Кіріспе
Ұлыбритания үкіметі
Королева Елизавета II 1964 жылғы 16 қазанда Харольд Уилсонды Ұлыбританияның премьер-министрі етіп тағайындады, ол 1964-1966 жылдар аралығында шамалы көпшілікпен билік еткен лейбористік үкімет – алғашқы Уилсон министрлігін құрды. Өкілдер палатасында жұмыс істейтін көпшілікті қамтамасыз ету үшін Уилсон 1966 жылғы 31 наурызда жаңа сайлау шақырып, одан кейін төрт жыл бойы, 1970 жылға дейін билік еткен екінші Уилсон министрлігін құрды.
Құрылу
1964 жылғы жалпы сайлауда Лейбористер партиясы төрт мандатпен жеңіске жетті. Профумо ісі бұрынғы консервативтік үкіметке ауыр соққы берді, нәтижесінде Алек Дуглас Хоумның премьер-министрлігі 363 күнге ғана созылды. Уилсонның шағын көпшілігі осы Парламент кезеңінде тиімсіздікке алып келді, және 1966 жылы тағы бір сайлау өтті, оның нәтижесінде 96 мандатты көпшілік және Уилсон үкіметінің жалғасуы қамтамасыз етілді.
Әлеуметтік мәселелер
Вильсонның үкіметтегі алғашқы кезеңінде парламентте бірқатар либералдық әлеуметтік реформалар қабылданды. Олардың ішінде өлім жазасын дерлік толық жою, ерлер арасындағы жеке жыныстық қатынасты қылмыстан босату, аборт заңнамасын либералдау және театр цензурасын жою болды. 1969 жылғы Ажырасу туралы реформалық заң Парламентте қабылданды (және 1971 жылы күшіне енді). Мұндай реформалар көбінесе жеке мүшелер ұсынған заң жобалары арқылы, «еркін дауыс беру» қағидасына сәйкес жүзеге асырылды, бірақ 1966 жылдан кейін Лейбористердің көпшілігі бұрынғы парламенттерге қарағанда мұндай өзгерістерге көбірек ұмтылды. Вильсон мәдени тұрғыдан провинциялық, дәстүрге бағынбаған ортадан шыққан және ол осы күн тәртібінің көп бөлігіне айқын ынта-ықылас танытпады (кейбіреулер оны «еркіндікке толы қоғаммен» байланыстырды), бірақ реформалық ахуал Рой Дженкинс Ішкі істер министрі қызмет еткен кезеңде ерекше қолдау тапты. Сайлау құқығы да 1969 жылы дауыс беру жасын жиырма бірден он сегізге дейін төмендету арқылы кеңейтілді. Вильсонның 1966–1970 жылдардағы мерзімінде Ұлыбританияға иммиграция деңгейіне байланысты халықтың алаңдаушылығы артты. Бұл мәселе консерватор саясаткер Инох Пауэллдің «Қан өзендері» атты танымал сөйлемі арқылы саяси деңгейде айқын болды, ол иммиграцияның қауіпті екенін ескертті, нәтижесінде Пауэлл көлеңкелік кабинеттен шеттетілді. Вильсонның үкіметі екі жолмен жұмыс істеді. Расистік дискриминацияны айыптаған (және оны қылмыс деп жариялау үшін заң қабылдаған) Вильсонның ішкі істер министрі Джеймс Каллахан Ұлыбританияға иммиграция құқығына маңызды жаңа шектеулер енгізді.
Білім
Білім беру Вильсонның буыны үшін ерекше маңызға ие болды, себебі ол жұмысшы топтан шыққан балаларға мүмкіндіктер ашып, Ұлыбританияға ғылыми жетістіктердің әлеуетті пайдасын пайдалануға жол ашты. Вильсонның алғашқы үкіметі кезінде, британ тарихында алғаш рет, қорғанысқа қарағанда білім беруге көбірек қаржы бөлінді. Вильсон Роббинс есебінің ұсыныстарына сәйкес, жаңа университеттерді қарқынды түрде құруды жалғастырды, бұл Лейбористер билікке келген кезде басталған екіпартиялық саясат еді. Кезеңнің экономикалық қиындықтары үшінші деңгейлі білім беру жүйесін қажетті ресурстардан айырды. Дегенмен, университеттерді кеңейту маңызды саясат болып қала берді. Бір ерекше жайт – әйелдердің университет біліміне алғаш рет көптеп қабылдануы. Жалпы алғанда, жоғары білім берудің көлемі айтарлықтай ұлғайып, университет емес секторға айқын басымдық берілді. Вильсонның 1964-1970 жылдар аралығындағы қызмет кезеңінде, университеттер толыққанды ұсынылмаған кәсіби бағытталған курстарды ұсыну үшін шамамен 30 политехникалық институт құрылды. Сонымен қатар, студенттердің қатысу деңгейі 5%-дан 10%-ға дейін артты. Билікке келгеннен кейін бір жыл ішінде үкімет мұғалімдердің жалақысын 13%-ға арттырды және үйленген мұғалімдерді мектепке қайта оралуға көндіру үшін үлкен жарнамалық науқанға жұмсалған қаражатты үш есеге көбейтті. Мектеп ғимараттарына жұмсалған шығындар да, мұғалімдерді даярлау саны да артты. Вильсон ашық университеттің тұжырымын ұстанғаны үшін де құрметке лайық, ол жоғары білім алу мүмкіндігінен айырылған ересектерге жартылай оқу және қашықтықтан оқыту арқылы екінші мүмкіндік берді. Оның саяси міндеттемесі Аттли кабинетінен отставкаға шыққанда Вильсонға қосылған Лейбористік солшылдардың харизматикалық көшбасшысы Анеурин Беванның жесірі Дженни Лиге осы жобаны іске асыру жауапкершілігін жүктеуді қамтыды. Ашық университет жазғы мектептер, пошта арқылы оқу және теледидар бағдарламалары арқылы жұмыс істеді. 1981 жылға қарай 45 000 студент Ашық университет арқылы диплом алды. Үкімет тарапынан адамдарды өздеріне тиесілі әлеуметтік жәрдемақы алуға шақыру үшін де науқандар ұйымдастырылды. Мысалы, үкімет жүргізген жарнамалық науқан мектепте тегін тамақтануға құқылы балалардың үлесін арттырды. Сонымен қатар, тегін мектепте тамақтанатын балалардың саны 1970 жылға қарай 300 000-нан 600 000-ға дейін өсті, ал ересектерге білім беру шаралары кеңейтілді. Вильсонның орта білім беру саласындағы жетістіктеріне қатысты пікірлер қарама-қайшы. Толыққанды сипаттамасы «Англиядағы білім беру» мақаласында келтірілген. Мұның екі себебі бар. 1944 жылғы Білім беру заңынан кейін «дарынды» балалардың шағын бөлігі үшін академиялық бағытталған грамматикалық мектептердің үш тармақты жүйесіне, ал балалардың көпшілігі үшін техникалық және жаңа үлгідегі орта мектептерге наразылық туды. 11 жастағы емтиханның таңдау принципін жою және балалардың барлық деңгейіне қызмет ететін жалпы білім беретін мектептерге ауысу үшін қысым күшейді (қараңыз «Грамматикалық мектептер туралы пікірталастар» мақаласы). Жалпы білім беру Лейбористік партияның саясатына айналды. 1966 жылдан 1970 жылға дейін жалпы білім беретін мектептердегі балалардың үлесі шамамен 10%-дан 30%-дан астамға дейін өсті. Бастауыш мектептерде «балаға бағытталған» немесе жеке оқытуға қарай ұмтылыс байқалды, бұл 1967 жылғы Плоуден есебінде білім беру жүйесін жақсарту туралы ұсынылған ұсыныстарға сәйкес келеді. Политехникалық институттар 1965 жылы технология, өнер және коммерция колледждері сияқты қолданыстағы мекемелерді біріктіру арқылы құрылды. Сол жылы орта білім беру сертификатына (CSE) жететін, орташа интеллектісі бар балаларға арналған жаңа сыртқы емтихан да енгізілді. Сонымен қатар, жоғары білім беру курстары бұрынғы консервативтік үкіметке қарағанда әлдеқайда қарқынды түрде кеңейтілді. 1967 жылғы «Мұғалімдерді даярлау ережелері» (Англия мен Уэльс) мұғалімдерді даярлауға түскен студенттерге гранттар төлеуді қарастырды. 1967 жылғы «Мектеп үй-жайлары (жалпы талаптар мен стандарттар) (Шотландия) ережелерінде» оқу орындары, ойын алаңдары және мектептер үшін ең төменгі стандарттар белгіленді, сондай-ақ «асхана үй-жайлары, дәретхана және жуу орындары және қызметкерлерге арналған» стандарттар белгіленді. Сонымен қатар, 1970 жылғы наурыздағы «Білім беру (мектеп сүті) туралы» заң «мектеп сүтін тегін беруді орта мектептердің кіші сыныптарының оқушыларына да кеңейтті», олар 1968 жылғы «Мемлекеттік шығыстар және түсімдер туралы» заңның 3-бабы бойынша «мектеп сүтінен» айырылған еді. Лейбористер жергілікті билік органдарын грамматикалық мектептерді жалпы білім беретін мектептерге айналдыруға итермеледі. Айналдыру келесі консервативтік Хит үкіметі кезінде де ірі көлемде жалғасты, бірақ мемлекеттік хатшы Маргарет Тэтчер жергілікті үкіметтерді айналдыруға міндеттеуді тоқтатты. Вильсонның алғашқы үкіметі кезінде туындаған маңызды дау – үкімет мектепті бітіру жасын 16-ға көтеру туралы ұзақ уақыттан бері созылып келе жатқан уәдесін орындай алмайтыны туралы шешім болды, себебі инфрақұрылымға, мысалы, қосымша сыныптар мен мұғалімдерге инвестициялар қажет болды. Ли баронесса наразылық білдіріп отставкаға кесуді қарастырды, бірақ партия бірлігін сақтау үшін бұл қадамнан тартынды. Бұл өзгеріні Хит үкіметі кезінде Тэтчер жүзеге асырды. Балалар бақшасы білімін жақсартуға да әрекеттер жасалды. 1960 жылы ақшаны үнемдеу мақсатында консервативтік үкімет балалар бақшасы білімін кеңейтуге тыйым салатын циркуляр шығарды. Бұл шектеу 1964 жылғы шілде сайлауы алдында сәл жеңілдетілді, онда жергілікті билік органдарына «үйленген әйелдерді оқытуға оралуға мүмкіндік беретін жағдайда» орындар ұсынуға рұқсат берілді. 1965 жылы Лейбористтік үкімет одан әрі жеңілдету шараларын қабылдады, бұл жергілікті билік органдарына «бірінші кезекте берілетін мұғалімдерге қосымша орындар ұсынылған жағдайда» кеңейтуге рұқсат берді. Дегенмен, 1965 жылы 222 000-нан 1969 жылы 239 000-ға дейін мемлекеттік балалар бақшаларында, бастауыш және арнайы мектептердегі бес жасқа дейінгі балалардың саны сәл ғана өсті, сонымен қатар балаларға кеңес беру қызметтері міндетті болды. 1967 жылы Вильсонның үкіметі келесі екі жыл ішінде «Білім беруді дамыту артықшылық аландарына» басты назар аудара отырып, 16 миллион фунт стерлинг жұмсауға шешім қабылдады. Екі жыл ішінде үкімет 572 бастауыш мектептегі «өте қиын» жағдайлардағы мұғалімдерге қосымша үстеме төлемдер беріп, Білім беруді дамыту артықшылық аландарына 16 миллион фунт стерлинг бөлді. Мұғалімдермен келіссөздерден кейін осы қаражаттың 400 000 фунт стерлингі «өте қиын» мектептерде жұмыс істеген мұғалімдерге жылына 75 фунт стерлинг қосымша төлем беруге бөлінді, олардың саны 570 мектепті құрады. 16 жасқа толғаннан кейін мектепте оқуды жалғастыратын студенттердің саны да ұқсас түрде өсті, ал студенттер саны жыл сайын 10%-дан астамға өсті. Оқушы-мұғалім арақатынасы да тұрақты түрде төмендетілді. Вильсонның бірінші үкіметінің білім беру саясатының нәтижесінде жұмысшы топтан шыққан балаларға мүмкіндіктер жақсартылды, ал 1970 жылы білім беруге қол жеткізу 1964 жылғыдан гөрі кеңейтілді. Мемлекеттік тұрғын үйлердің үлесі жалпы санының 42%-дан 50%-ға дейін өсті, ал салынған мемлекеттік үйлердің саны 1964 жылы 119 000-нан 1965 жылы 133 000-ға және 1966 жылы 142 000-ға дейін тұрақты түрде өсті, олардың көп бөлігі қалалар мен ірі қалаларда салынған көп қабатты үйлер еді. 1960 жылдары қалалық ағын үшін бірнеше жаңа қалалар құрылды, атап айтқанда, Шропширдегі Телфорд (негізінен Бирмингем және Вулверхэмптонның бұрынғы тұрғындарымен қоныстандырылған) және Бакингхэмширдегі Милтон-Кейнс (Лондондық ағын үшін). Бірнеше қалалар да қалалық ағынды қабылдау үшін кеңейтілді, ең танымал мысалы Ливерпуль және Манчестерден Варрингтон қаласына көшіп келген отбасылар, ол екі қаланың арасында орналасқан. Бирмингемнен келген көптеген отбасылар да қаланың оңтүстігіндегі Уорвикширдегі кеңейіп жатқан қалаға бірнеше шақырым қашықтықта қоныстанды.
