Ла Пенка бомбаласы: журналистер мен саяси қайраткерлердің қазасы
La Penca bombing
Ла Пенка бомбаласы: 1984 ж. Никарагуадағы Контра жасағының басшысы Эден Пастораға жасалған шабуыл. 7 адам қаза тауып, журналистер де зардап шекті. ЦРУ-ның қатысы күдікті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ла Пенка бомбалауы – 1984 жылдың 30 мамырында Сан-Хуан өзенінің жағасында, Коста-Рикамен шекараның Никарагуа тарапындағы Ла Пенканың шалғайдағы бекетінде жасалған бомбалық шабуыл. Бұл оқиға Никарагуадағы Сандинисттік үкіметке қарсы күресіп жатқан «Контра» партизандық тобының жетекшісі Эден Пастора ұйымдастырған және өткізген баспасөз конференциясы кезінде болды. Шабуылдың басты нысаны саналған Пастора бомбалаудан аман қалды, бірақ тағы жеті адам қаза тапты, оның ішінде үш журналист бар еді, ал бірнеше адам ауыр жарақат алды. Бұл шабуылды жаңалықтар фотографы кейпінде келген жеделқызметкер жасады. Бұл қарулы қақтығыс кезінде журналистік бейтараптықтың қатысты болып саналады, мысалы, 2001 жылы «Әл-Қаида» агенттері халықаралық журналистер ретінде танысып, Ауғанстан жетекшісі Ахмад Шах Масудты өлтіргені сияқты. Оқиғадан кейінгі жылдары бірқатар журналистер мен белсенділер, сондай-ақ Коста-Риканың сот жүйесі, Никарагуадағы солшыл Сандинисттік үкіметке қарсы «Контра» көтерілісін бақылауға тырысқан АҚШ Үкіметінің Орталық барлау агенттігін (ЦРУ) шабуылға жауапты деп айыптады. Алайда, 1993 жылы бомбаны орнатқан және баспасөз конференциясына Даниялық фотограф Пер Анкер Хансен деген жалған есіммен келген адам аргентиналық солшыл екені анықталды. Оның нағыз аты Виталь Роберто Гагуин еді және ол 1989 жылы Аргентинадағы әскери базаға жасалған партизандық шабуыл кезінде қаза тапты. 2009 жылы швед журналисі және кинорежиссері Питер Торбиорнсон, Сандинистің Ішкі істер министрлігімен жұмыс істейтін Кубаның әскери қарсы барлау офицері Ренан Монтеродан Хансен кейпіндегі адаммен Коста-Рикада кездесуді және оны Ла Пенкадағы баспасөз конференциясына сүйемелдеуді сұрағанын мәлімдеді. Содан кейін Торбиорнсон Никарагуада Ренан Монтеро, Ленин Серна және Томас Боргеге (бомбалау кезінде Сандинисттік Ішкі істер министрі) қарсы адам өлтіру және адамзатқа қарсы қылмыс жасады деген айыппен қудалау ісін бастауға тырысты. 2011 жылы Торбиорнсон «Соңғы тарау, Никарагуаға сау бол» атты деректі фильмін шығарды, онда Боргемен бомбалаудағы рөлі туралы жеке сұхбаттасу кадрлары бар.
The La Penca bombing was a bomb attack carried out in May 30, 1984 at the remote outpost of La Penca, on the Nicaraguan side of the border with Costa Rica, along the San Juan River. It occurred during a press conference convened and conducted by Edén Pastora, who at the time was the leader of a Contra guerrilla group fighting against the ruling Sandinista regime in Nicaragua. Pastora, the presumed target of the attack, survived the bombing, but seven other people were killed, including three journalists, and several others were severely injured. The bombing was carried out by an operative posing as a news photographer and is considered a serious violation of journalistic neutrality during an armed conflict, like the assassination in 2001 of Afghan leader Ahmad Shah Massoud by Al Qaeda agents posing as international journalists. In the years after the event, some journalists and activists, as well as the Costa Rican judiciary, pointed to the United States government's Central Intelligence Agency (CIA), which was seeking to direct the Contra insurgency against the leftist Sandinista regime in Nicaragua, as responsible for the bombing. However, in 1993 the man who had placed the bomb, and who had attended the press conference under a false identity as a Danish photographer named Per Anker Hansen, was revealed to have been an Argentine leftist whose real name was Vital Roberto Gaguine and who had died in 1989 during a guerrilla attack on a military base in Argentina. In 2009, Swedish journalist and filmmaker Peter Torbiörnsson revealed that he had been asked by Renán Montero, a Cuban military counter intelligence officer working with the Sandinista Ministry of the Interior, to meet in Costa Rica with the man posing as Hansen and to escort him to the press conference at La Penca. Torbiörnsson then attempted unsuccessfully to press charges in Nicaragua against Renán Montero, Lenín Cerna, and Tomás Borge (the Sandinista Minister of the Interior at the time of the bombing) for murder and crimes against humanity. In 2011 Torbiörnsson released a documentary film, Last Chapter, Goodbye Nicaragua, which includes footage of him personally confronting Borge over his role in the bombing.
