Nile River, with an entrance near the sphinx's right paw. Later readings in 1941 stated that the hall contained records in both Atlantean and Egyptian writing systems and implied that the hall itself was pyramid shaped. Cayce also implied that the hall would be discovered during a period of dramatic changes in the world; Cayce's adherents have connected this claim with other readings in which he prophesied massive upheaval in the years between 1958 and 1998.

Ықпал

Зерттеу және ағарту қауымдастығы Гиза жазығындағы зерттеулерді мерзімік түрде қолдап келді, мақсаты – «Жазбалар залын» табу болатын. 1978 жылы ҚЗҚ SRI International компаниясымен бірлесіп, Сфинкстің астындағы тау жынысындағы мүмкін болатын қуыстарды анықтауға тырысты. Жерге енетін радар Сфинкстің табандарының маңында аномалиялар болуы мүмкін екенін көрсетті, бірақ аймақтағы сынақ бұрғылаулары тақтастың табиғи жарықтарын ғана анықтады. 1991 жылы ҚЗҚ өзінің мүшесі Джозеф Шорды Роберт Шох басқаратын Сфинкстің айналасындағы геологиялық сарптамаға ресми бақылаушы ретінде жіберді. Мақсат – Шохтың Сфинкс судың әсерінен тозып, осылайша оның дәстүрлі мерзімінен бірнеше мың жыл бұрын пайда болғандығы туралы гипотезасын тексеру еді. Сарптамаға қатысқан геофизик Томас Добеки сейсмография Сфинкстің оң табанының астында адам жасаған қуыс болуы мүмкін екенін көрсеткенін мәлімдеді. Бұл мәлімдемелер 1993 жылғы «Сфинкстің құпиясы» теледокументалды фильміне енгізілді, онда Кейсидің «Жазбалар залы» туралы болжамы да айтылды. Содан кейін Адриан Гилберт және Роберт Баувал Орионның өзара байланысы теориясын ұсынды, онда Гизадағы ескерткіштер олардың салынуына мыңдаған жылдар бұрынғы жұлдыздық орналасуларға сәйкес орналастырылған делінген. 1995 жылы автор Грэм Хэнкок «Құдайлардың іздері» кітабын жариялады, онда ол Сфинкстің сумен тозу гипотезасын және Орионның өзара байланысы теориясын біріктіре отырып, Гиза ескерткіштері жоғалған өркениеттің ықпалымен немесе оның тікелей құрылысымен салынғанын дәлелдеді, ол аңызға айналған Атлантида ретінде есте сақталады. Хэнкок, Баувал және Джон Энтони Уэст, Шохты Сфинкстің тозуын зерттеуге көндірген бастамашы, осы талаптарды жақтады және кеңінен танымал болды. Шох Сфинкстің б.з.д. 7000-5000 жылдар аралығында салынғанын алға тартса, ал Орионның өзара байланысы теориясы ұсынған жұлдыздық сәйкестендірулер б.з.д. 12500 жылға дейін соңғы мерзімге қатысты болуы мүмкін еді, бірақ Уэст, Баувал және Хэнкок Кейсидің болжамының ықпалымен Сфинкстің жасалу мерзімін б.з.д. 10500 жыл деп қарастырды. Хэнкок пен Баувал сондай-ақ Гизада болашақ жаңалықтар әлемге өте үлкен өзгерістер әкелуі мүмкін екенін айтты, бұл Кейсидің зал табылуымен бірге басқа да күрт өзгерістер болады деген мәлімдемесін еске түсіреді. Олар бұл өзгерістерді үшінші мыңжылдықтың басталуымен және астрологиялық Су құбылысы дәуірімен байланыстырды. 1996 жылдан бастап Шор мен Флорида мемлекеттік университеті жазықтағы тау жынысындағы ықтимал қуыстарды, соның ішінде Добеки анықтаған Сфинкстің маңындағы аномалияны зерттеуді қаржылады. 1998 жылы Ежелгі ескерткіштерді сақтау жоғары кеңесі, Египеттегі археологиялық жұмыстарды бақылайтын мемлекеттік орган, зерттеушілерге Ұлы пирамиданың жанындағы анықталған аномалиялардың бірін зерттеуге рұқсат берді, бұл радардың адам жасаған қуыстарды табуға қаншалықты тиімді екенін тексеру мақсатында жасалды. Бұрғылау табиғи қуысты ғана көрсеткен соң, кеңес зерттеушілерге басқа жерде бұрғылауға рұқсат бермеді. Бұл зерттеулер «Жазбалар залына» қатысты ешқандай белгі бермегендіктен, Хэнкок, Баувал және Уэст ұсынған идеяларды жақтаушылар назарын «су шахтасына» немесе «Осирис шахтасына» – Сфинкстің батысындағы, Кейінгі кезеңде (б.з.д. 664–332) қазылған жер астына көшті. «Жазбалар залын» табуға үміттенгендер бұл қабір залмен байланысты болуы мүмкін деп болжады. Шахтаны алғаш рет египтолог Селим Хассан 1930 жылдары сипаттаған, бірақ су басуына байланысты толық зерттеу мүмкін болмады. Көпшіліктің қызығушылығын оятып, египтолог Захи Хавасс 1999 жылы суды сорғылап, камераны толық зерттеді. Кейси сипаттаған нәрсеге ұқсас ештеңе табылған жоқ. 1990 жылдардың соңында «Жазбалар залын» табуға болжанған мерзім өткендіктен және Гиза туралы талаптарға қатысты академиялық сын кеңінен таралғандықтан, залға деген қызығушылық азайды. Колавито «Жазбалар залына» қатысты сенімдер «Атлантиданың немесе басқа жоғалған өркениеттің физикалық дәлелін табудың, оккульттік және Жаңа дәуір топтарының рухани құндылықтарының объективті шындық екенін дәлелдейтіндей болады» деген идеямен туындайды деп жазады. «Жазбалар залын табу күшті қарсылық құралына айналды, себебі физикалық дәлелдер табылу мүмкіндігі сенушілерден қабылдауға мәжбүр еткен абсурдты талаптарға күмән тудырмауға мүмкіндік берді».