" 495 authorities operated rent rebate schemes, and the £9.5 million total rebate went to over a quarter of a million tenants, representing nearly 12 per cent of the total housing stock. The average rebate, 13s 9d, amounted to one third of the average rent." The Housing (Slum Clearance Compensation) Act 1965 continued a provision for home owners of unfit dwellings purchased between 1939 and 1955 to be compensated at market values. The Building Control Act 1966 introduced building licensing to give priority to housing construction. Under the Supplementary Benefit Act 1966, an owner occupier on benefits was entitled to an allowance for repairs, insurance, rates, and "reasonable" interest charges on a mortgage. The Housing Subsidies Act 1967 fixed interest rates at 4% for councils borrowing to build homes. It also provided financial assistance to local authorities for conversions and improvements, while also reforming the standard of fitness for human habitation. The Town and Country Planning Act 1968 provided more local autonomy in town planning. and made public participation a statutory requirement in the preparation of development plans. The Act also introduced a new system of process planning under which the spatial distribution of social and economic trends superseded physical standards as the principal concern of planners. According to Maureen Rhoden, this effectively meant that the development control system operated by local authorities 'policed' new housing demand. This allowed for new development on infill sites or on the edge of larger towns and villages, "but preventing development in the open countryside and in designated areas such as green belts and Areas of Outstanding Natural Beauty." In addition, opportunities for public participation in the planning process were also increased by the Act, partly in response to opposition to some features of urban housing and planning policies. In terms of the social wage, by 1968, spending on health had gone up by 47%, education by 47%, public sector housing by 63%, and the social security budget by 58%. During the six years of the first Wilson government, spending on social services rose much faster than real personal incomes, and from 1964 to 1969, spending on social services rose from 14.6% to 17.6% of GNP, an increase of nearly 20%. In the years 1963 64 to 1967 68 the percentage increase in real public spending on housing was 42%, in education 26%, in childcare 21%, in social security 29%, in education 26%, and in health and welfare 23%. Altogether, from 1964 to 1970, spending on the social services rose from 16% to 23% of national wealth between 1964 and 1970. As noted by the historian Richard Whiting, spending on social services under Wilson rose faster than the growth in GNP, by 65% (excluding housing) as against 37% for GNP, "a substantially better record than that achieved by the preceding Conservative governments." In terms of social security, the welfare state was significantly expanded through substantial increases in national insurance benefits (which rose in real terms by 20% from 1964 to 1970) and the creation of new social welfare benefits. A variety of measures was introduced under Wilson which improved the living standards of many people with low incomes. Short term unemployment benefits were increased, while the National Assistance Board was merged with the Ministry of Pensions and National Insurance to become the new Department of Social Security, Since 1966, as noted by one study, “the concept of right to benefit has tended to spill over from the clear entitlement to allowances to at the scale rate to these discretionary additions and exceptional needs grants – even though a ‘right’ dependent on the exercise of discretion can never be of the same order as one arising out of a determination of need by the application of a standard formula.” As noted by the same study, examples of such discretionary awards “are for special diets in the case of certain illnesses; for extra fuel in the case of the old or the housebound or of damp housing; for laundry costs for the incontinent or for extra clothing needed because of heavy wear and tear arising from a disability; domestic help for people who cannot do their own housework; fares to visit a relative in hospital, and so on.” According to another study, “In general , MSS supplementary benefits are on a slightly more generous scale than the previous National Assistance Board allowances , and the rules and conditions for getting them are simpler.”
Although people were kept above a new unofficial poverty line, however, many thousands lived only just above it. The government also succeeded in persuading people to draw assistance to which they were entitled to but hadn't claimed before. The number of elderly Britons receiving home helps rose by over 15% from 1964 to 1969, while nearly three times as many meals on wheels were served in 1968 as in 1964. The Ministry of Health and the Ministry of Social Security were amalgamated in 1968 into the Department of Health and Social Security, the purpose of which was to coordinate benefits in cash with benefits in kind since "the services needed to deal with social insecurity are not cash benefits only, but health and welfare as well." The Social Work (Scotland) Act of 1968 placed a duty on Scottish local authorities "to make direct payments available to certain disabled adults and children who wish to receive them." Funds were also earmarked to be spent specifically on mental handicap hospitals. These earmarked funds "were later extended to other long stay services, although earmarking came to an end in 1974.” In addition, the National Insurance Act 1969 contained a provision to extend death benefit insurance cover "to make it payable, on the insurance of close relatives, in respect of the deaths of handicapped people who had never themselves been able to work and contribute to insurance." The new Supplementary Benefit scheme included a fixed basic weekly rate that those with an income below this level would now have a right to claim, while extra payments were made available on a discretionary basis for additional needs. To the basic requirements an allowance was added for rent. In 1966, the period for which flat rate unemployment benefit was payable was extended to twelve months, while the earnings limit for pensioners was extended. A long term addition of 9 shillings (which was subsequently increased to 10 shillings) a week was provided for the allowances of all pensioners and for the long term sick, while the real value of most existing benefits was increased,) with benefits rising at roughly the same rate as salaries over the course of the first Wilson government, while family allowances were significantly increased. Under the Ministry of Social Security Act of 1966 a “meals out” addition could also be paid to boarders, with different amounts for breakfast and for lunch and supper. According to one study, “Under the Supplementary Benefits (SB) scheme board and lodging charges had always been met where a claimant’s accommodation and meals, etc., were provided on a commercial basis. For example, the SB Act 1966 had provided for an ‘appropriate’ amount to be paid to a boarder.” Supplementary Benefit also incorporated a more generous rate of benefit from 1966 for those out of work long term, including the sick and disabled. The standards were also improved, beyond the long term benefits, by removing the rigid limit on the amount of savings the person could have before receiving benefit, while the scheme "brought up to date and simplified the rules about income and savings which could be (to use the statutory term) disregarded." The Ministry of Social Security Act provided for disregards of certain payments and resources. The Supplementary Benefits Commission was also empowered “to pay either or all of extra weekly additions for people with ongoing needs (such as for supplementary heating or dietary requirements), one off payments (ENPs) for unusual one off needs, and payments to people ‘in “urgent need’ (for example as a result of fires and flood), a power which overrode all others and could be used regardless of whether applicants were eligible for weekly benefit.” As noted by one study, there was an important distinction between supplementary pensions and supplementary allowances, both of which were provided for under the supplementary benefits scheme: “Under paragraph 4 of Schedule 2 to the Act where there are ‘exceptional circumstances’ the Commission may increase but may not reduce the amount of a supplementary pension calculated under the Act, whereas in such circumstances a supplementary allowance may be increased, reduced or withheld. Since the supplementary pension calculated in accordance with the provisions of the Act cannot be reduced, it provides a form of guaranteed income for the pensioner.” In 1968 a previous Supplementary Benefits age band was first split into a higher and a lower band following a recommendation of the Supplementary Benefits Commission, by giving a proportionately higher increase to the older group; the argument for this being that there was a greater need for an increase for the higher age range due to the expenses involved in bringing up adolescent children and the earlier onset of puberty. From April 1966 “people needing special provision for extra fuel in winter have had additions spread over the whole year” at half the winter rate. For war pensioners, in 1966 pensioners with amputations above the knee to mid thigh had their assessment increased from 60 to 70%. This meant in money terms an increase of at least 13s. 6d. a week for these pensioners. Improvements in a number of other assessments were also made. The National Insurance (Unemployment and Sickness Benefit) Amendment Regulations 1966 provided that where a person’s employment has been terminated, payments from the employer (other than wages in lieu of notice) do not affect entitlement to unemployment benefit. These regulations ended “the restrictions on the payment of benefit where discharged employees received holiday pay and certain other resettlement or compensation payments.” Two standard rates of dietary addition were introduced in 1966 when the supplementary benefits scheme was established. This included “a higher one for certain specific conditions such as diabetes and ulcerative colitis and a lower one where a diet involving extra or more expensive foods is recommended by a doctor (eg because the person is convalescing after a major illness or operation or suffers poor health because of chronic illness such as bronchitis).” Also, when the Supplementary Benefits scheme was introduced in 1966 “central heating additions (CTAs) were paid, based on claimants’ actual heating costs. There was also provision that where claimants came from a number of similar dwellings a common figure could be established and applied in each of their cases.” The Commission was also empowered by Schedule 2 of the Act to determine the requirements of persons in hospital or local authority homes. In the case of a single patient the requirements were 16s for personal expenses plus provision for necessary commitments like rent. The requirements for persons in local authority homes were, as under National Assistance, fixed at the total of the amounts prescribed by the