Әйелдерге қарсы әсемдік мифі: Бейнелердің қалай қолданылуы

Кіріспе

Наоми Вольфтың 1990 жылғы деректі кітабы "Сұлулық мифы: Сұлулық бейнелері қалай әйелдерге қарсы қолданылады" – Наоми Вольфтың деректі кітабы, алғаш рет 1990 жылы Ұлыбританияда Chatto & Windus, ал 1991 жылы АҚШ-та William Morrow & Co баспаларында жарық көрді. 2002 жылы HarperPerennial баспасы оны жаңа кіріспемен қайта басып шығарды. "Сұлулық мифы" кітабының негізгі идеясы – әйелдердің әлеуметтік күші мен ықпалы арта келе, бұқаралық ақпарат құралдарындағы коммерциялық мүдделердің әсерінен олардың физикалық сұлулықтың шынайы емес әлеуметтік стандарттарына бойынуға деген қысымы күшейе түседі. Бұл қысым әйелдердің денсаулығына зиян келтіретін әрекеттерге, екі жыныстың да сыртқы түріне ұдайы алаңдауға және әйелдердің қоғамда тиімді болуы мен қабылдануына кедергі келтіреді.

Қорытынды

Өзінің кіріспесінде Вольф мынадай талдау ұсынады: Әйелдер қаншама заңдық және материалдық кедергілерді бұзса, әйелдердің сұлулығы туралы бейнелер соғұрлым қатаң, ауыр және қатыгез болып сезіледі. Соңғы он жылда әйелдер билік құрылымын бұзды, ал осы уақытта тамақтану тәртібі бұзылыстары экспоненциалды түрде өсті және косметикалық хирургия ең қарқынды дамып келе жатқан мамандыққа айналды. Порнография заңды фильмдер мен музыкалық жазбалардан асып, ең басты медиа санатына айналды, ал отыз үш мың американдық әйел зерттеушілерге басқа мақсаттарға жетуден гөрі 10-15 фунт салмақ жоғалтуды артық көретіндерін айтты. Әйелдер бұрынғыдан көбірек ақшаға, билікке, мүмкіндіктерге және заңдық танылуға ие; бірақ өзіне деген [[сенім тұрғысынан…

Вольф сонымен қатар, қол жеткізуге болмайтын, бірақ әйелдердің оған жетпегені үшін физикалық және психологиялық жазаға тартылатын "темір қыз" идеясын ұсынады. Вольф сән және сұлулық индустрияларын әйелдерді пайдаланушы деп сынап, бірақ сұлулық мифының адамның барлық қызмет саласына таралатынын мәлімдейді. Вольф әйелдердің "беттерімен және денелерімен қалағандай істеуге құқылы екенін, бірақ олардың сыртқы келбетіне қатысты көзқарастар, экономикалық қысым және тіпті заңдық шешімдер арқылы психологиялық және саяси тұрғыдан әлсіретуге тырысатын идеологиямен жазаланбауы керек" деп жазды. Вольф әйелдердің бес сала бойынша "сұлулық мифының" шабуылына ұшырағанын айтты: жұмыс, дін, сексуалдық қатынас, зорлық-зомбылық және аштық. Соңында, Вольф сұлулықтың қалыпты стандарттарын жеңілдетуді ұсынады.

Әсері

Вольфтың кітабы тез арада бестселлерге айналып, көпшілік пен басты ақпарат құралдарынан күрт қарама-қарсы пікірлер жинады, бірақ көптеген феминистердің мақтауына ие болды. Екінші толқын феминисі Гермен Грир «Сұлулық мифі» кітабын «Әйел евнухынан кейінгі ең маңызды феминистік жарияланым» деп атады, ал Глория Штайнем: «Сұлулық мифі – ақылды, ашулы, терең ойлы кітап және еркіндікке шақыру. Әрбір әйел оқығаны жөн» деді. Британдық романист Фэй Уэлдон осы кітапты «Жаңа әйел үшін міндетті оқу» деп сипаттады, ал Бетти Фридан Allure журналында «Сұлулық мифі және оның қоздырған даулары феминистік сананың жаңа толқынының үміт берерлік белгісі болуы мүмкін» деп жазды. «Сұлулық мифі» жарық көргеннен кейін Вольф феминистік қозғалыстың үшінші толқыны деп кейіннен аталған қозғалыстың жетекші өкіліне айналды.

