Джон Лэрд: Британдық кеме жасаушы және Биркенхедтің дамуына қосқан үлесі
John Laird (shipbuilder)
Джон Лэрд (1805-1874) – британдық кеме жасаушы, Биркенхед қаласын дамытуға үлкен үлес қосып, кеме құрылысында темірді алғаш қолданғандардың бірі. Тарихымен танысыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық кеме жасаушы (1805–1874)
British shipbuilder (1805–1874)
Джон Лэрд (14 маусым 1805 – 29 қазан 1874) – британдық кеме жасаушы және Биркенхед қаласының дамуына үлкен үлес қоскан тұлға. Ол Макгрегор Лэрдтің ағасы болды. Кемелерді құрылысында темірді қолдануды бастағандардың бірі болды.
John Laird (14 June 1805 – 29 October 1874) was a British shipbuilder and key figure in the development of the town of Birkenhead. He was the elder brother of Macgregor Laird. He was one of the first to use iron in the construction of ships.
Алғашқы жылдар
Шотландияның Гринок қаласында шотландтық кәсіпкер Уильям Лэрд пен Агнес (туған тегі Макгрегор) отбасындағы үлкен ұл ретінде дүниеге келген Джон Лэрд Ливерпульде өсіп, сол қаланың Корольдік институтында білім алды. 1824 жылы Лэрд отбасы Мерси өзенінің қарсы жағалауында орналасқан Биркенхедке көшіп келді, онда Уильям Лэрд пен Дэниел Хортон Биркенхед темір зауытын құрды. Бұл зауыт Уолли-Пулл маңында қазандықтар шығарды. 1828 жылы бұл серіктестік таратылып, Уильям Лэрдке оның бизнесіне Джон Лэрд қосылды, ол бұрын заңгердің шәкірті болған. Компанияның аты «Уильям Лэрд және ұлы» деп өзгертілді.
Born in Greenock, Scotland, the eldest son of Scottish entrepreneur William Laird and Agnes (née Macgregor), John Laird was raised in Liverpool and educated at that city's Royal Institution. In 1824 the Laird family moved to Birkenhead, on the opposite bank of the River Mersey, where William Laird and Daniel Horton established the Birkenhead Iron Works. This manufactured boilers near Wallasey Pool. This partnership was dissolved in 1828 and William Laird was joined in his business by John Laird, who had been a solicitor's articled clerk. The company was renamed William Laird & Son.
Кеме жасау
Лэрд темір тақталарды иіліп, оларды кеме жасау үшін біріктіру әдістері, қазандықтар жасау принциптерімен ұқсас екенін түсінді. Лэрдтің алғашқы кемесі 1829 жылы 60 футтық, алтымыш тонналық темірден жасалған жеңіл кеме болды, ол Ирландияның каналдары мен көлдерінде пайдаланылды. Бұдан кейін тағы да көп тапсырыстар келіп түсті, 1833 жылы сол фирма үшін «Леди Лансдаун» атты бу кемесі салынды. Көптеген тапсырыстар алдын ала дайындалған өзендік бу кемелеріне болды. 1834 жылы ол Саванна, Джорджия үшін «Джон Рэндольф» атты бу кемесін жасады, ол Америкада көрінген алғашқы темір кеме деп есептеледі. 1839 жылы ол Ост-Инд компаниясы үшін қару-жарақ тасымалдайтын алғашқы темір кеме – «Немезис» салды. 1839 жылы Лэрдс алғашқы бұрандалы бу кемесін – Роберт Ф. Стоктонды, Солтүстік Америка су жолдарында пайдалану үшін 63 футтық буксир ретінде жасады. 1840 жылға қарай Лэрдс тағы 21 темір бу кемесін, оның ішінде Британдық Шығыс Үндістан компаниясының қарақшылыққа қарсы патрульдеуі үшін 4 қарулі кемені салды. Фрегаттарға жасалған келесі тапсырыстардың ішінде 1848 жылы салынған 1400 тонналық HMS Birkenhead (оның жобасын Лэрд жасаған) бар еді, ол 1852 жылы Оңтүстік Африка жағалауларында сүңгіп, 400-ден астам сарбаздың қаза болуына себеп болды. Олардың ең танымал кемесі, әлдебір Конфедерацияның «CSS Alabama» атты шабуылдаушы кемесі болды. 1857 жылы бизнес Вудсайд паромнан жоғарырақ жаңа аулаға көшірілді және сол жерде қалды. 1844 жылы Джон Лэрд Уоллэйзи тоғайындағы Биркенхед доктарының құрылысын бастады. Бұл Ливерпуль портына бәсекелес болу үшін жасалған, бірақ жоба сәтті болмады және 1858 жылы жүйе Ливерпуль доктарымен біріктірілді. 1863 жылдың қазан айында Лэрд пен оның кеме жасау компаниясы Конфедерациялық мемлекеттердің әскери-теңіз күштері үшін екі шабуылдық кеме – «Эль Туссун» және «Эль Монастыр» жасап жатқанда ұсталды. Корольдік теңіз күштері аймаққа HMS Heron атты қарулы кемені де орналастырды, жартылай салынған кемелердің порттан кетуіне жол бермеу үшін. Лэрд кейін британ үкіметін оның құрылысына кедергі келтіргені үшін сотқа берді, себебі олардың құрылысы 1819 жылғы Шетелдік әскери қызметкерлерді жұмысқа алу туралы заңды және британдық бейтараптықты бұзбады. Шындығында, Линкольн әкімшілігі 1861 жылы Лаирдтан Одақ үшін қарулы темір кемелер жасауды сұраған.