Minister of Health and the Secretary of State for Scotland as the minimum payment for the accommodation and amount allowed for pocket money. Section 6 of the Selective Employment Payments Act of 1966 placed on the Commission the duty of determining claims for repayment of Selective Employment Tax paid in respect of domestic or nursing help employed in a private household. The Prices and Incomes Board of 1966 provided that the Secretary of State shall “pay to any members of the Board such renumeration, and such travelling or 70 other allowances, as he may with the approval of the Treasury determine, as well as pay “such pension, allowance or gratuity, as he may, with the like approval, determine.” The return for deferred retirement was improved and from 1967 the next of kin of a service man buried overseas “has been permitted either a visit to attend the funeral, or if this is not possible a subsequent visit within the next two years to see the grave, at public expense, together with a companion.” Also, as noted by one study, “At the same time the provisions for war widows who were separated from their husbands at the time of death were improved. Pensions to such widows, previously permanently restricted to the amount of financial support received from the husband, can now be increased in proportion to any increases in the standard rate of war widow’s pension after the husband’s death.” A 1967 amended Order provided for a removal on a restriction on the amount of rent allowance payable to a separated widow. From 1966 to 1968, various reforms were carried out by the government to improve social security benefits, and which improved the real standards of insurance and assistance provision for low earners. The purchasing power of family allowances were improved, which as a percentage of the gross earnings of an average manual worker with five children rising from 9.5% to 17.% between 1966 and 1968, while improvements were made in additional payments for children via social insurance, with adults receiving a more modest improvement in flat rate payments. In addition, the real level of income guaranteed through assistance was enhanced, with rates increased in the autumn of 1966, 1967, and 1968. Taking into account averages for manual workers, and comparing the last quarter of 1968 with the first quarter of 1966, basic minimum benefits went up in real terms during that period by 4% for a family with 2 children, 18% for a family with 3 children, and 47% for a family with 5 children, while the total benefit went up by 50% for a family with 2 children, by 45% for a family with 3 children, and by 36% for a family with 5 children. According to one study, the doubling of family allowances (in money terms) at the end of 1968 "was sufficient to remove from initial poverty more than half the families (working and non working) found to be poor at the end of 1966 by the poverty standard then applied." In 1967, the earnings limits for retirement pensioners were raised, while other changes were made in the administration of the earnings rule. Earning related supplements were also payable to those drawing unemployability supplement instead of sickness benefit, and to those in training. In addition, The General Rating Act of 1966 introduced rate rebates "for those with the lowest incomes." In October 1966, the duration of the widow's allowance, and certain allowances for war widows, was extended to 26 weeks. The introduction of earnings related unemployment and sickness benefits significantly reduced inequalities between those in work and those who were unemployed. In 1964, the net income received by the average wage earner, when on unemployment or sickness benefit, was only 45% of what he received at work, whereas by 1968 the figure had increased to 75%. According to one study, the introduction of earnings related unemployment benefits increased the unemployment income "of a typical married man with two children from 40 percent to 60 percent of average employment income." In real terms, under the First Wilson Government retirement pensions went up by 15.3%, unemployment and sickness benefits by 15.1% and supplementary benefits by 18.9%. Personal social services were integrated, expenditure increased and their responsibilities broadened following the enactment of the Children and Young Persons' Act 1969 and the Local Authority Social Services Act 1970. The Children and Young Persons Act 1969 reformed the juvenile court system and extended local authority duties to provide community homes for juvenile offenders. while the Social Needs (Grants) Act (NI) 1970 “made provision for the authorisation of the payment of grants towards expenditure incurred due to special social need in urban areas.”
Қалалық жаңғыру
Түрлі шаралар қалалық аудандардағы әлеуметтік-экономикалық жағдайды жақсарту үшін енгізілді. 1966 жылғы Жергілікті өкімет туралы заңның 11-тармағы жергілікті билік органдарына Ұлттар Достастығынан келген иммигранттардың ерекше қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қосымша штаттық бірліктерді жұмысқа алуға гранттар алуға мүмкіндік берді, соның арқасында қалалық тұрмыстық жағдайлардың нашарлығы жеңілді. Қалалық көмек бағдарламасын ұсына отырып, сол кездегі Ішкі істер министрі Джеймс Каллаган заңның мақсаты – «қалаларымыз бен кенттеріміздің ең кедей және тығыз қоныстанған бөліктерінде тұратын азаматтарымызға күтім көрсету» екенін мәлімдеді. Бұл заң осы аймақтарды қамшитын құлдырауды тоқтатуға және кері қайтаруға бағытталған. «Мұқтаждық пен кедейліктің қабілетсіз батпағы бар», – деді ол, сонымен қатар жергілікті қызметтерді жақсартуды да мақсат етті. Келесі жылдары осы зерттеу-іс-шара жобалары қалалық кедейліктің себептері туралы қалыптасқан көзқарастарға күшті сын бағасын берді, мұндай аудандардағы кедейліктің тамыры қалалық саяси экономикадағы өзгерістерге, мысалы, жеке капиталдың шығуына (өндіріс саласының құлдырауымен сипатталатын) байланысты екенін дәлелдеді. Қоғамдық даму жобалары арнайы құрылған жергілікті әлеуметтік жұмыскерлер командаларының ынтымақтастығын қамтыды, оларға полиция қызметкерлері және жастармен жұмыс істейтін мамандар сияқты жартылай штаттан жұмыс істейтіндер көмек көрсетті. Бұл топтарға (олардың іс-қимыл зерттеу топтары бақылап отырды) берілген міндет – таңдалған аудандардағы әлеуметтік қызметтерге қолдау көрсетуге қаншалықты нақты сұраныс бар екенін анықтау болды, себебі әлеуметтік қызметтердегі қызметкерлер көбінесе өздері ұсынатын мүмкіндіктер туралы хабарламайды немесе қолжетімді болмайды, нәтижесінде мұқтаж адамдар қажетті қызметтерден айырылып қалады. 1966 жылғы Жұмысшылардың өтемақысы (қосымша) схемасы бойынша 3 түрлі жәрдемақы қарастырылды: негізгі жәрдемақы, үлкен мүгедектік жәрдемақысы және кіші мүгедектік жәрдемақысы. Аптасына 2 фунт стерлингке дейінгі негізгі жәрдемақы 1924 жылға дейін жарақат алған адамдарға төленді, оларды 1924 жылдан кейінгі жұмысшылардың өтемақысы ережелері бойынша бағаланған жағдайдағы қаржылық жағдайға жақындастыру мақсатында. Бұл жәрдемақы 1951 жылғы Жұмысшылардың өтемақысын (қосымша) төлеудің бастапқы схемасындағы ережелерді жалғастырды. Ұзаққа созылған толық еңбекке жарамсыздық немесе толық мүгедектік жағдайында үлкен мүгедектік жәрдемақысы төленді, ал кіші мүгедектік жәрдемақысы «негізгі жәрдемақы алуға құқығы бар немесе жұмысшылардың өтемақысынан айырылған жағдайда апталық төлемдер алуға құқығы бар жартылай мүгедектерге» төленді. 1965 жылғы «Дүкендер (ерте жабылу күндері) туралы» заңға сәйкес, дүкен қызметкерлері аптасына бір рет «ерте жабылу күніне» құқылы болды. 1965 жылғы «Электрлік пресс туралы ереже» «әрбір құрал ауыстырылғаннан кейін және әрбір ауысымның алғашқы төрт сағатында сынақтар мен тексерулерді жүргізу үшін оқытылған адамды» талап етті, ал 1966 жылғы «Құрылыс (жұмыс орындары) туралы ереже» «құрылыс алаңдарындағы қауіпсіздікке қатысты заңдық шараларды белгіледі». 1966 жылғы Ұлттық сақтандыру заңы өндірістік жарақаттан туындаған кейбір ауыр мүгедектік түрлерін бағалауда көбірек мүмкіндіктер берді. Сол жылы пневмокониоз, биссиноз және басқа да аурулар бойынша жәрдемақы схемасы енгізілді. 1969 жылы Жұмыс берушілердің жауапкершілігі туралы заң қабылданды, ол жұмыс берушілерді жұмыс орнында болған жеке зардап, ауру немесе өлім үшін өз қызметкерлеріне жауапкершілікті сақтандыруға міндеттеді. 1969 жылғы Асбест туралы ереже жұмыс орындарындағы адамдарды асбестке ұшыраудан қорғауға бағытталған, ал 1969 жылы енгізілген Жұмыс берушінің жауапкершілігі (ақаулы жабдық) туралы заң жұмыс берушілерді ақаулы жабдықтар салдарынан қызметкерлерге келтірілген жарақаттар үшін жауапты етті. Сонымен қатар, 1967 жылғы Ауыл шаруашылығы туралы заң Ауыл шаруашылығы жалақылар кеңесіне шаруашылық жұмысшыларына аурудан төленетін ақының ең төменгі мөлшерін белгілеу құқығын берді. 1967 жылғы Ұлттық сақтандыру (өндірістік жарақаттар) (пайда) түзету регламенттері «уақытша шетелде жүрген адамдарға белгілі бір мүгедектік зейнетақысын арттыруға болатын жағдайларды кеңейтті». Үкіметтің бағалар мен табыс саясатының қағидаларының бірі – төмен жалақы алатын жұмысшыларға ерекше назар аудару болды, ал 1965 және 1969 жылдар аралығында ең төменгі жалақы алатын жұмысшылардың табысы орташа табыспен салыстырғанда сәл жылдам өсті (девальвация салдарынан 1969-1970 жылдардағы инфляцияның өсуі төмен жалақы алатын жұмысшылардың жағдайын нашарлатты). Бағалар мен табыс кеңесі жергілікті өкімет қызметкерлері және ауыл шаруашылығы жұмысшылары сияқты төмен жалақы алатын топтарға «қалыптыдан жоғары» жалақыны бағыттуда сәтті болды. Алайда, 1969 жылдың қыркүйегінде жергілікті өкіметтегі жұмысшыларға (мысалы, көше тазалаушылар мен қоқыс жинаушылар) берілген үлкен жалақы көтерілісі өнеркәсіпте жалақы талаптарының тізбесін тудырды, бұл жергілікті өкіметтегі жұмысшылардың жалақысының салыстырмалы жағдайының жақсаруы ұзаққа соқпады. Сондай-ақ, ол қызметкерлерге «өндірістік жарақат алған жағдайда жұмыс берушіден өтемақы талап ету құқығын» берді. 1968 жылғы Қоймада қалған шахтерлерге төлемдер схемасы 55 жасқа толған немесе одан асқан шахтерлердің өнеркәсіптен кетуіне байланысты «олардың жаңа жағдайға бейімделуі үшін белгілі бір мерзімге табысын толықтыруын қамтамасыз ету үшін» енгізілді. 1966 жылы 1948 жылдың 5 шілдесіне дейін жарақат алған және жұмысшылардың өтемақысы бойынша апталық төлемдерге құқығы бар адамдарға төленетін жәрдемақыларға өзгерістер мен жақсартулар енгізілді. 1968 жылы «жалақы тоқтату» әрекетінің күшін азайтуға бағытталған бірнеше қадамдар жасалды. 1966 жылғы бір есепке сәйкес, «жалақы тоқтату» салдарынан туындаған қиындықтарды болдырмауға және жәрдемақылар табыс өсімімен бірге өсуін қамтамасыз ету үшін шаралар қабылданды: «Жалақы тоқтатуға жататын жұмыссыз адам қаржылық жағынан жұмыс істеген кездегіден нашар емес, бірақ комиссия отбасының қиындыққа тап болуы мүмкін екенін мойындайды. Сондықтан олардың қызметкерлері отбасыға едәуір шектеу қойылған және қажет болған жағдайда, ауыр қиындықтарды жеңілдету үшін қосымша біржолғы жәрдемақы төлейді. Қызметкерлер сондай-ақ жәрдемақыны табыс деңгейінің өсуімен сәйкес келеді деп қарап отырады». Шахташылар үшін 1965 жылғы Көмір өнеркәсібі заңы жұмыстан босатылатын шахтерлерге немесе қызметкерлерді кәсіби қайта оқытуға көмек көрсетуді енгізді, ал 1967 жылғы Көмір өнеркәсібі заңы зейнетақыға шығуға және ерте зейнетақыға субсидия беруді қарастырды. 1965 жылғы Көмір өнеркәсібі заңы шахталардың жабылуына байланысты түрлі гранттарды қарастырды. Бұл, мысалы, зейнетақының жоғалуына және жұмысқа орналасу перспективасына байланысты төлемдерді, зейнетақы қорларына жарналар төлеуді, Тақтаның қызметкерлері жұмыс орны өзгерген жағдайда төлемдерді қамтыды, «соның салдарынан тұрғын жерін өзгертуге байланысты олармен және олардың тәуелділерімен бірге оларды көшіру және қайта орналастыруға байланысты», осы параграфтың (iv) тармақшасында аталған адамдарға тұрғын үйді қамтамасыз етуді, Тақтаның қызметкерлері жұмыс орны өзгерген жағдайда саяхат жәрдемақысын немесе көлік қызметтерін ұсынуды, «шахтаның жабылуының салдарынан жұмысы немесе жұмыс орны өзгерген Тақтаның қызметкерлерінің табысын уақытша толықтыруды» және [1952 ж. 23 с.] 1952 жылғы Шахташылардың әл-ауқаты туралы заңның мағынасындағы қолданыстағы әлеуметтік көмек шараларын сақтауды қамтыды.
