Оңтүстік Африкалық астрофизик және «Космикалық Африка» жобасы
Thebe Medupe
Оңтүстік Африкалық астрофизик Тебе Медупе, «Космикалық Африка» жобасымен ғылым мен мифологияны байланыстырады. Бала кезінен жұлдыздарға қызығушылық танытқан ғалымның өмірбаяны.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тебе Родни Медупе (1973 жылы туған) – Оңтүстік Африка астрофизигі және «Астрономия Африка» ұйымының негізін қалаушы директоры. Ол, ең алдымен, ғылым мен мифті қабыстыруға бағытталған «Космикалық Африка» жобасындағы жұмысымен белгілі.
Thebe Rodney Medupe (born 1973) is a South African astrophysicist and founding director of Astronomy Africa. He is perhaps best known for his work on the Cosmic Africa project that attempts to reconcile science and myth.
Өмірбаян
1972 жылы туған Тебе Медупе Ммбабатоның сыртындағы кедей ауылда өсті, онда электр, шам немесе теледидар болмады. Ол Африка аспаны астында оттың жанында отырып, ақсақалдардың дәстүрлі сецвана әңгімелерін тыңдайтын. Оның отбасы оны Ммбабатодағы жақсы, заманауи орта мектепке жіберу үшін бар күштерін салды, онда ғылым мен математика оның қиялын баурап алды. Галлей кометасы 13 жастағы Медупеге мектеп зертханасының техникінен алған картон түтікше мен линзалардан жасалған қарапайым телескоп құрастыруға шабыттандырды. Есімде қалған суық, желді түні ол телескопын Айға бағыттады және басқа әлемдегі таулар, жазықтар мен кратерлерді көрді. 1990 жылы, 17 жасында Медупе ғылым олимпиадасында жеңіске жетіп, Англиядағы ғылыми мекемелерді аралауға мүмкіндік алды – ол Африкадан тысқары алғашқы сапары еді. "Қара Британияға" берген сұхбатында ол: "Мен Гринвич обсерваториясына барып, жұмыс істейтін телескопты алғаш рет көрдім. Бұл мені ғалым болуға ынталандырды" деді. Сол сәттен бастап Медупе математика мен ғылымға қызығушылығы артып, көп оқыды. Мектепті бітірген соң Кейптаун университетінде оқуға түсті. Онде ол физикадан бакалавр, ал астрофизикадан магистр және доктор ғылымдарының дәрежесін алды. Университетті бітіргеннен кейін Медупе Кейптаун университетінде ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Бірақ ол обсерватория директорынан туған қаласына оралып, Оңтүстік Африканың жас қара нәсілді азаматтарын астрономияға қызықтыруға рұқсат сұрады. Ол былай деді:
Thebe Medupe, born in 1972, grew up in a poor village outside Mmabatho, without electricity, lights or television, where he sat near the fire under the African sky, listening to the elders tell traditional Setswana stories. His family made sacrifices to send him to a fine, modern high school in Mmabatho, where science and mathematics captured his imagination. Halley's comet inspired Medupe to build a crude telescope with a cardboard tube and lenses donated by a school lab technician, at the age of 13. On an unforgettable chilly, windy night, he pointed his telescope at the Moon, and found himself looking at mountains, plains and craters on another world. At the age of 17 in 1990, Medupe won a Science Olympiad and was awarded a trip to England to visit the science institutions, which was the first time he had been outside Africa. He told Black Britain: "I made sure I went to the Greenwich observatory where I saw a working telescope for the very first time. It increased my motivation to become a scientist." From that point Medupe became more interested in maths and science and read more widely. On completing school he won a scholarship to study at the University of Cape Town. There he took a first degree in physics and a masters and doctorate in astrophysics. On leaving university, Medupe's first role was as a research fellow at the University of Cape Town. However, he asked the director of the observatory to allow him to return to his home town to try to get some of the young black South Africans into astronomy. He said:
Менің осылай істегімнің себебі – маған Оңтүстік Африканың қара нәсілді халқы астрономияға қызығушылық танытпайды деген сөздерге ашу шағуым еді. Медупе жұлдыздар атмосферасындағы тербелістерді зерттеген диссертациясы үшін Кейптаун университетінен астрономия ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Атап айтқанда, ол жұлдыздар атмосферасындағы радиациялық алмасу мен пульсациялардың өзара әрекеттесуін адиабатикалық емес пульсация теңдеулерін шешу арқылы зерттеді. Қазір ол SAAO-да зерттеуші және Кейптаун университетінде оқытушы болып жұмыс істейді. Оның басқа да қызығушылықтары африкалық этноастрономияны зерттеуді қамтиды, оның көмегімен қара түсті студенттерді астрономияға және жалпы ғылымға тартуды жоспарлап отыр. Бірінші жылы ол жүргізген зерттеу жобаларына тоғыз жас үміткер қатысты. Медупе сонымен қатар ұлттық астрофизика және ғарыш ғылымдары бағдарламасына қатысады, оның мақсаты – жастарды астрофизика саласындағы магистрлік бағдарламаларға баулу. Медупе жас қара нәсілді балаларды ғылым мен технологияға қызықтыру мәселесі континенттегі немесе диаспорадағы қара нәсілді адамдардың барлығына қатысты екенін айтты.
Part of my reason for wanting to do that was my annoyance at people telling me that black South Africans were not interested in astronomy. Medupe received his doctorate in astronomy from the University of Cape Town for a thesis that studied the oscillations in stellar atmospheres. In particular, he investigated the interaction of radiative transfer and pulsations in the atmospheres of stars by solving non adiabatic pulsation equations. He works as a researcher at SAAO and as a lecturer at the University of Cape Town. His other interests involve a study of African ethno astronomy with a view to use this to attract black students into astronomy and science in general. Within the first year nine young hopefuls were involved in research projects that he was conducting. Medupe is also involved in the National Astrophysics and Space Science Programme which aims to get young people into master's science programmes in astrophysics. Medupe said that the problem of how to get young black children interested in science and technology is one that affects black people on the continent or in the diaspora generally.
Мәдени астрономиялық зерттеулер
Медупе – Оңтүстік Африка жетекшілігімен Малимен бірлесіп, Тимбукту кітапханаларындағы ғылыми құжаттарды цифрландырып, талдау жұмыстарын жүргізіп жатқан жобаның басқарушысы.
Medupe is a principal investigator on a South Africa led collaboration with Mali to digitize and analyze science documents found in the Timbuktu Libraries.
Космикалық Африка
Медупе фильм жасаушылар Крейг және Деймон Фостермен (олардың «Ұлы би» сыйлыққа ие болған туындысымен танымал), жобаны бастаған Энн Роджерс және оның әріптесі Аланд Пикчерстен Карина Рубинмен бірлесіп, Африканың мифтік және ғарышпен байланысты нақты амалдарының панорамасын жасау үшін жұмыс істеді. Африканың мәдени байлығы мен жетістіктерін танысу үшін Медупе мен фильм жасаушылар Оңтүстік Африка, Мали, Египет және Намибияға саяхаттап, жергілікті халықтан білім алды және қазіргі заманғы көзқарастармен бөлісті.
Medupe worked with filmmakers Craig and Damon Foster (known for their award winning The Great Dance), together with project originator Anne Rogers and her co worker Carina Rubin of Aland Pictures, to produce a panorama of Africa's mythic and practical interaction with the cosmos. To sample the richness of African traditions and achievements, Medupe and the filmmakers travelled around South Africa and to Mali, Egypt and Namibia, learning from the local people and sharing modern perspectives.