Кіріспе

"The Raggle Taggle Gypsy" – шотланд шекаралық балладасы ретінде туындаған және Ұлыбритания, Ирландия және Солтүстік Америкада кең таралған дәстүрлі халық әні. Ән бай әйелдің цигандарға (немесе бір циганға) қосылу үшін қашуы туралы айтады. Көпте қолданылатын басқа атаулары: "Циган Дэви", "Рэггл Таггл Цигандары О", "Циган балалары", "Блэк Джек Дэвид" (немесе "Дэви") және "Жеті сары циган". Халықтық дәстүрде бұл ән өте танымал болды, баспа парақтары және ауызша тарату арқылы ағылшын тілді әлемге тарады. Roud және Bishop пікірінше, "Кең таралған танымалдылығы бойынша ең үздік бес бала балладасының ішінде, әлдеқайда "Барбара Алленнен" кейін екінші орында тұрады. Цигандардың әйелді ұрлап кетуі немесе, керісінше, әйелдің тартымды цигандармен бірге қашуы 200 жылдан астам уақыт бойы ағылшын тілді әлемдегі әншілердің назарын аударды. Әрине, осы себептерге байланысты, бұл ән саяхатшылар қауымында ұзақ уақыттан бері сүйікті ән болып табылады."

Қысқаша мазмұны

Әннің басты мазмұны – бір әйелдің зәулім өмірден бас тартып, цығандардың тобымен бірге қашуы. Кейбір нұсқаларында Джонни Фа немесе Блэк Джек Дэви есімді бір адам кездеседі, ал басқаларында бір жетекші және оның алты бауыры болады. Кейбір нұсқаларда бұл әйелді Шотландияның Кассилис графының әйелі Маргарет Кеннеди деп атайды. Көбінесе, әйел үйге келген күйеуінің оның "цыған жігітпен кеткенін" көреді. Кейде цыгандар ән айту арқылы оның көңілін ауыстырады, тіпті оған сиқыр салған да болуы мүмкін. Ол ең жылдам атын мініп, оларды қуалайды. Ол әйелді тауып, үйге қайтуға шақырып: "Күйеуің мен балаңды тастап кетесің бе?" – деп сұрайды. Көптеген нұсқаларда ол қайта оралудан бас тартады, керісінше, суық жерді таңдайды, "Маған сенің қауырсынды жаймаларыңның қажеті жоқ!" дейді және цыгандардың серігін күйеуінің байлығы мен жұмсақ төсегінен артық көреді. Кейбір нұсқалардың соңында күйеуі цыгандарды өлтіреді. Кассилис аймағындағы дәстүр бойынша, оларды Кассилис Дуле ағашына асып қояды.

Джонни Фа және Кассилис графы

"Цыган Лодди" баладасының 1720 жылғы шамамен мерзіміне қарағанда, Аллан Рамзидің "Шай дастарханы" жинағындағы 1740 жылғы нұсқасының күні анығырақ. Онда баллада "Цыган Джонни Фаа" деп аталған. Рамзиден кейін шыққан көптеген басылған нұсқалар оның көшірмелері болып көрінеді, оның ішінде 19 ғасырдағы жарияланған нұсқалар да бар. Ник Тошес "Country: The Twisted Roots of Rock 'N' Roll" кітабындағы бірінші тарауының бір бөлігін осы әннің тарихын зерттеуге арнайды. Тошестің сөзінше, баллада 17 ғасырдағы шотландтық цыған қылмыскер Джон Фа және Кассилис графының әйелі, Леди Джейн Гамильтонның (жергілікті дәстүр бойынша Кассилис графының 6-шы, Джон Кеннеди ретінде танылған) оқиғасын қайта баяндайды. Кассилис лорды оны ұрлау үшін бір топ адамды (кейбір деректерде 16, ал енді бірінде 7 адам) бастап барды. Олар 1643 жылы "Дул ағашында" дарға асылды. "Цыгандардың" барлығы өлтірілді (біреуі қашып құтылды), ал Леди Джейн Гамильтон өмірінің соңына дейін түрмеде отырды және 1642 жылы қайтыс болды. Тошес сонымен қатар әннің сюжетін ежелгі грек мифі Орфей мен Эвридикамен салыстырады.