"provide for the care of our citizens who live in the poorest overcrowded parts of our cities and towns. It is intended to arrest and reverse the downward spiral which afflicts so many of these areas. There is a deadly quagmire of need and poverty." together with improving the provision of local services. In the years that followed, these action research projects increasingly challenged existing ideas about the causes of inner city deprivation, arguing that the roots of poverty in such areas could be traced to changes in the political economy of inner city areas, such as the withdrawal of private capital (as characterised by the decline of manufacturing industries). The Community Development Projects involved co operation between specially created local teams of social workers, who were supported by part timers (such as policemen and youth employment officers). The task given to these groups (who were watched over by their own action research teams) was to ascertain how much real demand t here was for support from the social services in their areas of choice, based on the theory that workers in social services usually failed to communicate what they had to offer or to make themselves available, thereby resulting in many deprived people failing to acquire the services that they so desperately needed. 3 types of allowance were provided under the Workmens’ Compensation (Supplementation) Scheme of 1966, including a basic allowance, a major incapacity allowance and a lesser incapacity allowance. The basic allowance of up to £2 a week was payable “to persons injured before 1924, to put them broadly in the same financial position as if they had received compensation assessed under the post 1924 workmen’s compensation rules.” This allowance continued a provision made in the original 1951 Workmen’s Compensation (Supplementation) Scheme. A major incapacity allowance was payable in cases of prolonged total incapacity or total disablement, while a lesser incapacity allowance was payable “to partially disabled persons entitled to a basic allowance or to weekly payments of workmen’s compensation related to an existing loss of earnings.”
Under the Shops (Early Closing Days) Act of 1965, shop workers were entitled to an "early closing day" once a week. The Power Press Regulations of 1965 required "a trained person to carry out tests and inspections after every tool change and during the first four hours of every shift," while the Construction (Working Places) Regulations of 1966 "stipulated statutory arrangements for safety on building sites." The National Insurance Act 1966 introduced more generous provisions for the assessment of certain types of serious disablement caused by industrial injury. That same year, a Pneumoconiosis, Byssinosis and Miscellaneous Diseases Benefit Scheme was introduced. The Employers' Liability (Compulsory Insurance) Act 1969 was passed, requiring employers to insure their liability to their employees for personal injury, disease or death sustained in their place of work. The Asbestos Regulations of 1969 sought to protect people in the workplace from exposure to asbestos, while the Employer's Liability (Defective Equipment) Act 1969 introduced that same year made employers liable for injuries caused to employees by defective equipment. In addition, the Agriculture Act of 1967 gave the Agricultural Wages Board the power to fix minimum rates of sick pay for farmworkers, The National Insurance (Industrial Injuries) (Benefit) Amendment Regulations 1967 provided for an extension of the circumstances in which “certain increases of disablement pension are payable to persons temporarily abroad.”
Efforts were made to increase support for occupational health and improving working conditions in merchant shipping, while Wilson's government also ensured that low income earners improved their position relative to that of average income earners during its time in office. One of the principles of the government's prices and incomes policy was that low paid workers would be given special consideration, and between 1965 and 1969 the earnings of the lowest paid workers increased slightly faster than the average (the increase in inflation in 1969–70 caused by devaluation, however, led to a deterioration in the position of low paid workers). The Prices and Incomes Board was successful in directing some "above the norm" pay rises to low paid groups such as local government employees and agricultural workers. However, the large increases in pay given to manual workers in local government in September 1969 (such as street sweepers and dustmen) subsequently set off a spiral of wage demands in industry, which meant that the improvement in the relative position of the local government manual worker was not sustained. and also gave employees the right "to claim damages from an employer where industrial injuries are sustained." The Redundant Mineworkers Payments Scheme of 1968 was introduced to ensure that redundant mineworkers having to leave the industry at or above the age of 55 "would have their income supplemented for a period so that they could adjust themselves in their new circumstances." In 1966, extensions and improvements were made in the allowances payable out of the Industrial Injuries Fund to people who had been injured before 5 July 1948 and who were entitled to weekly payments of worker's compensation. In 1968, various steps were taken to reduce the severity with which the "wage stop" operated, According to one report from 1966, there were provisions in place to prevent hardship as a result of the “wage stop” and also to make sure that allowances moved in line with increases in earnings: “Although a person whose allowance is subject to “wage stop” is no worse off financially while he is unemployed than when he is working, the Commission recognize that the family could suffer hardship. Their officers, therefore, keep a special lookout for hardship to the family where the allowance is substantially restricted, and where necessary make an additional lump sum grant to alleviate serious hardship. Officers also keep allowances under review to make sure that they move in line with increases in the level of earnings." For miners, the Coal Industry Act 1965 introduced aid towards severance payments for miners about to be made redundant or for the vocational retraining of staff, while the Coal Industry Act 1967 provided subsidisation of redundancy and early retirement. The Coal Industry Act of 1965 provided for various grants in connection with pit closures. These covered, for instance, payments in respect of loss of superannuation and employment prospects; payments by way of contributions to superannuation funds; payments to persons in the employment of the Board whose place of employment is changed, “and who in consequence change their place of residence, in connection with the removal and resettlement of those persons with or without their dependants;” the provision of housing “for such persons as are mentioned in sub paragraph (iv) of this paragraph;” the provision of travelling allowances or transport services for persons employed by the Board whose place of employment is changed; “the temporary supplementation of the earnings of persons employed by the Board whose work or place of employment is changed in consequence of the closure of, or of part of, a pit;” and the maintenance “of existing social welfare activities within the meaning of the [1952 c. 23.] Miners' Welfare Act 1952, or of existing arrangements for the provision of benefits in kind,” in areas where the number of persons employed by the Board has fallen since the end of March 1965 as the consequence of colliery closures.” Also under the Coal Industry Act of 1965 certain schemes allowed redundant men over 60 years of age to have concessionary coal. The Coal Industry Act of 1967 provided for the advance payment of pensions to redundant miners, and under the National Insurance (Industrial Injuries) (Amendment) Act 1967, men who were diagnosed as having over 50% disablement through pneumoconiosis "were allowed to have their accompanying bronchitis and emphysema treated as part of the disease," although only 3,000 men "fell into this category." In May 1969, adenocarcinoma of the nasal sinuses "in woodworkers in the furniture industry" became a prescribed occupational disease. The New Towns Act of 1965 also provided for the payment of pensions, allowances and gratuities for members of the New Towns Commission while the Dock and Harbours Act 1966 provided for the provision of various welfare amenities for dockworkers while also providing for the granting to individuals of awards for training, research and education. In regards to local advisory committees, the Ministry of Social Security Act of 1966 provided “for the payment by the minister to the members of any such committee, and to persons attending at the request of such a committee, of such expenses and travelling and other allowances (including compensation for loss of remunerative time) as the Minister with the consent of the Treasury may determine.” The Dock Workers (Regulation of Employment) (Amendment) Order 1967 contained provisions “enabling the National Board and local boards to compensate, in accordance with any joint agreement, dock workers leaving the industry, to establish and administer schemes for pensions for dock workers and to administer arrangements for payments to them during absence because of sickness or injury.”