The Association for Research and Enlightenment has periodically supported investigations at the Giza Plateau in hopes of finding the Hall of Records. In 1978, the ARE cooperated with SRI International in an effort to detect possible chambers in the bedrock beneath the sphinx. Although ground penetrating radar showed possible anomalies near the paws of the sphinx, test drilling in the area revealed only natural fissures in the rock. In 1991, the ARE sent one of its members, Joseph Schor, as an official observer on a geological survey of the sphinx's environs, led by Robert Schoch, in an effort to test Schoch's hypothesis that the sphinx was eroded by water and thus several millennia older than its conventional date. One of the survey's participants, the geophysicist Thomas Dobecki, argued that seismography showed a possibly man made chamber under the sphinx's right paw. These claims were incorporated in the 1993 television documentary The Mystery of the Sphinx, which also mentioned Cayce's prediction about the Hall of Records. Shortly afterward, the authors Adrian Gilbert and Robert Bauval put forward the Orion correlation theory, which argues that the monuments at Giza were arranged according to stellar alignments from several thousand years before the conventional date of their construction. In 1995, the author Graham Hancock published Fingerprints of the Gods, in which he drew together the sphinx water erosion hypothesis and the Orion correlation theory to argue that the Giza monuments were built by or under the influence of a lost civilization that was remembered in legend as Atlantis. Hancock, Bauval, and John Anthony West, who had initially convinced Schoch to study the erosion of the sphinx, all advocated these claims and attracted wide publicity. Although Schoch argued that the sphinx dated to 7000 to 5000 BC, and the stellar alignments proposed by the Orion correlation theory could relate to a wide range of dates as far back as 12,500 BC, West, Bauval, and Hancock all came to support a date of 10,500 BC for the sphinx, under the influence of Cayce's prediction. Hancock and Bauval also implied that future finds at Giza could have a transformative impact on the world, reminiscent of Cayce's claim that the discovery of the hall would coincide with other dramatic changes. They connected these transformative events with the impending beginning of the third millennium and with the astrological Age of Aquarius. Beginning in 1996, Schor and Florida State University sponsored a further survey of possible cavities in the rock on the plateau, including the anomaly near the sphinx that Dobecki identified. In 1998, the Supreme Council of Antiquities, the government agency that oversees archaeological work in Egypt, permitted these investigators to drill into one of the anomalies they detected, near the Great Pyramid, as a test of how effective radar might be in finding man made chambers. When the drilling revealed only a natural cavity, the council denied the investigators permission to drill elsewhere. As these investigations produced no sign of the Hall of Records, adherents of the ideas advocated by Hancock, Bauval and West focused their attention on the "water shaft" or "Osiris shaft", a subterranean tomb west of the sphinx that was cut during the Late Period ( 664–332 BC). Those who hoped to find the Hall of Records argued that this tomb might be connected to the hall. The shaft was first recorded by the Egyptologist Selim Hassan in the 1930s but could not be fully explored because it was flooded. Spurred by the public interest, the Egyptologist Zahi Hawass had the water pumped out and fully explored the chamber in 1999. Nothing matching Cayce's description has ever been found. Enthusiasm over the Hall of Records waned toward the end of the 1990s as the predicted window of time for its discovery passed, and as mainstream academic criticisms of the claims about Giza came to be more widely aired. Colavito writes that beliefs about the Hall of Records are motivated by "the idea that seeking out physical evidence of Atlantis or some other lost civilization would somehow prove that the spiritual values embodied by occult and New Age groups were objectively true The search for the Hall of Records became a cudgel to be used against doubt, since the possibility that physical proof could be found removed the temptation to question the otherwise outlandish claims believers were asked to accept."