Ортақ ата-бабасы мен "Леди Кассилес Лилт"

"The Gypsy Loddy" (шамамен 1720) және "The Gypsy Johnny Faa" (1740) арасындағы ерекшеліктер олардың бірінші немесе бірнеше бұрынғы нұсқалардан туындағанын көрсетеді, сондықтан ән кем дегенде он жетінші ғасырға дейін бар болған болуы мүмкін. Б. Х. Бронсон Скеннің қолжазбаларындағы 1600 жылға дейінгі әуеннің осы әннің кейінгі әуендерімен ұқсас екенін және "Lady Cassiles Lilt" деп аталатынын анықтады. Осыдан Лорд және Леди Кассилис туралы ән екі ең ерте қолжазбадан бұрын жазылған және олардың бастауы болған деген қорытынды шығады.

Роберт Бернс

Роберт Бернс әнді өзінің "Роберт Бернс еңбектері: негізінен түпнұсқа хаттар, өлеңдер және шотланд әндеріне қатысты сындық ескертулер" деген жинағында пайдаланған (1808). Басты кейіпкер Дэви немесе Джонни Фааның рома халқынан шыққандығына байланысты, баллада 1890 жылы Циган Лора қоғамымен аңгло-рома тіліне аударылды.

Жақында болған тарих

ХХ ғасырдың басында Сесил Шарп жинаған және фортепианоға қосып жазған бір нұсқасы көптеген адамдарға танымал болды. "Жыныстық өмірдің қызығы" деген атаумен бірнеше жинақта жарық көрді, ең танымалдарының бірі – "Англия мектептері үшін халық әндері" жинағы, осы арқылы ән ағылшын мектеп оқушыларының бірнеше буынына үйретілді. Кейін джаз музыканттары да оны пайдаланды, мысалы, "Boots and His Buddies" тобының "Raggle Taggle" инструменталды шығармасы және Максин Салливанның вокалдық жазбасы. Америкада кантри музыкасы индустриясы Клиф Карлайл, Картер отбасы сияқты белгілі музыканттардың, содан кейін рокабилли әншісі Уоррен Смиттың "Black Jack David" деген атаумен әннің нұсқаларын таратты. Америкалық халық музыкасының қайта жаңғыру кезеңінде Вуди Гатри "Gypsy Davy" деп аталатын нұсқасын орындап, авторлық құқығын тіркеді (кейін оны оның ұлы Арло да орындады).

Халыққа танымал жазбалар

Көптеген әртістер мен топтар осы әнді жазған. Бұл таңдау Уикипедияның басқа мақалаларында кездесетін орындаушылар мен/немесе альбомдармен шектелген:

Альбом немесе сингл атауы | Орындаушы | Жыл | Ән атауының нұсқасы | Ескертпелер
---|---|---|---|---
Ертедегі американдық балладалар | Джон Джейкоб Найлс | 1938 | "The Gypsie Laddie" | 78 айналымдық грампластинкалық альбом
"Black Jack David" | Клифф Карлайл | 1939 | "Black Jack David" | Decca лейбліндегі сингл, Blue Yodeller And Steel Guitar Wizard (1996) & A Country Legacy (2004) альбомдарында қайта шығарылған
"Black Jack David" | Картер отбасы | 1940 | "Black Jack David" | Okeh лейбліндегі сингл, бірнеше альбомдарда қайта шығарылған
"Gypsy Davy" | Вуди Гатри | 1944 | "Gypsy Davy" | Мозес Аш жазған сингл, бірнеше альбомдарда қайта шығарылған
"Black Jack David" | Т. Техас Тайлер | 1952 | "Black Jack David" | Сингл, Британдық ел музыкасының архиві (BACM) арқылы CD-де қайта шығарылған
"Black Jack David" | Уоррен Смит | 1956 | "Black Jack David" | Сингл, бірнеше альбомдарда қайта шығарылған
"The Wraggle Taggle Gipsies" | Альфред Деллер | 1956 | "The Wraggle Taggle Gipsies" | Винилдік LP, Элизабеттік стильдегі Сесил Шарп нұсқасы
"The Seven Gypsies" | А. Л. Ллойд | 1956 | "The Seven Gypsies" |
"Gypsy Davy" | Пит Сигер | 1957 | "Gypsy Davy" |
"Black Jack Davey" | Алмеда Риддл | 1960 | "Black Jack Davey" |
"Gypsy Laddie" | Жан Ричи | 1961 | "Gypsy Laddie" |
"The Gypsy Laddie" | Эван Макколл | 1961 | "The Gypsy Laddie" |
"Seven Gypsies" | Дэйви Грэм | 1964 | "Seven Gypsies" |
"Black Jack David" | Элис Стюарт | 1964 | "Black Jack David" |
"Black Jack Daisy" | New Lost City Ramblers | 1966 | "Black Jack Daisy" |
"Seven Yellow Gypsies" | Ширли Коллинз | 1968 | "Seven Yellow Gypsies" |
"Seven Yellow Gypsies" | Мартин Карти және Дэйв Свабрик | 1969 | "Seven Yellow Gypsies" | Martin Carthy: A Collection (Topic: TSCD750, 1999) альбомында қайта шығарылған, Карти 2006 жылдың шілдесінде DVD Guitar Maestros үшін студияда орындайды.
"Black Jack Davy" | Элмер Гэнтридің барқыт операсы | 1969 | "Black Jack Davy" |
"Black Jack Davy" | The Incredible String Band | 1970 | "Black Jack Davy" | Сондай-ақ ( "Black Jack David" ретінде) Earthspan (1972) альбомында
"Raggle Taggle Gypsies" | Дон Партридж | 1971 | "Raggle Taggle Gypsies" | Акустикалық гитарамен орындалған жеке вокал
"Gypsy Davy" | Арло Гүтри | 1973 | "Gypsy Davy" | Billboard Easy Listening чартында #23 орын алған
"Raggle Taggle Gypsy" | Planxty | 1973 | "Raggle Taggle Gypsy" | Джон Рейлиден (1977 жылғы төмендегідей) үйренген нұсқа
"The Raggle Taggle Gypsies" | Боб Пегг және Ник Стратт | 1974 | "The Raggle Taggle Gypsies" |
"Blackjack Davey" | Тадж Махал | 1974 | "Blackjack Davey" |
"Black Jack Davy" | Steeleye Span | 1975 | "Black Jack Davy" | Сондай-ақ On Tour and Gone to Australia (концерттік альбомдар) және Present альбомында
"Seven Yellow Gypsies" | Майк Уотерсон | 1975 | "Seven Yellow Gypsies" |
"The Gypsy Laddie" | The Tannahill Weavers | 1976 | "The Gypsy Laddie" |
"The Gypsy Laddie" | Алекс Кэмпбелл | 1977 | "The Gypsy Laddie" |
"The Raggle Taggle Gypsy" | Джон Рейли | 1977 | "The Raggle Taggle Gypsy" | 1967 жылы жазылған, Кристі Мур үйреніп, ирландиялық топтар арасында танымал еткен нұсқа
"The Gypsy Laddie" | Джон Киркпатрик & Сью Харрис | 1977 | "The Gypsy Laddie" |
"Seven Yellow Gypsies" | Долорес Кийн | 1978 | "Seven Yellow Gypsies" | Пэдди Доран нұсқасы (2012 жылғы төмендегідей)
"The Raggle Taggle Gypsies" | The King's Singers | 1986 | "The Raggle Taggle Gypsies" | Сесил Шарп нұсқасы, ер адамдар тобы үшін әдемі безендірілген
"The Raggle Taggle Gypsies" | Уолтер Пардон | 1988 | "The Raggle Taggle Gypsies" | 1975 жылы жазылған
"The Gypsy Laddies" | Джинни Робертсон | 1988 | "The Gypsy Laddies" | 1953 жылы жазылған
"Seven Yellow Gypsies" | Ник Джонс | 1988 | "Seven Yellow Gypsies" | 1981 жылы BBC Radio 2 үшін жазылған
"The Raggle Taggle Gypsy" | The Waterboys | 1990 | "The Raggle Taggle Gypsy" |
"Gipsy Davy" | Boston Camerata | 1990 | "Gipsy Davy" |
"Black Jack Davy" | Golden Bough | 1992 | "Black Jack Davy" | Golden Bough авторы Пол Эспиноза жазған нұсқа