New pension provisions were also introduced for various occupational groups. Teachers acquired the right to widows' and children's benefits under the Teachers Superannuation Act 1965. From the 26th of August 1966 firefighters “were given the opportunity to elect to provide third rate cover for widow’s benefits, i. e. a pension equal to one third of the firefighter’s pension.” All firefighters appointed after the 25th of August 1966 “automatically had widow’s third rate pension cover in respect of all service.” From the 26th of August 1966, if a firefighter died, the FPS would pay out either a flat rate pension, or a third rate pension to an eligible widow. The Police Pensions Regulations of 1966 empowered a police authority “to grant what is known as an augmented award to the widow of a police officer who lost his life as a result of an injury received in the execution of his duty in certain defined circumstances. An augmented award consists of, first, a pension which, with social security benefits, amounts to not less than one half of the average pensionable pay of the deceased officer, and in addition a substantial lump sum.” For those in the Civil Service, a 1965 Act enabled the Treasury to pay pension and lump sum benefits payable “normally at age 60, or below the age of 60 if the reason for retirement was ill health or for service in certain countries abroad.” This pension was known as a "superannuation allowance" and the lump sum was known as an "additional allowance". The calculations of these allowances were spelled out in the Act. Also, if “the Minister for the Civil Service Department certified that it would be in the interests of the efficiency of the department if she or he retired, then provided that she or he was aged at least 50, the Treasury was empowered to pay the civil servant her or his superannuation and additional allowance at the point of departure.” In addition, the Act enabled the Treasury to pay special "compensation allowances" of an amount “that the Treasury decided to be reasonable and just if a civil servant's office was abolished or if the department wanted to reorganise the way its work was done. If the reason for retirement was ill health, the efficient running of the department or reorganisation, and the civil servant had at least 20 years' service, the Treasury was empowered to enhance the superannuation and additional allowances by deeming that the civil servant had been in office for 20 years or had remained in office until age 60 if that was a shorter period. This potential enhancement was also the maximum that could be paid if the civil servant's office was abolished.” The Superannuation Act 1965 provided that a widow's or children's pension may be granted where the deceased had ceased to be a civil servant in certain circumstances. Eligibility was also extended to those resident in a third country. The Overseas Service Pensions (Scheme and Fund) Regulations 1966 provided for the establishment of an Overseas Service Pension Scheme. For NHS employees, part time Specialists became pensionable in their own right, while new NHS pension entitlements were introduced including a ½ rate widow’s pension was introduced for those married men who elect to forego their Lump Sum Retirement Allowance, a Child Allowance, and payment of death gratuities to widows as of right. The Superannuation (Miscellaneous Provisions) Act 1967 provided for extended superannuation entitlements for various groups. The Superannuation (Public Offices) Rules 1967 provided for “the payment of death gratuities, and for the payment of transfer values and the aggregation of public office service in cases where a person transfers with his pension rights to other employment.” In addition, NHS superannuation regulations of 1965 entitled certain officers “who had elected to retain their former pension rights on entering the National Health Service to receive a pension after 10 years service at the age of 65 in the case of a man and 60 in the case of a women.”
Либералды реформалар
Бірінші Вильсон үкіметінің кезінде Ұлыбританияны ашық және адамгершілік қоғамға айналдыру мақсатында бірқатар шаралар енгізілді. 1965 жылғы «Расалық қатынастар туралы» заң кейбір қоғамдық орындарда нәсіл, түс, этникалық немесе ұлттық тегі бойынша тікелей кемсітуге тыйым салды. Заңнамада Расалық қатынастар жөніндегі кеңес құрылды. 1965 жылғы «Қылмыстық дәлелдемелер туралы» заң «белгілі бір жағдайларда қылмыстық соттарда құжаттарды дәлел ретінде қабылдауға рұқсат берді», ал «Жарғыларды қолдау туралы» заң (Ирландия) «жақында сот шешімдері осы салада бар екенін көрсеткен» аномалияны жойды, ал «Британдық ұлттығы туралы» заң «ерлі-зайыпты әйелдердің жағдайына қатысты» аномалияларды жойды. «Тәлімгерлер туралы» заң судьялардың біліктілігіне қатысты адвокаттарды сот төрешілерімен теңестірді. Сот орындаушылары мен «Қылмыстық іс жүргізу туралы» заң қылмыстық құқықты қайта қарау комитетінің «куәгерлердің қатысуына қатысты» ұсыныстарын іске асырды. 1966 жылғы «Отбасымен қамтамасыз ету туралы» заң кезең-кезеңмен төленетін төлемдердің орнына біржолғы ақшалай көмек тағайындау туралы шектеуді толығымен алып тастады, сондай-ақ қайтыс болған және тірі қалған жұбайдың баласы, егер жұбайға мүліктің кірісінің кемінде үштен екісі қалдырылса, талап ете алмайтынына қатысты шектеуді жойды. 1967 жылғы «Қылмыстық сот туралы» заң судьялар жіберген барлық адамдарға заң көмегін қолжетімді етті, олар жоғары соттарда сотталуы немесе жаза алуы керек болды. Сондай-ақ, қылмыстық іс бойынша тек айыптау актісі бойынша сот жүргізілетін қылмыстар бойынша сотқа жүгіну үшін заң көмегі міндетті түрде беріледі деп белгіленді. 1967 жылға дейін заң көмегі алған адамның барлық заңдық шығындары төленді. 1965 жылғы «Ядролық объектілер туралы» заң ядролық объектілердің операторларына операциялар нәтижесінде радиацияға ұшыраудан зақым немесе зиян келмеуін қамтамасыз ету бойынша «қатаң» заңдық міндет жүктеді. Заң бойынша, өтемақы алу үшін талапкерлер кінәлі екенін дәлелдеуі керек емес, тек себеп-салдар байланысын көрсетуі жеткілікті. 1966 жылдан бастап бірнеше Whitehall министрліктерінен жергілікті билік органдарына циркуляр жіберілді, олар цигандар үшін тұрақты тұрақтарды ұсынуға шақырылды. Бұдан кейін 1968 жылы либералды депутат Эрик Любок ұсынған «Каравандық тұрақтар туралы» заң қабылданды, ол жергілікті билікті 1966 жылғы циркулярдың ұсыныстарын орындауға міндеттеді. Заңға сәйкес, цигандар көптеген аймақтарда тұруға және басқа жерлерде өздерінің каравандары үшін тұрақты сапар құқығына ие болды. 1967 жылы құрылған Жер комиссиясы жерді сатып алуға және жақсарту салымын (бастапқыда даму құнының 40%) жинауға өкілетті болды. 1970 жылғы «Әділет әкімшілігі туралы» заң (басқа шаралармен қатар) Жоғары соттың жаңа Отбасылық бөлімін енгізді. Бірінші Вильсон үкіметінің кезінде кооперативтік депутаттар ұсынған тұтынушыларға қатысты бірқатар жеке мүшелердің заң жобалары заңға айналды, ал қазіргі британдық сатып алушылар үшін табиғи болып табылатын тұтынушылар заңнамасының көп бөлігі осы кезеңде қабылданған заңдарға байланысты. 1968 жылы парламент «Тауарлар туралы» заңды ( «сатып алушылардың жарғысы») қабылдады, сондай-ақ сол жылы фермалық және бау-бақшалық химиялық заттар туралы заң да қабылданды. Осы кезеңде қабылданған басқа кооперативтік заң жобаларына жаңа «Таза ауа туралы» заң, лицензиядан тыс шектеулерді алып тастайтын заң жобасы және 1967 жылы қабылданған ауыл шаруашылығы кооперативтерін дамыту туралы заң жобасы кірді, ол «Ауыл шаруашылығы және бақша шаруашылығы кооперациясы үшін жаңа Орталық кеңес басқаратын және ауыл шаруашылығы және бақша шаруашылығында кооперацияны ұйымдастыру және ілгерілету үшін бюджеті бар схеманы құрды». 1970 жылғы «Созылмалы аурулармен және мүгедектігі бар адамдар туралы» заң, революциялық шара ретінде қарастырылды, мүгедектердің құқықтарын мойындаған және берген әлемдегі алғашқы заң болды, сондай-ақ мүгедектігі бар адамдардың қолжетімділігі мен қолдауын жақсартуға арналған нақты ережелерді белгіледі. Үкімет осы заң жобаларының қабылдануын тиімді қолдады, оларға қажетті парламенттік уақытты берді. Оңтүстік Вьетнамның қиналған үкіметіне американдық әскери және қаржылық көмек күшейе берді, ал американдық жер және әуе күштері коммунистік күштерге қарсы күрестің көп бөлігін жүргізді. Джонсон американдық интервенцияға халықаралық қолдау көрсету үшін британдық жер күштерін бірнеше рет сұрады, бірақ Вильсон бас тартты. Ол себеп ретінде британдық әскерилердің Малайядағы төтенше жағдайға қатысты міндеттемелерін келтірді. Оның орнына ол ағылшындықтарға тыңдау, джунглидегі соғыс туралы білім беру, сондай-ақ ауызша қолдау көрсетті. Ол сондай-ақ көптеген арадасу схемаларын жасауға бастамашылық жасады, әдетте ресейлік араласумен, олардың ешқайсысы да сәтті болған жоқ. Вильсонның саясаты оның Лейбористік партиясының сол қанатының наразылығын тудырды. Консервативтік оппозиция әдетте Вьетнамдағы американдық позицияны қолдады. Сыртқы саясат мәселелері жалпы сайлауларда сирек маңызды болды. Вильсон мен Джонсон Ұлыбританияның экономикалық әлсіздігі және әлемдік держава ретіндегі төмендеуі туралы да қатысты пікірде болды. Тарихшы Джонатан Колман бұл 20 ғасырдың ең қанағаттандырмас «ерекше» қарым-қатынас болғанын айтады.
