Кіріспе

Албертаның гүлдену бонусы, сол кездегі премьер-министр Ральф Клейнның құрметіне «Ралф доллары» деп аталды, 2006 жылы Альбертаның шамамен 3 миллион тұрғынына бір реттік 400 доллар төлем жасалды. Альберта үкіметі мұнай есебінен құрылған провинциялық бюджеттің үлкен артығынан Альберта тұрғындарына дивиденд төледі.

2004 жылғы жалпы сайлау

Клейннің өркендеу бонусы туралы хабарлама 2004 жылғы Альбертаның жалпы сайлауынан кейін бір жыл ішінде жарияланды. Бұл сайлауда Альбертаның Прогрессивті консервативтік партиясы он мәрте қатарынан көпшілік үкіметке сайланды, ал Клейн төртінші рет премьер-министр болып қайта сайланды. Альбертада билікті сақтап қалғанына қарамастан, сайлау нәтижесі премьер-министр Клейннің және Прогрессивті консервативтік партияның беделінің әлсіз екенін көрсетті. Олардың жалпы дауыс берудегі үлесі 2001 жылғы 61,9%-дан 46,8%-ға дейін төмендеді.

Даму бонусы туралы хабарландыру

2005 жылдың қыркүйегінде Альберта премьері Ральф Клейн Альберта тұрғындарына жол ашық хатында провинцияның энергия роялтилерінен күтілгеннен әлдеқайда жоғары табыс күтілетінін және үкімет 2006 жылдың қаңтар айында 400 канад доллары көлеміндегі бір реттік төлем түрінде артық табыстың бір бөлігін альберталықтарға қайтару бағдарламасын құратынын хабарлады. Бұрынғы үкіметтік болжамдар бойынша 2005-06 жылдарға арналған бюджеттік артық 2,8 миллиард долларға бағаланған, бірақ мұнай мен газ бағасының өсуі осы көрсеткішті шамамен 6,8 миллиард долларға дейін көтерді. Өркендеу бонустарының жалпы сомасы шамамен 1,4 миллиард долларды құрады, бұл провинцияның 6,8 миллиард доллары артық табысының 20 пайызына тең. Қалған 5,4 миллиард доллар провинциядағы басқа да жобаларға бөлінді. Өркендеу бонустарына федералды және провинциялық үкіметтерден салық қойылған жоқ. Бұл хабарламадан кейін Клейн 1982 жылдан бері Аляска тұрақты қоры арқылы Аляска үкіметі беріп келе жатқан жылдық дивидендтерге ұқсас, жыл сайынғы өркендеу чектері ұсынылуы мүмкін екенін айтты.

Тексерістерді бір реттік беру

2006 жылы 3 миллионға жуық алберталық чек алды. Бірақ, одан кейін басқа чектер жіберілген жоқ. Клейн сол жылы, 14 желтоқсанда премьер-министр қызметінен кетті.

Құқықтық негіздеме

2005 жылдың 1 қыркүйегіне дейін провинцияның тұрғыны болған және Канадалық кіріс агенттігіне 2004 жылғы салық декларациясын тапсырған барлық альберталықтар бонус алды, бірақ түрмедегілерге бұл қолданбады. 18 жасқа толмаған альберталықтарға чектер олардың негізгі күтушісіне (көбінесе анасына) ғана төленді, соның арқасында ата-аналар балаларының үлесін қалай бөліп беруге немесе пайдалануға өздері шешім қабылдады. Баспанасыз альберталықтар да бонус алуға құқылы болды – үкімет олардың ақшасын алуын қамтамасыз ету үшін қалалық ұйымдармен жұмыс істеуге міндеттенді. Басқа да көптеген сұрақтар жауапсыз қалды. Мысалы, зорлық-зомбылықтан қашып келген әйелдер мен ерлер баспанада тұрса, олар бонусты қалай алатыны белгісіз болды.

Қоғамдық пікір

Бұл бағдарлама Альбертаның ішінде де, сыртында да қырқыстар тудырды. Алберталықтардың азасы өздерінің чектерiнен бас тартты, ал көпшiлiгi оған қуанышты болды. Кейбiр тұрғындар мұны нәтижесiз сыйлық деп сынға алды және артық ақшаны салықты төмендету немесе денсаулық сақтау жұмысынан алынатын төлемдерді жою сияқты ұзақ мерзiмдi пайдаға жұмсауды жөн көрді. «Ральф Бакс» туралы ақпарат ұлттық бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланды, себебi бiрнеше Альбертадан тыс адамдар өздерiне тиесiлi емес чектер алғанын мойындады, бұл Канадалық салық төлеушiлер федерациясынан сын тудырды. Ырыскөл бонус бағдарламасынан кейiн, кейбiр алберталықтар чек бағдарламасына деген қолдауын жоғалтты. Олар 2008 жылы мұнай мен газ бағасының төмендеуiнен кейiн 400 долларлық чектерге керiсiнше қарай бастады, ал 2010 жылдары провинциялық қарыз бен дефициттердiң өсуiне алып келді. ATB Financial компаниясының экономистi Тодд Хирш үкiмет "жоғарғы бiлiм беру жүйесiне инвестиция салудың мүмкiндiктерiн пайдаланбағанын" ашық түрде мәлiмдедi.