Шабуыл
Ла Пенка партизандық бекінісінде Эден Пастора баспасөз конференциясын ұйымдастырды, ол бұрынғы сандинистік әскери қолбасшы, кейін Контраларға өткен болатын. Баспасөз конференциясы Коста-Рика мен Никарагуаны бөліп тұратын Сан-Хуан өзенінің солтүстік жағалауындағы, қашаға тірелген үй ішінде өтті. Бұл шараны Коста-Рика астанасы Сан-Хоседегі Контра шенеуніктері ұйымдастырды. Журналистер күні бойы құрлықпен және Сан-Хоседен каноэмен келіп, түнге жуық Ла Пенкаға жетті. Кеш болғандықтан Пастора бастапқыда баспасөз конференциясын ертеңгі таңда бастауды ұсынды, бірақ журналистер партизан көшбасшысын сұрақтарға толытып бастағанда, жедел баспасөз мәжілісі басталды және журналистер мен телеарналардың түсірілім тобы Пасторамен бірге үйдің бас бөлмесіндегі кеуде биіктігіндегі үстелдің айналасына жиналды. Бомба алюминий камера қорабына жасырылған деп болжануда, оны "Пер Анкер Хансен" есімді ұрланған даниялық паспортты ұстаған адам орнатқан. Кейіннен аман қалғандар "Хансеннің" ауыр алюминий қорапты пластикке орап, "камералық жабдығын" осылай қорғағанын ерекше деп атады. "Хансеннің" бомбасы бар камера қорабын үстелдің астына қойған деп күдіктелді. Жаңалықтардағы бейнежазбаларда күдікті бомбалаушы өзінің камерасына ишара жасап, жабдықта ақау бар екенін көрсететіндей, бөлмеден шығып кеткені көрінді. Бомбалаушы оны уоки-токи арқылы қашықтан жарылтуға мүмкіншілігі болған. "Хансен" бөлмеден кеткеннен кейін бірнеше секундтан соң жарылыс болды, нәтижесінде жарақат алғандар мен өліп бара жатқандар ауырсынудан айқайлап, қараңғыда көмек сұрады. Жарылыстан қаза тапқандар: американдық журналист Линда Фрейзер, коста-рикалық оператор Хорхе Кирос, оның ассистенті Эвелио Секера және Пастораның төрт адамы. Пастора екі аяғынан да ауыр жарақат алды. Тағы онға жуық адам ауыр жарақат алды. Бомбалаудан зардап шекпеген "Хансен" басқа құрбандармен бірге Сан-Хосеге жеткізілді және көп ұзамай із суы жоғалды.
A press conference had been arranged in the guerrilla outpost of La Penca by Edén Pastora, a former Sandinista military commander who had switched allegiance to the Contras. The press conference took place in an enclosed hut on stilts, on the northern bank of the San Juan River that separates Costa Rica from Nicaragua. The event had been convened by Contra officials in the Costa Rican capital of San José. The journalists arrived at La Penca past nightfall, after traveling all day over land and by canoe from San José. Because of the late hour, Pastora initially asked that the press conference start on the following morning, but as the reporters began peppering the guerrilla leader with questions, an impromptu conference began and the reporters and television news crews gathered with Pastora around a chest high table in the main room of the hut. The bomb is believed to have been hidden in an aluminum camera case, planted by an individual carrying a stolen Danish passport issued under the name "Per Anker Hansen". Afterwards, survivors commented that they found it odd that "Hansen" had so zealously guarded his "camera equipment" by wrapping the unwieldy aluminum box in plastic. "Hansen" is believed to have deposited the camera case containing the bomb under the table. News footage showed the suspected bomber gesturing to his camera as if to indicate an equipment malfunction and then leaving the room. The bomber may have detonated the bomb remotely using a walkie talkie signal. Seconds after "Hansen" left the room, an explosion ripped through the hut, leaving the injured and dying crying out in pain and calling for help the darkness. Those killed in the bombing were an American journalist, Linda Frazier; a Costa Rican cameraman, Jorge Quirós; his assistant, Evelio Sequeira; and four of Pastora's men. Pastora was seriously injured in both legs. About a dozen other people were seriously wounded. "Hansen", who was unhurt by the bombing, was taken to San José together with the other victims and soon disappeared.