Еуропа
Вильсонның үкіметтегі екі мерзімінде және оппозицияда болған екі кезеңінде (1964 жылға дейін және 1970-1974 жылдар аралығында) кездескен ең қиын саяси мәселелердің бірі – Ұлыбританияның қазіргі Еуропалық Одақтың алдастысы болған Еуропалық қауымдастықтарына кіру мәселесі еді. 1961 жылдың шілдесінде Макмиллан үкіметі кіруге үміттенді, ал Эдвард Хит Лорд-приви-мөр ретінде келісімдер жүргізді, бірақ 1963 жылы француз президенті Шарль де Голль оған вето қойды. Еңбек партиясы оппозицияда болған кезде бұл мәселеде жарылып, партияның бұрынғы жетекшісі Хью Гейтскелл 1962 жылы Ұлыбританияның қауымдастықтарға қосылуына қарсылық білдірді. Бастапқыда күмәнмен қарағаннан кейін, Вильсон үкіметі 1967 жылдың мамырында Ұлыбританияның Еуропалық қауымдастықтарына қосылуына екінші өтінішін жолдады. Бірақ, біріншісі сияқты, де Голль сол жылдың қарашасында оған да вето қойды. Де Голль биліктен кеткен соң, консервативті премьер-министр Эдвард Хит 1972 жылы Ұлыбританияның ЕҚ-ға қабылдануы бойынша келісімдер жүргізді. Оппозициядағы Еңбек партиясы бұл мәселеде терең даулы болды және үлкен жарылысқа ұшырау қаупі туды. Мүшелікке қарсылардың ішінде екі жыл (1970-1972) "New Statesman" журналының редакторы болған Ричард Кроссман да болды. Сол кездегі солшыл бағытты апталық журнал ЕҚҚ-ға қарсы көптеген пікір таластарын жариялады. Еңбек партиясының мүшелікті қолдаушыларының ішінде Рой Дженкинс есімді белгілі тұлға да болды.
Азия
1945 жылдан бастап Ұлыбританияның Қиыр Шығыстағы ықпалы біртіндеп азайды. Бұрынғы британдық отарлары, олардың қорғанысы аймақтағы британдық әскери присутствиесінің маңызды себебі болған, тәуелсіздік алды. Лондон мемлекеттік қазына мен экономикаға шетелде ірі әскерді ұстаудың қымбаттығын көбірек сезіне бастады (сонымен қатар, стратегиялық қару-жарақтарды жасаудың бірнеше жобалары, мысалы, 1960 жылы «Blue Streak» зымыраны, шығындарға байланысты тоқтатылды). Өзінің жеке тасымалдау жүйесін құрудың орнына Ұлыбритания американдық технологияны сатып алуға, әсіресе 1963 жылы сатып алынған «Polaris» суасты зымырасын сатып алуға сүйенді. АҚШ-тың қаржылық көмегі үшін Уилсон 1967 жылы Суэц шығанағының шығысында әскери присутствиесін сақтауға келісім берді. Бірақ бұл, ішкі мүдделерге көбірек назар қажет болғандықтан, тым қымбатқа түсті. 1967 жылдың шілдесінде Қорғаныс министрі Денис Хили Ұлыбританияның 1977 жылға дейін Суэц шығанағының шығысындағы базаларын тастайтынын жариялады. Қажет болған жағдайда аймаққа жөнелтілуі мүмкін, әуе шабуылына қолдау көрсету күштерінің бір бөлігі сақталды. 1968 жылдың қаңтарында Уилсон осы әскерді шығару кестесінің үдетілетінін және британдық әскерлердің 1971 жылдың соңына дейін Сингапур, Малайзия және Парсы шығанағынан шығарылатынын хабарлады. Уилсон Израильді жақтаушы болып саналды. Ол Израильдің премьер-министрі Голда Меирдің жақын досы болды. Израильге қатысты одан аз сенімді болғанымен, тағы бір серіктесі – Батыс Германияның канцлері Вилли Брандт еді; олардың үшеуі де Социалистік Интернационалдың мүшелері болды.
Африка
1964 жылы британдықтардың "Империядан бас тартуы" қарқын алып, Вильсонның басқару кезеңінде де жалғасты. Родезия мен Ньясаленд Федерациясы күрделі мәселелер тудырды. Федерация 1953 жылы құрылып, Британдық колониялары Солтүстік Родезия мен Ньясалендті, сондай-ақ өздігінен басқаратын Оңтүстік Родезия колониясын біріктірді. 1963 жылы Федерация таратылып, Замбия мен Малави тәуелсіздік алды. Федерацияның экономикалық қуаты болған Оңтүстік Родезияға тәуелсіздік берілмеді, себебі биліктегі үкіметке байланысты мәселелер болды. Елдің оңтүстігінде Оңтүстік Африка орналасқан, ал басқаруға апартеид режимі, сол кезде Хендрик Верворд басқарған үкімет, ықпал етіп отырды. Вильсон, Родезияның премьер-министрі Иан Смит басқаратын ақ азшылық үкіметіне тәуелсіздік беруден бас тартты, өйткені олар африкалық халыққа шексіз сайлау құқығын беруге дайын емес еді. Оның үкіметінің пікірінше, африкалық халық тым қарапайым, және мұндай қадам оларды артық ықпал мен қорқытуға ұшыратады. Сайлау құқығы белгілі бір (біраз төмен) білім деңгейіне жеткендерге, мүлік иелеріне, сондай-ақ "маңызды" адамдарға – яғни басшылар мен кеңесшілерге берілді. Яғни, дауыс беруге құқығыңыз болу үшін, көптеген жергілікті тұрғындардың талаптарына сай болу қажет еді. Смит бұған қарсылық ретінде 1965 жылғы 11 қарашада сағат 11:00-де, Соғыс тоқтау күнімен сәйкес келетін бір жақты тәуелсіздік декларациясын жариялады. Бұл Ұлыбританияда қолдау табуға жасалған әрекет болды. Вильсон дереу Біріккен Ұлттар Ұйымына жүгінді, ал 1965 жылы Қауіпсіздік Кеңесі 1979 жылға дейін сақталатын санкциялар енгізді. Бұл Родезияның экономикалық құлдырауына себеп болу үшін британдық әскери кемелерінің Бейра портын блокадалауын қамтыды. Вильсонның бұл мәселедегі қатаң ұстанымын көптеген елдер мақұлдады (және ешқайсысы Смит режимін дипломатиялық тұрғыдан мойындамады). Бірқатар елдер санкцияларға қосылмады, бұл олардың тиімділігін азайтты. Қоғамның кейбір бөліктері олардың нәтижелігіне күмән келтіре бастады және режимді күшпен құлатуды талап етті. Вильсон британдықтардың "туғандары мен жақындарына" қарсы әскери күш қолдануын қолдамайтынына сеніп, Родезияға әскери араласудан бас тартты. Екі көшбасшы 1966 және 1968 жылдары британдық әскери кемелерде келіссөздер жүргізді. Смит кейіннен өзінің естеліктерінде Вильсонды келіссөздерді кешіктіру және екі жақтылық жасаумен айыптады, ал Вильсон оған жауап ретінде Смиттың адалдығына күмән келтіріп, келісімге жақын болған кезде Смит мақсаттарды өзгертіп отырғанын айтты. Вильсон 1976 жылы отставкаға кеткен кезде бұл мәселе әлі де шешілмеген еді. Африканың басқа аймақтарында Нигерияда этникалық араздықтар мен Биафраның тәуелсіздік алуға тырысуы салдарынан қиындықтар туды. Вильсон бұрынғы отарларда құрылған жаңа үкіметтерді қолдады және бөлініп шығу қозғалыстарын қабылдамады. Ол 1967-1970 жылдардағы Нигерия азаматтық соғысы кезінде генерал Якубу Говонның үкіметін қолдады.
