Кіріспе

Американдық романшы Нил Рональд Джонс (29 мамыр 1909 – 15 ақпан 1988) – Нью-Йорк штатында қызмет еткен американдық жазушы. Оның алғашқы "Өлім бас метеориті" атты әңгімесі 1930 жылы Air Wonder Stories журналында жарияланды, бұл "ғарышкер" сөзінің көркем әдебиетте алғаш рет қолданылған жағдайы болуы мүмкін. Ол киборгтар мен роботтар кейіпкерлерін дамытудың алғашқыларының бірі және криониканың қазіргі заманғы идеясын қалыптастыруға үлкен үлес қосты. Оның көптеген әңгімелері Роберт А. Хайнлайн немесе Кордвайнер Смит сияқты "болашақ тарих" стилінде жазылған, олар бұл тәсілді өз шығармаларында қолданғанға дейін.

Профессор Джеймсонның әңгімелері

Тіпті мұқабасында көрсетілмеген, Джонстың ең танымал туындысының алғашқы бөлімі – "Джеймсонның спутнигі" 1931 жылғы шілде айындағы Amazing Stories журналында жарияланды. Басты кейіпкер – профессор Джеймсон, Зоромдар ғылымы арқылы мәңгілік өмірге қол жеткізген соңғы жерлік. Джеймсон өлімінен кейін денесін сақтау туралы мұңға батып, оны шағын капсуламен ғарышқа ұшыру арқылы сәттілікке жетті. Джеймсонның денесі 40 миллион жыл бойы сақталды, содан кейін оны өлі планетаның орбитасында кезіккен Зоромдардың зерттеу кемесі тапты. Зоромдар, немесе кейде өздерін машина адамдар деп атаған киборгтар, биологиялық тіршілік иелерінің ұрпақтары еді, олар өздерінің миларын машина денелеріне көшіру арқылы мәңгілік өмірге қол жеткізген. Олар басқа түрлердің өкілдеріне де осы процесте көмектесетін (мысалы, Трипедтер мен Муместер), оларға Зоромдар қатарына қосылып, жүздеген жылдарға созылатын экспедицияларға қатысуға мүмкіндік берді. Сондықтан, "Жұлдыздар жолы" сериалындағы Боргтар сияқты, Зором экипажы әртүрлі биологиялық түрлердің сіңірілген мүшелерінен құралуы мүмкін. Зоромдар Джеймсонның денесінің өте жақсы сақталғанын анықтады, оның миын жөндеп, оны Зором машинасының денесіне енгізіп, қайта іске қосты. Профессор олардың экипажына қосылып, серия барысында көптеген оқиғаларға қатысты, тіпті Зоромдардың туған планетасы Зорға сапар шекті, онда ол биологиялық Зоромдармен кездесті. Соңында профессор Зоромдардың жаңа зерттеу кемесінде өз экипажына қолбасшылық етті. "Джеймсонның спутнигі" оқырмандардың арасында осыншалықты танымал болды, сондықтан Amazing Stories журналының келесі бөлімдері мұқабада ғана емес, сонымен қатар мұқабалық суреттерде де пайда болды. Сериал 1930 жылдардың ең танымал және кең таралған пульп-журналдарының біріне айналды. Криоконсервация және қайта тірілту идеясы жүздеген ғылыми-фантастикалық романдарда, фильмдерде және телешоуларда қайталанды. "Джеймсонның спутнигін" оқып, крионика идеясынан шабыт алған жас ғылыми-фантастикалық жанкүйер Роберт Эттингер криониканың әкесі ретінде танылды. Масамуне Широу өзінің киборгтармен толы "Ghost in the Shell" сагасында миді қорапқа салып, ешқандай әшекейлеусіз дизайнды қолдану арқылы Джонсқа құрмет көрсетті, тіпті оларды Джеймсон типіндегі киборгтар деп атады. Нил Р. Джонс, Азимовты, Эттингерді және басқа да жас оқырмандарды шабыттандырғандай, Зоромдарды ойлап табуға Х.Г. Уэллстің "Әлемдер соғысы" романынан шыққан марсиандар шабыттандырды, олардың әлсіз денелері алып соғыс машиналарын күшейтті. Ол сондай-ақ Джонс Джеймсон сериясын жаза бастаған кезде Astounding Stories журналында жарияланған командир Хансон және ғарыш патрулі туралы Сьюэлл Писли Райттың әңгімелерінен де шабыт алды. Эверетт Блайлер бұл әңгімелерде "көңіл көншітпейтін ұқсастықтар" және "әлсіз жазу мен әдеби жайбарақаттылық" байқағанын айтты. Ал Исаак Азимов "Джеймсонның спутнигін" бала кезінде оқыған кездегі әсері туралы былай деп жазды: "Тіл мен құрылымдағы кемшіліктердің ешқайсысы байқалған жоқ". "Менің қызықтырғаным – мәңгілік өмірге мүмкіндік туралы қызықты көрініс және әлемнің қайғылы өлімінің көрінісі болды". 1930 жылдардың пульп аудиториясы үшін Джеймсонның әңгімелері өте танымал болды, бұл оқиғалардың бірін жариялаған кез келген журналдың хаттар бағанында пайда болған мақтаудың мөлшерінен көрінеді.