"The Raggle Taggle Gypsy" | Fiddler's Green | 1992 | "The Raggle Taggle Gypsy" |
"Blackjack Davey" | Боб Дилан | 1992 | "Blackjack Davey" |
"Raggle Taggle Gypsy" | Tempest | 1992 | "Raggle Taggle Gypsy" |
"Black Jack Davy" | Tempest | 1993 | "Black Jack Davy" | Golden Bough әнінің бірдей атаумен жазылған көшірмесі
"Raggle Taggle Gypsy" | The Irish Descendants | 1994 | "Raggle Taggle Gypsy" |
"Gypsy Davy" | Cordelia's Dad | 1995 | "Gypsy Davy" |
"Gypsen Davey" | Custer LaRue | 1995 | "Gypsen Davey" |
"Seven Yellow Gypsies" | Sandra Kerr & Nancy Kerr | 1996 | "Seven Yellow Gypsies" |
"Seven Yellow Gypsies" | Nancy Kerr & James Fagan | 1997 | "Seven Yellow Gypsies" |
"Seven Yellow Gypsies" | The House Band | 1998 | "Seven Yellow Gypsies" |
"The Gypsy Laddie" | JSD Band | 1998 | "The Gypsy Laddie" |
"Blackjack David" | Dave Alvin | 1998 | "Blackjack David" |
"Raggle Taggle Gypsy" | Christy Moore | 1999 | "Raggle Taggle Gypsy" |
"The Raggle Taggle Gypsy" | Carlos Núñez | 1999 | "The Raggle Taggle Gypsy" | Майк Скотт орындаған
"Raggle Taggle Gypsies" | Waterson–Carthy | 1999 | "Raggle Taggle Gypsies" | Элиза Карти орындаған
"Black Jack David" | Carter Family | 2000 | "Black Jack David" | 1940 жылғы жазбаның қайта шығарылуы (жоғарыда қараңыз)
"The Gypsies" | Cathal McConnell | 2000 | "The Gypsies" | Сондай-ақ "I Have Travelled This Country – Songs of Cathal McConnell" кітабында, 123 ән мен бірге жазылған жазбалар
"Gypsy Davy" | Texas Gladden | 2001 | "Gypsy Davy" | 1941 жылы жазылған
"Black Hearted Gypsies O" | Harry Cox | 2001 | "Black Hearted Gypsies O" | 1965 жылы жазылған
"Dark Skinned Davy" | Debra Cowan | 2001 | "Dark Skinned Davy" |
"The Wraggle Taggle Gypsies, O!" | Andreas Scholl | 2001 | "The Wraggle Taggle Gypsies, O!" | Контртенор мен баритон арасындағы диалог ретінде орындалған, Един Карамазов пен Orpheus Chamber Orchestra сүйемелдеуімен
"Raggle Taggle Gypsy" | Mad Dog Mcrea | 2002 | "Raggle Taggle Gypsy" |
"The Raggle Taggle Gypsy" | The Chieftains | 2003 | "The Raggle Taggle Gypsy" | Nickel Creek қатысқан
"Black Jack Davey" | The White Stripes | 2003 | "Black Jack Davey" | Seven Nation Army CD синглының B жағы
"Wraggle Taggle Gypsies" | Maxine Sullivan | 2004 | "Wraggle Taggle Gypsies" | 1950 жылдарда жазылған сингл
"Black Jack David" | The Black Pine | 2004 | "Black Jack David" |
"The Wraggle Taggle Gypsies O" | Alison Moyet | 2004 | "The Wraggle Taggle Gypsies O" |
"Raggle Taggle Gypsy" | Johnny Logan | 2007 | "Raggle Taggle Gypsy" |
"The Raggle Taggle Gypsy" | Rapalje | 2007 | "The Raggle Taggle Gypsy" |
"Black Jack Davy" | Harvey Reid | 2007 | "Black Jack Davy" | Джойс Андерсен орындаған
"Raggle Taggle Gypsy" | Celtic Thunder | 2008 | "Raggle Taggle Gypsy" |
"Gypsy Davey" | Fotheringay | 2008 | "Gypsy Davey" | 1970 жылы жазылған
"Seven Yellow Gypsies" | Jon Boden | 2011 | "Seven Yellow Gypsies" |
"Seven Yellow Gypsies" | Paddy Doran | 2012 | "Seven Yellow Gypsies" | 1952 жылы жазылған
"The Draggle Tail Gypsies" | Carolyne Hughes | 2012 | "The Draggle Tail Gypsies" | 1968 жылы жазылған
"Raggle Taggle Gypsy" | Speyside Sessions | 2012 | "Raggle Taggle Gypsy" |
"The Raggle Taggle Gypsies" | Lesley Garrett | 2012 | "The Raggle Taggle Gypsies" | Сесил Шарп нұсқасы, классикалық сопрано және оркестр орындаған
"Black Jack Davey" | Hurray for the Riff Raff | 2013 | "Black Jack Davey" |
"Raggle Taggle Gypsy" | Derek Ryan | 2013 | "Raggle Taggle Gypsy" |
"Rockin' Taggle Gypsy" | The Electrics | 2014 | "Rockin' Taggle Gypsy" | "Raggle Taggle Gypsy" нұсқасы
"Raggle Taggle Gypsy" | Dylan Walshe | 2015 | "Raggle Taggle Gypsy" | Muddy Roots лейблінде, Soul Hell Cafe концерттік альбомында
"Raggle Taggle Gypsy" | Ferocious Dog | 2015 | "Raggle Taggle Gypsy" |
"Gypsum Davey" | John Roberts and Debra Cowan | 2015 | "Gypsum Davey" |
"Seven Yellow Gypsies" | Kacy & Clayton | 2016 | "Seven Yellow Gypsies" |
"Gypsy" | Steamchicken | 2017 | "Gypsy" |
"Raggle Taggle Gypsy" | Dark Moor | 2018 | "Raggle Taggle Gypsy" |
"The Dark Eyed Gypsy" | Lankum | 2019 | "The Dark Eyed Gypsy" |