Тағдыр
Бірінші Уилсон үкіметі көптеген әлеуметтік реформаларды жүзеге асырып, билікте болған кезеңінде әлеуметтік теңсіздікті азайтуға елеулі үлес қосса да, экономикалық қиындықтар нәтижесінде көптеген жағдайларда үнемдеу шараларына жүгінуге мәжбүр болды. Бұл үкіметті негізгі саясатының бірқатар мақсаттарынан бас тартуға итермеледі. Кірістірілген үнемдеу шараларының арасында 1968 жылы барлық орта мектептерде тегін сүт беруді тоқтату, апталық Ұлттық сақтандыру жарналарын арттыру, мектеп бітіру жасын 16 жасқа дейін көтеру жоспарын кейінге жылдыру, жол және тұрғын үй бағдарламаларын қысқарту болды. Осының салдарынан үкіметтің жылына 500 мың тұрғын үй салу жоспары орындалмады. Аталған реформа кейін 1975 жылы Уилсонның екінші премьер-министрлік кезінде іске асырылды. Сонымен қатар, 1968 жылы тағылымдық төлемдерді қайта енгізу туралы үкімет шешімі де көп дау тудырды (1964 жылы олар жойылған болатын). Бұған қоса, 1968 жылы отбасылық жәрдемақыны арттырудың бір бөлігін қаржыландыру үшін салық жеңілдіктері төмендетілді және инфляцияға қарамастан, 1971 жылға дейін қайта арттырылмады. 1966 жылдың қазан айында төртінші және одан кейінгі балаға арналған отбасылық жәрдемақы аптасына 50 пенстен 75 пенске дейін, ал 1967 жылдың сәуірінде екінші балаға 75 пенске, ал әрбір келесі балаға 85 пенске дейін көтерілді. Бірақ бір автордың пікірінше, бұл саясат жалғыз аналарға, тек бір баласы барларға көмектеспеді. Қосымша жәрдемақылар осы өсімге сәйкес азайтылды, ал салық жеңілдіктері салық төлеушілерден, соның ішінде кейбір кірісі аз адамдардан отбасылық жәрдемақының құнын өндіріп алу үшін түзетілді. Тұрғын үй саласында бірінші Уилсон үкіметі жоғары қабатты кеңес үйлерін салуға ынталандырғаны үшін тарихшылар тарапынан сынға ілікті. Бұл 1956 жылы алдыңғы консервативтік үкімет басталған биік үй салу жобасын жалғастырды. Ол төрт, бес және алты қабатты үйлерге үлкен субсидия берді, ал одан жоғары әрбір қосымша қабатқа белгілі бір мөлшерде субсидия берілді. 1966 жылы биік үйлер бекітілген барлық құрылыстардың 25,6% құрады, ал 1954 жылы бұл көрсеткіш тек 3% болған. 1964 жылдан 1966 жылға дейін Англия мен Уэльстегі жергілікті билік органдары мен жаңа қалалар 5 және одан көп қабатты үйлерде салған үйлердің үлесі 22,4% -дан 25,7% -ға дейін өсті, бірақ 1970 жылы 9,9% -ға төмендеді. Тарихшы Эндрю Торптың сөзіне сүйенсек, салынған көптеген биік және тығыздықты жоғары үйлер сапасыз салынған және тұрғындарға ұнамады. Тұрғын үйді ауыстыру нәтижесінде әлеуметтік және туыстық байланыстар бұзылып, әлеуметтік қызметтерге жүктеме артты, мемлекеттік шығындар өсті, өйткені бұрынғы бейресми қолдау желілері үзілді. Торптың пікірінше, Лейбористік партияның жетістіктері «күмәнді болды және кейін көптеген адамдар оның саясаты елеулі әлеуметтік проблемаларға әкелетінін көреді». Жесірлер мен зейнеткерлерге арналған міндетті ұлттық зейнетақы жүйесі, сондай-ақ Ричард Кроссманның ұсынған міндетті ұлттық зейнетақы схемасы да іске асырылмады. Бұл схема, жалпыға бірдей екінші зейнетақы жүйесі, британдық зейнеткерлерге еңбек өмірінің жақсы жылдарындағы табысына жақын табыс беруді мақсат еткен. Брайан Лаппингтің айтуынша, егер осы схема іске асырылса, бұл Уилсонның әлеуметтік қамсыздандырудағы ең ірі реформасы болар еді. Аталған схема кейін Хит үкіметімен «Отбасылық табыс қосымшасы» деген атпен енгізілді, бірақ ол бұрынғы түрінде іске асырылмады. 1969 жылдың маусымында үкімет мүгедектерге арналған екі жаңа жәрдемақы енгізу жоспарларын жариялады: өте ауыр мүгедектерге арналған «қатысу жәрдемақысы» және аурудың салдарынан ерте зейнетке шығуға мәжбүр болған адамдарға арналған «мүгедектік зейнетақысы». Мүгедектік зейнетақы екінші Уилсон үкіметімен де іске асырылды. Сонымен қатар, 1968 және 1969 жылдары үкіметтің үнемдеу шаралары тұтынуды шектеуге алып келді, бұл халық арасында наразылық тудырды. 1969 жылға қарай Лейбористік партия сайлауда ауыр жеңіліске ұшырады. 1970 жылдың мамырында Уилсон үкіметінің танымалдылығының қалпына келуіне байланысты жалпы сайлауды тағайындады, бірақ көптеген сарапшылардың күтпегенідей, Эдвард Хит басқаратын консерваторлар сайлауда жеңіске жетті.
Министрлер тізімі
Кабинет министрлерінің мүшелері қатаң түрде жауап береді. Премьер-министр, Казнашылықтың бірінші лорды және мемлекеттік қызмет министрі Гарольд Уилсон 16 қазан 1964 ж. – 19 маусым 1970 ж. Бірінші мемлекеттік хатшы Джордж Браун 16 қазан 1964 ж. 29 тамыз 1967 ж. дейін Экономикалық істер департаментімен байланысты болды. Майкл Стюарт 11 тамыз 1966 ж. – 18 наурыз 1968 ж. Барбара Касл 6 сәуір 1968 ж. Ұлыбританияның Лорд-канцлері Лорд Гардинер 16 қазан 1964 ж. Парламент палатасының басшысы Кеңес президенті Герберт Боуден 16 қазан 1964 ж. Ричард Кроссман 11 тамыз 1966 ж. Фред Пирт 18 қазан 1968 ж. Жасырын кеңесшінің сақтаушысы Лонгфорд графы 18 қазан 1964 ж., сондай-ақ Лордтар палатасының басшысы Сэр Фрэнк Соскис 23 желтоқсан 1965 ж. Лонгфорд графы 6 сәуір 1966 ж., сондай-ақ Лордтар палатасының басшысы Лорд Шеклтон 16 қаңтар 1968 ж., сондай-ақ Лордтар палатасының басшысы Фред Пирт 6 сәуір 1968 ж. Лорд Шеклтон 18 қазан 1968 ж., сондай-ақ Лордтар палатасының басшысы Қаржы министрі Джеймс Каллахан 16 қазан 1964 ж. Рой Дженкинс 30 қараша 1967 ж. Қаржы министрінің бас хатшысы Джон Даймонд 20 қазан 1964 ж. 1 қараша 1968 ж. бастап Кабинеттегі лауазым. Қаржы министрінің мемлекеттік министрі Дик Таверне 6 сәуір 1968 ж. Билл Роджерс 13 қазан 1969 ж. Қаржы министрінің парламенттік хатшысы Эдвард Шорт 18 қазан 1964 ж. Джон Силкин 4 шілде 1966 ж. Роберт Меллиш 30 сәуір 1969 ж. Лауазым бос 31 мамыр 1970 ж. Қаржы министрінің қаржылық хатшысы Ниалл МакДермот 21 қазан 1964 ж. Гарольд Левер 29 тамыз 1967 ж. Дик Таверне 13 қазан 1969 ж. Экономикалық істер министрінің хатшысы Энтони Кросленд 19 қазан 1964 ж., де-факто Экономикалық істер министрі. Лауазым жойылды 22 желтоқсан 1964 ж. Экономикалық істер министрі Джордж Браун 16 қазан 1964 ж. Майкл Стюарт 11 тамыз 1966 ж. Питер Шор 29 тамыз 1967 ж. Лауазым жойылды 6 қазан 1969 ж. Экономикалық істер министрінің мемлекеттік министрі Энтони Кросленд 20 қазан 1964 ж. Атақты түрде Қаржы министрінің хатшысы 22 желтоқсан 1964 ж. дейін Остен Албу 27 қаңтар 1965 ж. – 7 қаңтар 1967 ж. Томас Урвин 6 сәуір 1968 ж. – 6 қазан 1969 ж. Экономикалық істер министрінің орынбасары Морис Фоули 21 қазан 1964 ж. – 6 сәуір 1966 ж. Билл Роджерс 21 қазан 1964 ж. – 7 қаңтар 1967 ж. Гарольд Левер 7 қаңтар 1967 ж. – 29 тамыз 1967 ж. Питер Шор 7 қаңтар 1967 ж. – 29 тамыз 1967 ж. Алан Уильямс 29 тамыз 1967 ж. – 6 қазан 1969 ж. Эдмунд Делл 29 тамыз 1967 ж. – 6 сәуір 1968 ж. Казнашылық Лордтары Джордж Роджерс 21 қазан 1964 ж. – 11 қаңтар 1966 ж. Джордж Лоусон 21 қазан 1964 ж. – 1 сәуір 1967 ж. Джек МакКанн 21 қазан 1964 ж. – 11 сәуір 1966 ж. және 29 шілде 1967 ж. – 13 қазан 1969 ж. Ифор Дэвис 21 қазан 1964 ж. – 6 сәуір 1966 ж. Гарриет Слейтер 21 қазан 1964 ж. – 6 сәуір 1966 ж. Джон Силкин 11 қаңтар 1966 ж. – 11 сәуір 1966 ж. Алан Фитч 16 сәуір 1966 ж. – 13 қазан 1969 ж. Джозеф Харпер 16 сәуір 1966 ж. – 19 маусым 1970 ж. Уильям Уитлок 11 сәуір 1966 ж. – 7 шілде 1966 ж. және 1 сәуір 1967 ж. – 28 шілде 1967 ж. Уильям Хоуи 16 сәуір 1966 ж. – 1 сәуір 1967 ж. Гарри Гурлей 7 шілде 1966 ж. – 1 сәуір 1967 ж. Брайан О’Мэлли 1 сәуір 1967 ж. – 13 қазан 1969 ж. Уолтер Харрисон 29 қазан 1968 ж. – 19 маусым 1970 ж. Нил МакБрайд 13 қазан 1969 ж. – 19 маусым 1970 ж. Эрнест Перри 13 қазан 1969 ж. – 19 маусым 1970 ж. Эрнест Армстронг 13 қазан 1969 ж. – 19 маусым 1970 ж. Сыртқы істер министрі Патрик Гордон Уолкер 16 қазан 1964 ж. Майкл Стюарт 22 қаңтар 1965 ж. Джордж Браун 11 тамыз 1966 ж. Қызметтен кетті Майкл Стюарт 16 наурыз 1968 ж. 17 қазан 1968 ж. Достастық кеңсесімен біріктірілді Сыртқы істер мен Достастық министрі Майкл Стюарт 