Сын

"Феминизмді кім ұрлады?" (1994) Кристина Хофф Сомерс Уолфты АҚШ-та анорексиядан жыл сайын 150 000 әйелдің қайтыс болатыны туралы мәлімдеме жасағаны үшін сынады, ал нақты көрсеткіш жыл сайын 100 мен 400 аралығында болуы ықтимал деп жазды. Сол сияқты, 2004 жылғы мақалада Уолфтың тамақтану тәртібі бұзылысы статистикасымен пьерлік сараланған эпидемиологиялық зерттеулердің статистикасы салыстырылып, "Сұлулық мифі" кітабының кез келген басылымындағы анорексия статистикасын сегізге бөлу керек екені, осылай нақты статистикаға жақындауға болатыны қорытындыланды. Шоумейкердің есебуынша, анорексиядан жылына шамамен 525 адам қайтыс болады, бұл Уолфтың статистикасынан 286 есе кем. Гуманитарлық ғылымдар саласының ғалымы Камил Паглиа да осы кітапты сынап, Уолфтың тарихи зерттеулері мен талдауында кемшіліктер бар екенін айтты.

Әйелдер ісімен байланысты

Әйелдер зерттеулері аясында ғалымдар сұлулық мифы әйелдерді дене бейнесіне ұдайы назар аударып, алаңдатып, ерлер мен әйелдерге олардың сыртқы келбетіне қарай әйелдерді бағалауға және шектеуге мүмкіндік беретін күшті күш деп санайды. Осы гипотеза бойынша, бүгінгі таңда журналдар, плакаттар, теледидар жарнамалары және әлеуметтік желілер сияқты көптеген платформалар әдемілік стандарттарын таратуға қатысады. Бұл платформалардың күнделікті болуы мен таралуы осы идеалдардан қашуды дерлік мүмкін емес етеді деп есептеледі. Әйелдер де, ерлер де диета мен спорт залы арқылы қол жеткізуге болатын идеалды денелермен бетпе-бет келеді. Алайда, көптеген адамдар үшін бұл әдемілік стандарттары денсаулыққа зиянды және диета немесе жаттығулар арқылы қол жеткізуге келмейді. Әйелдер көбінесе салмақ жоғалтуға, салмақты қалыпқа келтіруден гөрі көбірек мән береді және осы мақсаттарға жету үшін үлкен қаржылық және физикалық құрбандықтарға барады. Бірақ осы идеалдарға жете алмау әйелдерді сынға және қоғамдық бақылауға ұшыратады. Пластикалық хирургия мен анорексияның өсуіне себеп – жетістікке жетуге келмейтін, кемелдікке ұмтылу екені айтылады. Анорексия – Батыс елдерінде кең таралған тамақтану бұзылыстарының бірі, АҚШ-та ғана шамамен 2,5 миллион адамға әсер етеді. Олардың 90 пайызынан астамы – қыздар мен жас әйелдер. Олар "көп мөлшерде тамақтануға және салмақ жоғалтуға мәжбүр ететін ауыр психикалық аурудан" зардап шегеді. Бұл салмақ жоғалту арық көріну үшін қасақана аштық тартудың нәтижесі болып табылады және көбінесе булимиямен байланысты. Анорексияның терең психологиялық тамырлары оны емдеуді қиындатады және қалпына келтіру процесін өмір бойына созуы мүмкін. Кейбір феминистер сұлулық мифы ерлердің үстемдігін нығайтатын жүйенің бір бөлігі деп санайды. Наоми Вольфтың пікірінше, әйелдер сыртқы келбетіне көбірек назар аударғанда, тең құқықтар мен әділ қарым-қатынасқа деген қызығушылық төмендеп кетеді. Симон де Бовуардың "Екінші жыныс" еңбегінде де осы пікір айтылады, онда ол жасөспірім қыздар мен жас әйелдерді әйелдік мінез-құлыққа баулитын қоғамның әсерін сипаттайды. Бовуардың айтуынша, бұл өзгерістер "дене келбеті сияқты әлеуметтік күтулердің кең ауқымын қамтиды, бірақ ұлдарға қойылатын әлеуметтік күтулерден айырмашылығы, қыздар мен әйелдерге қойылатын күтулер көбінесе оларды еркін әрекет етуден шектейді". Бовуар киім, макияж, сөйлеу және манера сияқты мәселелерді әйелдерге қатысты, бірақ ерлерге қатысты емес, бақылаудың нысаны ретінде келтіреді. Доктор Вивиан Диллердің "Көзге көрінбеу: әйелдер сыртқы келбеті өзгергенде қалай сезінеді және оны қалай жеңуге болады" атты кітабында "көптеген әйелдер жақсы көріністің құрметке, заңдылыққа және қарым-қатынастағы билікке байланысты екеніне келіседі" делінген. Диллер коммерциялық әлемде жұмысқа алу, бағалау және жоғарылау сыртқы келбетке негізделгенде, әйелдерді әдемілікті өз жұмысы мен дағдыларынан жоғары қоюға итермелейтінін жазады. Тарих барысында әйелдер үшін әдемілік идеалдары қоғамдық көзқарастарды бейнелеу үшін күрт өзгерді. Ақ терілі әйелдер идеалдастырылып, бөлініп, қара терілі әйелдерге қараудың теріс әрекеттерін ақтау үшін пайдаланылды. 1900 жылдардың басында идеалды әйел денесі ақ терімен және тар белмен сипатталды, ал шек, күн қызылы және терідегі кемшіліктер басқалардың бақылауына түсірді. 1920 жылы жұқа денелі және кішкентай кеуделі әйелдер әдемі деп саналды, ал толық кеуделі, құм сағат пішіндес денелер 1950 жылдардың басында идеалға айналды, бұл пластикалық хирургия мен тамақтану бұзылыстарының өсуіне әкелді. Қоғам әйелдерге таңдалған әдемілік идеалдарын үнемі өзгертіп отырады.

