Кіріспе
Тері мастоцитозының ең көп таралған түрі – Urticaria pigmentosa (Тері мастоцитозының жалпыланған жарылуы (балалық тип) деп те аталады). Бұл тері мастоцитозының ең көп таралған түрі. Бұл сирек кездесетін ауру, ол терідегі маст жасушаларының артық көбеюінен туындайды, олар тітіркенген кезде теріде қышыма немесе зақымданулар пайда етеді.
Urticaria pigmentosa (also known as generalized eruption of cutaneous mastocytosis (childhood type)
) is the most common form of cutaneous mastocytosis. It is a rare disease caused by excessive numbers of mast cells in the skin that produce hives or lesions on the skin when irritated.
Белгілері мен симптомдары
Пигментті бөртпе теріде маст клеткаларының артық көбейіп кетуімен сипатталады. Теріде қызыл немесе қоңыр дақтар жиі кездеседі, әдетте кеуде, маңдай және арқа айналасында. Бұл маст клеткалары тітіркенген кезде (мысалы, теріні сүрту, қызуға ұшырау) тым көп гистамин өндіреді, аллергиялық реакцияны тудырады, ол тітіркенген жердегі көкпекке алып келеді, бұл кейде Дариер белгісі деп аталады. Көбінесе қатты қышу пайда болады, ал сол жерді қыру симптомдарды одан әрі күшейтеді. Симптомдар жеңіл (емдеуді қажет етпейтін қызару және көкпек), орташа (диарея, тахикардия, лоқсып құсу, бас ауруы және есінен тану) немесе өмірге қауіпті (қан тамырларының құлауы, жедел емдеу және ауруханаға жатқызу қажет) болуы мүмкін.
Себеп
Пигментті қызамық ауруының көпшілігі протоонкоген c-kit-тің 816-шы аминқышқылындағы нүктелік мутация нәтижесінде пайда болады. C-kit – бұл трансмембраналық белок, ол маст жасушаларының өсу факторымен (MCGF) байланысқанда жасушаның бөлінуіне сигнал береді. C-kit-тің 816-шы позициясындағы мутациялар маст жасушаларына үздіріксіз бөліну сигналын жіберуге алып келуі мүмкін, соның салдарынан қалыптан тыс көбеюге себеп болады. Әртүрлі мутациялар аурудың әртүрлі басталу уақытына байланысты. Мысалы, Asp816Phe және Asp816Val мутациялары (c-kit протеиніндегі 816-шы орындағы аспартаттың сәйкесінше фенилаланинмен немесе валинмен алмасуы) аурудың ерте көрінуімен байланысты (орташа жасы сәйкесінше 1,3 және 5,9 ай). C-kit гені 4-ші хромосоманың q12 локусында орналасқан.
Диагностика
Ауру көбінесе нәресте кезінде, ата-аналар баласын жәндік шаққандай көрінетін жағдайда дәрігерге алып келгенде анықталады. Бұл жәндік шағудың орнындағы түйірлер ішкі қабыну жасушалары болып табылады. Дәрігерлер баланың терісін сүрту арқылы қабыну жасушаларының бар-жоғын анықтай алады. Егер қызыл дөңгелектер пайда болса, бұл пигментті қышыма ауруының белгісі болуы мүмкін.
Емдеу әдістері
Пигментті қызамық ауруына толық ем жоқ. Дегенмен, емдеу мүмкіндіктері бар. Мастоцитозға арналған көптеген емдер пигментті қызамық ауруын емдеу үшін де қолданылуы мүмкін. Көптеген жалпы аллергияға қарсы дәрілер маст жасушаларының гистаминға реакция беру қабілетін төмендеткендіктен пайдалы. Кем дегенде бір клиникалық зерттеуде жоғары қан қысымын емдеу үшін қолданылатын кальций каналдар блоктаушысы нифедипин пигментті қызамық ауруы бар науқастарда маст жасушаларының дегрануляциясын азайтуға көмектеседі деген қорытынды жасалған. 1984 жылы Fairly және авторлар тобы жүргізген зерттеуде күніне үш рет қабылдаған нифедипинге жауап берген белгілі бір симптомдары бар пигментті қызамық ауруымен ауырған науқас болды. Алайда, нифедипин пигментті қызамық ауруын емдеу үшін FDA-мен мақұлданған емес. Маст жасушаларының дегрануляциясын азайту үшін тағы бір маст жасушаларын тұрақтандыратын препарат – гастрокром, хромоглицид қышқылының бір түрі де қолданылған.
Эпидемиология
Пигментті бөртпе - сирек кездесетін ауру, АҚШ-та 200 000-нан кем адамға әсер етеді.