Тіркелген әндер

"Сыңғырлаған циган" әнінде де "циган саяхатшысымен" қашып кеткен әйел туралы айтылады. Бірақ, онда күйініш, қиындық немесе қақтығыс жоқ. 2012 жылғы Tempest альбомындағы Боб Диланның "Tin Angel" әні "The Raggle Taggle Gypsy" әнінен туындаған. "Лиззи Линдсей" әні де осыған ұқсас тақырыпты қамтиды. Роберт Бернс әнді "Sweet Tibby Dunbar" деп бейімдеді, ол оқиғаның қысқартылған нұсқасы. Элизабет Митчеллдің балаларға арналған нұсқасы да бар, онда мәтін "ханымдардың жүректерін баурап алатын" жас қыз және "көк аспан әрқашан күн нұрымен шағылысатын терең көк мұхитты кезіп өту" туралы болып өзгертілген. Бұл әннің кейіпкерін көбінесе "Джонни Фаа" немесе тіпті "Дэви Фаа" деп атайды, бірақ оны "Дэви Фаа (Арпа сабанын еске түсіріңіз)" әніндегі кейіпкермен/жаман адаммен шатастырмау керек. [Силбер мен Силбер өздерінің барлық мәтіндерін дұрыс анықтамады] оларды "Child 120" әнінен шыққан деп көрсетіп, ал шындығында ол "Робин Гудтың өлімі". The Faber Book of Ballads кітабына сәйкес, Фаа есімі 17 ғасырдағы цыгандар арасында кең таралған. Белла Хардидің "Жақсы адамның әйелі" әні Лорд Кассиллистің әйелінің аузынан айтылған. Әннің тақырыбы – оның некесі суыған кезде цыганға ғашық болуы, ал ән оның сүйіктісімен далада ұйықтау үшін қауырсын төсегі мен байлығын алмастырумен аяқталады; күйеуінің іздеуі болмайды.