Laird realised that the techniques of bending iron plates and riveting them together to build ships were similar to the principles involved in making boilers. Laird's first vessel was a 60 ft pre fabricated iron lighter in 1829 – displacement sixty tons – which was used on canals and lakes in Ireland. This was followed by further orders for more lighters and in 1833 the paddle steamer Lady Lansdowne was built for the same firm. Many of the orders were for pre fabricated river steamers. In 1834, he built the paddle steamer John Randolph for Savannah, Georgia, stated to be the first iron ship seen in America. For the East India Company, he built in 1839 the Nemesis, the first iron vessel carrying guns. In 1839 Lairds built their first screw propelled steamer, Robert F. Stockton, a 63 ft tug for use on North American waterways. By 1840, Lairds had built another 21 iron paddle steamers including four gun boats for anti piracy patrols for the British East India Company. Further orders for paddle frigates included the 1,400 ton HMS Birkenhead (which he designed) of 1848 which was famously wrecked off South Africa with the loss of over 400 soldiers in 1852. Perhaps their most famous vessel was the Confederate raider CSS Alabama. In 1857 the business moved to a new yard upstream from the Woodside Ferry, where it remained. In 1844 John Laird started the construction of the Birkenhead Docks in the tidal Wallasey Pool. These were intended to compete with the Port of Liverpool but the venture was not a success and the system was merged with Liverpool docks in 1858. In October 1863, Laird and his shipbuilding company were caught making two naval ram vessels for the Confederate States Navy: El Toussoun and El Monastir. The Royal Navy additionally deployed a gunship, HMS Heron, to the area to prevent the half constructed ships from leaving the port. Laird then sued the British government for impeding on his construction because their construction did not violate the 1819 Foreign Enlistment Act nor British neutrality. In fact, the Lincoln Administration had requested Laird to build armed iron clads for the Union in 1861.
Жеке өмір
1829 жылы Лэрд Елизавета Харриге үйленді. 1860 жылы Джон Лэрдке оның үш ұлы – Уильям, Джон және Генри серіктес болды. Бірақ, Джон Лэрд 1861 жылы зейнетке шығып, бизнесті ұлдарына тапсырды. 1903 жылы ол Чарльз Каммелл & Co компаниясымен бірігіп, Каммелл Лэйрд компаниясын құрды. Ол Біркенхедтің тұңғыш мэрі болды және Біркенхедті жақсарту комиссиясының төрағасы ретінде қаланың дамуына зор үлес қосты. Ол 1833 жылы базар салу, көшелерді жарықтандыру және тазалау, сондай-ақ полиция күштерін ұйымдастыру үшін тағайындалған алғашқы комиссарлардың бірі еді. Біркенхед 1861 жылы парламенттік округ мәртебесін алғанда, Джон Лэрд кеме жасаудан зейнетке шығып, Біркенхедтен парламентке сайланған тұңғыш депутат болды. Ол 1861 жылдан 1874 жылға дейін консерватор ретінде қызмет етті. Ол сонымен қатар Чешир облысының лейтенант орынбасары және бейбіт судьясы болды. Ол меценат ретінде қаланың үнемі жақсаруына үлкен үлес қосты. Лэрд док-коттедждердің салынуына жауапты болды. Сондай-ақ, ол Сент-Джеймс шіркеуінің, Боро ауруханасының және Лэрд өнер мектебінің салынуына жомарт үлесін қосты.
In 1829 Laird married Elizabeth Hurry. In 1860, John Laird was joined in partnership by his three sons, William, John and Henry. However, John Laird retired in 1861 and the business was taken over by his sons. It merged with Charles Cammell & Co to form Cammell Laird in 1903. He was the first mayor of Birkenhead and as chairman of the Birkenhead Improvement Commission, he played a key role in the development of the town. He was one of the first Commissioners in 1833, which were appointed to erect a market, to light and clean the streets and to maintain a police force. When Birkenhead became a Parliamentary Borough in 1861, John Laird retired from shipbuilding to become its first Member of Parliament for Birkenhead. He served from 1861 to 1874 as a Conservative. He was also Deputy Lieutenant of Cheshire and Justice of the Peace. He contributed a great deal to the continuous improvement of the town as a benefactor. Laird was responsible for the building of the Dock Cottages. He made some generous donations for the erection of Saint James Church, the Borough Hospital and the Laird School of Art.
Өлім/мұра
Ол Бёркенхедтегі 63-Хамильтон скверіндегі үйінде атқа міну барысында болған апаттан қайтыс болды. Ол өзінің ауласының жанында, Биркенхед монастырының аумағында жерленген. Джон Лэрдтің ескерткіші үшін қайырымдылық жинау наурызы тез арада 2400-ге жуық донордан қажетті сомадан асып түсетін қаржыны жинады. Ескерткішті Альберт Брюс Джой мүсіндеді. 1877 жылы ескерткіштің ашылу рәсіміне 2000-нан астам адам қатысып, шерумен келді. Оны оның досы, Лорд Толлемах ашты. Ескерткіш қазір Біркенхедтің орталығындағы Гамильтон алаңында тұр, бірақ ол кенотаф үшін орын жасау мақсатында бастапқы орнынан жылжытылды.
He died at his home, 63 Hamilton Square, Birkenhead, following a riding accident. He is buried in the grounds of Birkenhead Priory, next to his yard. An appeal for donations for a statue of John Laird quickly raised more than required from nearly 2,400 donors. The statue was sculpted by Albert Bruce Joy. Over 2,000 people walked in procession for the statue's unveiling in 1877. It was unveiled by his friend, Lord Tollemache. The statue now stands in Hamilton Square in the centre of Birkenhead, though it was moved from its original position to make way for a cenotaph.