Тергеулер
Бомбалау оқиғасынан кейін, бомбалауда жарақат алған американдық журналист Тони Авирган мен оның әйелі Марта Хони тергеу жүргізді. Екеуі де ЦРУ кінәлі екеніне келді. 1986 жылы Кристик институты Оливер Нортпен байланысы бар бірнеше адамға қарсы 24 миллион АҚШ долларын талап етті, соның ішінде Роб Оуэн, Джон Халл, Ричард Секорд, Альберт Хаким және Томас Клайнс. 1990 жылы Коста-Риканың тергеу судьясы ЦРУ-ны екі делдал арқылы бомбалауды ұйымдастырды деп айыптады. Кубалық-американдық ЦРУ қызметкері Фелипе Видаль мен сол кезде Коста-Рикада тұрған американдық фермер Джон Халлқа қастандық жасады деген айып тағылды. Көп жылдар өткен соң, 2009 жылы Торбиорнсон, әлгі уақытта бейтарап халықаралық журналист ретінде жұмыс істегеніне қарамастан, Ла Пенкадағы оқиға кезінде Сандинистердің мүддесін қатты қолдағанын ашық мойындады. Сандинистердің қарсы барлау басшысы, кубалық әскери офицер Ренан Монтеро Торбиорнссонды Манагуада "Хансенмен" таныстырды. Монтероның өтініші бойынша Торбиорнсон "Хансенді" қанатына алды және екеуі Пастораның баспасөз мәслихатына қатысу үшін Солтүстік Коста-Рикаға сапарлағанда журналистік жамылғы жасады. Торбиорнсон сол кезде серігінің Сандинистердің тыңшысы екенін білгенін, бірақ ол кісі өлтіруші екенін күдіктенбегенін түсіндірді. Террористік шабуылға білмейтін серіктес ретінде пайдаланылғаны туралы оймен мазаланған және Сандинистерге көңілі қалған Торбиорнсон 2009 жылдың қаңтарында Манагуаға барып, Никарагуа полициясына мәлімдеме берді, онда Монтероны, Сандинистердің бұрынғы Ішкі істер министрі Команданте Томас Борге мен Никарагуаның бұрынғы мемлекеттік қауіпсіздік басшысы Ленин Сернаны бомбалаудың бас ұйымдастырушылары деп көрсетті. Торбиорнсон сондай-ақ "Соңғы тарау, Никарагуаға қош сау бол" деген деректі фильмін жасады, ол 2011 жылы DocsBarcelona халықаралық кинофестивалінде көрсетілді, онда ол Сандинистердің басшылары Борге, Серна және Монтеро бомбалауды жоспарлап, тапсырыс бергені туралы айыптауын қайталады. Фильмде Боргенің Никарагуа Ішкі істер министрлігіндегі орынбасары болған Луис Каррионмен сұхбат бар, онда Каррион Ла Пенка оқиғасынан кейін бомбалауды осы министрліктің барлау басқармасы жүзеге асырғанын мәлімдеді. Торбиорнсон сондай-ақ Никарагуа президенті Даниэль Ортега шабуылдан бес жыл өткен соң бомбалауды оның үкіметі ұйымдастырғанын мойындағанын, бірақ Ортега кейін оны жасырып, Пастораның үнсіздігі мен ынтымақтастығын Пастораға екінші Сандинистер әкімшілігінде лауазым беріп қамтамасыз еткенін мәлімдеді.
The bombing led to an investigation by Tony Avirgan, an American journalist injured in the bombing, and his wife, Martha Honey. Both concluded that the CIA was responsible. In 1986, the Christic Institute filed a US$24 million lawsuit on their behalf against several individuals all associated with Oliver North, including Rob Owen, John Hull, Richard Secord, Albert Hakim, and Thomas Clines. In 1990, a Costa Rican examining magistrate accused the CIA of orchestrating the bombing by two intermediaries. Charges of murder were laid against Felipe Vidal, a Cuban American CIA asset, and John Hull, an American farmer who lived in Costa Rica at the time Years later, in 2009, Torbiörnsson admitted publicly that, in spite of his work as an ostensibly objective international journalist, at the time of the incident at La Penca he sympathized strongly with the Sandinista cause. The chief of Sandinista counter intelligence, a Cuban military officer named Renán Montero, introduced Torbiörnsson to "Hansen" in Managua. At Montero's request, Torbiörnsson took "Hansen" under his wing and provided journalistic cover as the two traveled through northern Costa Rica to attend Pastora's press conference. Torbiörnsson explained that, at the time, he realized that his travel companion was a Sandinista spy, but did not suspect that he was an assassin. Tormented by the idea that he had been used as an unwitting accomplice to a terrorist attack and disillusioned with the Sandinistas, Torbiörnsson traveled to Managua in January 2009 and submitted a declaration to Nicaraguan police in which he pointed to Montero, to former Sandinista Minister of Interior Comandante Tomás Borge, and to former chief of Nicaraguan state security Lenín Cerna as the masterminds of the bombing. Torbiörnsson also made a documentary film, Last Chapter, Goodbye Nicaragua, which premiered in the 2011 DocsBarcelona International Film Festival and in which he renewed his accusation that Sandinista leaders Borge, Cerna, and Montero had planned and ordered the bombing. The film includes an interview with Luis Carrión, who was Borge's deputy at the Nicaraguan Ministry of the Interior at the time of the bombing, in which Carrión declares that he learned shortly after the events of La Penca that the bombing had been an operation carried out by that Ministry's intelligence directorate. Torbiörnsson also claimed that Nicaraguan President Daniel Ortega admitted to him five years after the attack that the bombing had been orchestrated by his government, but that Ortega later chose to cover it up and obtain Pastora's silence and co operation by giving Pastora a position in the second Sandinista administration.