Within women's studies, scholars posit that the Beauty Myth is a powerful force that keeps women focused on and distracted by body image and that provides both men and women with a way to judge and limit women due to their physical appearance. Magazines, posters, television ads and social media sites are, in this hypothesis, among the many platforms today that perpetuate beauty standards for both men and women. The daily presence and circulation of these platforms, it is argued, makes escaping these ideals almost impossible. Women and men alike are faced with ideal bodies, bodies that are marketed as attainable through diets and gym memberships. However, for most people these beauty standards are neither healthy nor achievable through diet or exercise. Women often place a greater importance on weight loss than on maintaining a healthy average weight, and they commonly make great financial and physical sacrifices to reach these goals. Yet failing to embody these ideals makes women targets of criticism and societal scrutiny. Perfectionistic, unattainable goals are cited as an explanation for the increasing rates of plastic surgery and anorexia nervosa. Anorexia is one of the most prevalent eating disorders in Western countries "affecting an estimated 2.5 million people in the United States alone." Of this number, more than 90 percent of anorexics are girls and young women. They suffer from a "serious mental health disease that involves compulsive dieting and drastic weight loss". This weight loss is the result of deliberate self starvation to achieve a thinner appearance, and it is frequently associated with the disorder bulimia. Anorexia's deep psychological roots make it difficult to treat and often extend the recovery process into a life long journey. Some feminists believe the beauty myth is part of a system that reinforces male dominance. According to Naomi Wolf, as women increasingly focus their attention on their physical appearance, their focus on equal rights and treatment takes a lower priority. The same is argued in Simone de Beauvoir's The Second Sex, in which she recounts the effects of societies that condition adolescent girls and young women to behave in feminine ways. According to Beauvoir, these changes encompass a "huge array of social expectations including physical appearance, but unlike the social expectations on boys, the social expectations on girls and women usually inhibit them from acting freely". In her argument, Beauvoir cites things such as clothing, make up, diction and manners as subjects of scrutiny that women face but men do not. According to Dr. Vivian Diller's book Face It: What Women Really Feel as their Looks Change and What to Do About It, "most women agree, reporting the good looks continue to be associated with respect, legitimacy, and power in their relationships". Diller writes that in the commercial world, hiring, evaluations and promotions based on physical appearance push women to place the importance of beauty above that of their work and skills. Over the course of history, beauty ideals for women have changed drastically to represent societal views. Women with fair skin were idealized and segregated and used to justify the unfair treatment of dark skinned women. In the early 1900s, the ideal female body was represented by a pale complexion and cinched waist; freckles, sun spots, and/or skin imperfections led to scrutiny by others. In 1920, women with a thinner frame and small bust were seen as beautiful, while the ideal body type of full chested, hourglass figures began in the early 1950s, leading to a spike in plastic surgery and eating disorders. Society is continually shifting the socially constructed ideals of beauty imposed on women.

Фильм

2010 жылдың ақпан айында Наоми Вольф Калифорния лютеран университетінде сөйлеген «Сұлулық мифы: мәдениет, психология және жеке тұлға» атты 42 минуттық лекциясы Into the Classroom Media компаниясы арқылы DVD форматында шығарылды.