17 қазан 1968 ж. Сыртқы істер министрінің мемлекеттік министрі Лорд Карафон 16 қазан 1964 ж. – 19 маусым 1970 ж. Джордж Томсон 19 маусым 1964 ж. – 6 сәуір 1966 ж. және 7 қаңтар 1967 ж. – 29 тамыз 1967 ж. Уолтер Падли 19 қазан 1964 ж. – 7 қаңтар 1967 ж. Лорд Шалфонт 23 қазан 1964 ж. – 19 маусым 1970 ж. Эйрин Уайт 11 сәуір 1966 ж. – 7 қаңтар 1967 ж. Фредерик Малли 7 қаңтар 1967 ж. – 17 қазан 1968 ж. Достастық кеңсесімен біріктірілді Горонуи Робертс 29 тамыз 1967 ж. – 17 қазан 1968 ж. Достастық кеңсесімен біріктірілді Сыртқы істер мен Достастық министрінің мемлекеттік министрі Фредерик Малли 17 қазан 1968 ж. – 6 қазан 1969 ж. Горонуи Робертс 17 қазан 1968 ж. – 13 қазан 1969 ж. Лорд Шепард 17 қазан 1968 ж. – 19 маусым 1970 ж. Сыртқы істер министрінің парламенттік орынбасары Лорд Уолстон 20 қазан 1964 ж. Билл Роджерс 7 қаңтар 1967 ж. Морис Фоули 3 шілде 1968 ж. Достастық кеңсесімен біріктірілді 17 қазан 1968 ж. Сыртқы істер мен Достастық министрінің орынбасары Морис Фоули 17 қазан 1968 ж. – 19 маусым 1970 ж. Уильям Уитлок 17 қазан 1968 ж. – 13 қазан 1969 ж. Эван Луард 13 қазан 1969 ж. – 19 маусым 1970 ж. Ішкі істер министрі Сэр Фрэнк Соскис 18 қазан 1964 ж. Рой Дженкинс 23 желтоқсан 1965 ж. Джеймс Каллахан 30 қараша 1967 ж. Ішкі істер министрінің мемлекеттік министрі Элис Бейкон 19 қазан 1964 ж. Лорд Стонам 29 тамыз 1967 ж. Ширли Уильямс 13 қазан 1969 ж. Ішкі істер министрінің орынбасары Лорд Стонам 20 қазан 1964 ж. – 29 тамыз 1967 ж. Джордж Томас 20 қазан 1964 ж. – 6 сәуір 1966 ж. Морис Фоули 6 сәуір 1966 ж. – 7 қаңтар 1967 ж. Дик Таверне 6 сәуір 1966 ж. – 6 сәуір 1968 ж. Дэвид Энналс 7 қаңтар 1967 ж. – 1 қараша 1968 ж. Элистан Морган 6 сәуір 1968 ж. – 19 маусым 1970 ж. Мерлин Рис 1 қараша 1968 ж. – 19 маусым 1970 ж. Ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және азық-түлік министрі Фред Пирт 18 қазан 1964 ж. Кледвин Хьюз 6 сәуір 1968 ж. Ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және азық-түлік министрлігінің парламенттік хатшысы Джон Мэки 20 қазан 1964 ж. – 19 маусым 1970 ж. Джеймс Хатчисон Хой 21 қазан 1964 ж. – 19 маусым 1970 ж. Әуе министрінің мемлекеттік министрі Рой Дженкинс 18 қазан 1964 ж. Фредерик Малли 23 желтоқсан 1965 ж. Джон Стоунхаус 7 қаңтар 1967 ж. Лауазым жойылды 15 ақпан 1967 ж. Әуе министрлігінің парламенттік хатшысы Джон Стоунхаус 20 қазан 1964 ж. Джулиан Сноу 6 сәуір 1966 ж. Лауазым жойылды 7 қаңтар 1967 ж. Колониялар министрі Энтони Гринвуд 18 қазан 1964 ж. Лонгфорд графы 23 желтоқсан 1965 ж., сондай-ақ Лордтар палатасының басшысы Фредерик Ли 6 сәуір 1966 ж. Достастық істері министрінің орынбасары 1 тамыз 1966 ж. бастап. Лауазым жойылды 7 қаңтар 1967 ж. Колониялар министрінің орынбасары Эйрин Уайт 20 қазан 1964 ж. – 11 қазан 1965 ж. Лорд Тейлор 20 қазан 1964 ж. – 11 сәуір 1966 ж. Сонымен қатар Достастық қатынастары бойынша орынбасар Лорд Бесуик 11 қазан 1965 ж. – 1 тамыз 1966 ж. Сонымен қатар Достастық қатынастары бойынша орынбасар Достастық істері министрі Артур Боттомли 18 қазан 1964 ж. Достастық істері министрімен біріктірілді Достастық істері министрі Герберт Боуден 11 тамыз 1966 ж. Джордж Томсон 29 тамыз 1967 ж. Сыртқы істер кеңсесімен біріктірілді Достастық істері министрінің мемлекеттік министрі Кледвин Хьюз 19 қазан 1964 ж. – 6 сәуір 1966 ж. Достастық істері министрінің мемлекеттік министрімен біріктірілді Достастық істері министрінің мемлекеттік министрі Джудит Харт 6 сәуір 1966 ж. – 26 шілде 1967 ж. Джордж Томас 7 қаңтар 1967 ж. – 6 сәуір 1968 ж. Лорд Шепард 26 шілде 1967 ж. Сыртқы істер кеңсесімен біріктірілді Достастық істері министрінің орынбасары Лорд Тейлор 20 қазан 1964 ж. Сонымен қатар Колониялар орынбасары Лорд Бесуик 11 қазан 1965 ж. Сонымен қатар Колониялар орынбасары 1 тамыз 1966 ж. дейін Достастық істері министрінің орынбасары Лорд Бесуик 1 тамыз 1966 ж. Уильям Уитлок 26 шілде 1967 ж. Сыртқы істер кеңсесімен біріктірілді Қорғаныс министрі Денис Хили 16 қазан 1964 ж. Армия министрінің мемлекеттік министрі Фредерик Малли 19 қазан 1964 ж. Сонымен қатар мемлекеттік хатшы Джеральд Рейнольдс 24 желтоқсан 1965 ж. Армия министрінің орынбасары Джеральд Рейнольдс 20 қазан 1964 ж. Мерлин Рис 24 желтоқсан 1965 ж. Дэвид Энналс 6 сәуір 1966 ж. Джеймс Бойден 7 қаңтар 1967 ж. Ивор Ричард 13 қазан 1969 ж. Әскери-теңіз күштері министрінің мемлекеттік министрі Кристофер Мейхью 19 қазан 1964 ж. Джозеф Маллалиу 19 ақпан 1966 ж. Лауазым жойылды 7 қаңтар 1967 ж. Әскери-теңіз күштері министрінің орынбасары Джозеф Маллалиу 21 қазан 1964 ж. Лорд Винтерботтом 6 сәуір 1966 ж. Морис Фоули 7 қаңтар 1967 ж. Дэвид Оуэн 3 шілде 1968 ж. Министр...
Сыртқы саясат
Коггинс, Ричард. "Уилсон және Родезия: БҰҰ және Британияның Африкаға қатысты саясаты". Қазіргі Британ тарихы (2006) 20#3, 363–381 бб. Колман, Джонатан. "Ерекше қарым-қатынас" ма?: Гарольд Уилсон, Линдон Б. Джонсон және англо-американдық қатынастар саммитте, 1964 ж. (Манчестер университетінің баспасы, 2004) Колман, Джонатан. "Гарольд Уилсон, Линдон Джонсон және англо-американдық «саммит дипломатиясы», 1964–1968". Трансатлантикалық зерттеулер журналы (2003) 1#2, 131–151 бб. Докрилл, Саки. "Англо-американдық жаһандық қорғаныс әріптестігін қалыптастыру: Гарольд Уилсон, Линдон Джонсон және Вашингтон саммиті, 1964 жылғы желтоқсан". Стратегиялық зерттеулер журналы (2000) 23#4, 107–129 бб. Докрилл, Саки. "Британияның күші мен ықпалы: Үш рөлмен айналысу және 1964 жылғы қарашада Чекерсте өткен Уилсон үкіметінің қорғаныс талқылауы". Дипломатия және мемлекеттік басқару (2000) 11#1, 211–240 бб. Пайн, Мелисса. Гарольд Уилсон және Еуропа: Ұлыбританияның Еуропалық қауымдастыққа мүшелігін ілгерілету (IB Tauris, 2007). Спеллинг, Алекс. "«Сақтауға лайық шараптылық репутациясы»: Гарольд Уилсон, Ричард Никсон және қайта бағаланған «Ерекше қарым-қатынас», 1969–1970". Қазіргі Британ тарихы (2013) 27#2, 192–213 бб. Стоддарт, Кристиан. "Уилсон үкіметі және британдықтардың баллистикалық зымырандарға жауаптары, 1964–1970". Қазіргі Британ тарихы 23.1 (2009): 133. Викерс, Рианнон. "Гарольд Уилсон, Ұлыбританияның Лейбористік партиясы және Вьетнам соғысы". «Қышқы соғыс зерттеулері» журналы (2008) 10#2, 41–70 бб. Уилсон, Крейг. "Риторика, шындық және наразылық: 1964–1970 жылдардағы Ұлыбританияның жұмысшы үкіметінің Вьетнам саясаты". Әлеуметтік ғылымдар журналы (1986) 23#1, 17–31 бб.
Colman, Jonathan. "Harold Wilson, Lyndon Johnson and Anglo American ‘summit diplomacy’, 1964–68." Journal of Transatlantic Studies (2003) 1#2, pp. 131–151. Dockrill, Saki. "Forging the Anglo‐American global defence partnership: Harold Wilson, Lyndon Johnson and the Washington summit, December 1964." Journal of Strategic Studies (2000) 23#4, pp. 107–129. Dockrill, Saki. "Britain's power and influence: Dealing with three roles and the Wilson government's defence debate at Chequers in November 1964." Diplomacy and Statecraft (2000) 11#1, pp. 211–240. Pine, Melissa. Harold Wilson and Europe: Pursuing Britain's Membership of the European Community (IB Tauris, 2007). Spelling, Alex. "‘A Reputation for Parsimony to Uphold’: Harold Wilson, Richard Nixon and the Re Valued ‘Special Relationship’, 1969–1970." Contemporary British History (2013) 27#2, pp. 192–213. Stoddart, Kristan. "The Wilson government and British responses to anti ballistic missiles, 1964–1970." Contemporary British History 23.1 (2009): 1 33. Vickers, Rhiannon. "Harold Wilson, the British Labour Party, and the War in Vietnam." Journal of Cold War Studies (2008) 10#2, pp. 41–70. Wilson, Craig. "Rhetoric, reality and dissent: The Vietnam policy of the British labour government, 1964–1970." Social Science Journal (1986) 23#1, pp. 17–31.
Негізгі дереккөздер
Уилсон, Гарольд. Еңбек партиясы үкіметі, 1964–70: жеке естелік. (Пингвин, 1974)