Кіріспе

3 ғасырдағы мәсіхші шіркеу жазушысы Петаулық қасиетті Викторин (сонымен қатар Птуж немесе Поэтовий; грекше: Βικτωρίνος Πεταβίου; 303 немесе 304 жылы қайтыс болды) - шамамен 270 жылы гүлденген және император Диоклетианның қуғын-сүргін кезінде шейіт болған ерте христиан шіркеу жазушысы. Паннониядағы Поэтовио (қазіргі Словениядағы Птуж) епискобы Викторин Викторин Петавионенсис немесе Поэтовионенсис деп те белгілі. Викторин Киелі жазбалардың әртүрлі тармақтарына түсініктемелер жазды.

Өмір

Викторин, әскерлік сипаты үшін, Шығыс және Батыс империялардың шекарасында Рим Грециясында немесе Поэтовиода, шамалы аралас халықпен туылған, грекше латыншадан гөрі жақсы сөйлейтін, бұл Киелі Жеромның пікірінше, оның соңғы тілде жазылған шығармалары стиліне қарағанда, мәні жағынан ерекше болды. Петау қаласының епискобы, ол өзінің экзегезисі үшін латын тілін қолданған алғашқы теолог болды. Оның еңбектері негізінен экзегетикалық. Викторин Киелі кітаптың әртүрлі кітаптарына, соның ішінде Жаратылыс, Шығу, Леуіліктер, Ишая, Езекиел, Аввакум, Нақыл сөздер, Сүлейменнің жыры, Матай және Жоханның Аян кітабына түсініктемелер жазған. Сондай-ақ, ол христиан дінінің әртүрлі түрлеріне қарсы теологиялық трактаттар жазды. Алайда оның ежелгі дәуірден сақталған жалғыз еңбектері - "Апокалипсис туралы түсініктеме" және "Дүние құрылымы туралы" (De fabrica mundi) қысқа трактаты. Викторин Оригеннің ықпалына қатты ұшырады. Иероним оны шіркеу жазушыларының каталогында құрметке бөлейді. Иероним Викториннің пікірін кейде келтіреді (Екклесиаст 4:13, Езекиел 26 және басқа жерлер), бірақ оны хилиастар немесе миллениарлар пікірлеріне әсер еткен деп санайды. Иеронимнің айтуынша, Викторин 304 жылы шейіт болып қайтыс болған. IV ғасырдың аяғы мен V ғасырдың басында Жеромның оң қабылдануынан айырмашылығы, VI ғасырдағы Геласиан Жарлығына сәйкес Викториннің еңбектері айыпты және тыйым салынған деп саналды. Жарлық бесінші ғасырдағы Папа Геласий I-ге қатысты; оған еретиктердің құрастырған немесе схизматиктер қолданған еңбектердің тізімі кіреді, оларды қабылдамау және болдырмау керек, және онда Викториннің жұмысы тізімделеді. Викторинді латын католик шіркеуінде де, Шығыс православие шіркеуінде де 2 қарашада еске алады. XVII ғасырға дейін оны кейде латын тілінің риторигі Викторинус Афермен шатастырған.

Апакалипсис туралы түсініктеме

Викторин Аян кітабына түсініктеме жазды, оны кейіннен 5 ғасырда Иероним редакциялаған түрде қайта жариялады. Алайда 1918 жылы оның түпнұсқасы табылды. Комментарий Валерианның қудалауынан көп ұзамай, шамамен 260 жылы жасалды. Клаудио Морескинидің айтуынша, "Төсіндіру негізінен аллегориялық, арифмологияға ерекше қызығушылықпен". Иоганнес Квастен былай деп жазды: "Ол бүкіл мәтінге қатысты түсініктеме бермеген, қайта, таңдап алынған тармақтарды қайталап жазған". Бұл кітап қазіргі ғалымдарға ежелгі адамдардың Аян кітабын қалай түсінгенінің үлгісі ретінде қызықты. Викторин төрт жануардың Құдайға мақтау әнін әндетуін Ізгі хабар деп біледі, ал Аян 4-та тақта отырған 24 ақсақал - Исраилдің 12 руының 12 патриархы және 12 елшісі. Ол сондай-ақ Бабылдың жезөкшесі "азаматтар мен қасиеттілердің қанына мас" деп, Рим қаласын және оның мәсіхшілерді қудалауын бейнелейтін, ал 13 тарауда сипатталған аң император Неронды бейнелейтін пікірлермен келіседі. Нерон Викториннің заманында өлді, сондықтан ол кейінгі үзінділерде Нерон Редививус, яһудилердің көмегімен шығыстан шабуылдайтын жабайы қайта тірілген Нерон туралы айтылған деп сенді.