Кіріспе

Руби МакКоллум, туған Руби Джексон (31 тамыз 1909 – 23 мамыр 1992), Флорида штатының Лайв-Ок қаласында тұратын, 1952 жылы көрнекті ақ дәрігер және штат сенаторы сайланған Ц. Лерой Адамсты өлтіргені үшін тұтқындалып, сотталған бай афроамерикандық әйел болды. Ол олардың жыныстық қатынасы және оның баласының әкесі екендігі туралы куәлік берді. Сот оған Адамстың өзіне жасаған зорлық-зомбылық туралы айтуына тыйым салды. Оны толығымен ақ нәсілділерден құралған қазылар алқасы оның жасаған қылмысы үшін өлім жазасына кесті. Бұл сенсациялық оқиға АҚШ баспасөзінде кеңінен жарияланды (соның ішінде Зора Нил Херстонның баспасөз хабарламасы, сондай-ақ халықаралық газеттерде). МакКоллумға үндеу тарттыруға тыйым салынды. Оның ісі апелляциялық жолмен қаралып, Штаттың Жоғарғы Сотымен күші жойылды. Екінші сот процесінен бұрын МакКоллум тексеріліп, сотқа қатысуға психикалық жағдайы жеткіліксіз деп танылды. Ол Флорида штатының Чаттахучидегі мемлекеттік психиатриялық ауруханаға (Florida State Hospital) жатқызылды. 1974 жылы оның адвокаты Франк Кэннон Бейкер заңы бойынша оның босатылуын қамтамасыз етті, себебі ол өзіне немесе басқаларға қауіпті деп есептелмеді. XXI ғасырда МакКоллум мен оның ісі қайтадан назар аударуда, нәсіл, тап, жыныстық зорлық-зомбылық, гендер және жергілікті саясаттағы сыбайлас жемқорлық мәселелерін модернистік көзқараспен зерттейтін кітаптар мен төрт деректі фильмдер жарық көрді. МакКоллумның ісі азаматтық құқықтар үшін күрескендер тарапынан маңызды сот ісі ретінде қарастырылады, олар оның ақ адамның жыныстық зорлық-зомбылығына және баласының әкелігіне қарсы куәлік берген алғашқы қара нәсілді әйел болғанына сенеді. Бұл "парамолорлық құқықтар" практикасына қатысты көзқарасты өзгертуге көмектескен деп есептеледі. Кейін МакКоллум төртінші және ең кіші баласы Лореттаның доктор К. Лерой Адамстың мәжбүрлі қарым-қатынаста туған екі нәсілді баласы екенін айтты.

Өмірбаян

Флорида – заңсыздыққа ұшыраған штат, онда қара нәсілділер ғасыр басынан бері сайлау салығы, сауаттылық сынағы және дауыс беруге кедергі келтіретін басқа да заңдар арқылы сайлау құқығынан айырылған. Дауыс беруден шеттету африкалық американдықтардың қазылар алқасында отыру мүмкіндігінен айырды және олар көбінесе кез келген саяси лауазымға тағайындалмайтын. Ақ демократтар басымдығымен құрылған штат заң шығарушы органы, Реконструкциядан кейін заңдық сегрегацияны және Джим Кроу заңдарын қабылдады. Африкалық американдықтар 1960 жылдардың ортасында азаматтық құқықтар заңнамасы қабылданғанға дейін екінші дәрежелі азаматтар ретінде ұсталды, бұл олардың ондаған жылдық белсенділігі мен президент Линдон Джонсон басқаратын ұлттық Демократиялық партияның қолдауынан кейін болды. 1952 жылға қарай қара нәсілді ерлер қазылар алқасында отыруға құқылы болды, бірақ МакКоллум ісі бойынша сот процесінде қара нәсілділер көбінесе қазылар алқасының құрамына кіруден жаңылды, нәтижесінде МакКоллум ісі бойынша тек екі қара нәсілді қосымша қазы таңдалды, бірақ олардың ешқайсысы да қызметке шақырылған жоқ. Сотта барлық қазылар ақ нәсілді ер адамдардан тұрды, бұл туралы сот протоколында К. Артур Эллис, кіші, «Флорида штаты Руби МакКоллумға қарсы, айыпталушы» деген атпен жариялаған. Көптеген ақ нәсілді еркектердің қара нәсілді әйелдерді жыныстық тұрғыдан пайдалануының тарихы құлдық дәуіріне дейін жетеді, сол кезде құл иелері құл әйелдерді жиі зорлап, көбінесе жаңа құлдар өсіру мақсатында зорлаған. 17 ғасырдың соңынан бастап Вирджиния және басқа да колониялар құл әйелдердің балалары, олардың әкесі кім екеніне қарамастан, құл ретінде дүниеге келеді деген заңды қабылдады, бұл «partus sequitur ventrem» принципіне негізделген. Күшті ақ нәсілді еркектер әйелдердің тілегіне немесе әлеуметтік статусына қарамастан, қара нәсілді әйелдерді жыныстық серіктес ретінде таңдай алады деген пікір 20 ғасырдағы көптеген қарым-қатынастардың негізі болып қала берді. Сот процесі кезінде бұл «парамурлық құқық» деп аталды. Доктор К. Лерой Адамс «мұқтаждарға көмектесетін қайырымды және танымал дәрігер» ретінде танымал болды.

Апелляциялық шағым және екінші сот

Өлім жазасына сотталғаннан кейін, Флорида Жоғарғы соты судья Адамстың оған қылмыстық оқиға орнына қазылар алқасының баруына қатысуға рұқсат бермеуі арқылы оның азаматтық құқықтарын бұзғанын анықтады. Екінші сот процесіне дайындалып жатқанда оның психикалық денсаулығына алаңдаған қорғаушы адвокат Фрэнк Кэннон МакКоллумды екі жылға жуық уақыттан бері ұсталып тұрған округтік түрмеде тексеруге шара қолданды. Екінші сот процесінің басында ол ақыл-есі жоқ деп мәлімдеді. Сот тағайындаған дәрігерлер, оның ішінде доктор Адамстың әріптесі доктор Диллард Уоркман МакКоллумды тексергеннен кейін, штат прокуроры Рэндалл Слотхер бұл өтінішке келісті және судья Адамс оны Флорида штатының Чаттахучидегі психикалық науқастар ауруханасына жіберді. МакКоллум 1974 жылға дейін Чаттахучидегі Флорида мемлекеттік ауруханасында сақтауда болды, содан кейін оның адвокаты Франк Кэннон Флориданың жақында қабылданған Бейкер заңы бойынша оны босату туралы өтініш берді. Бұл заң өздеріне немесе қоғамға қауіп төндірмейтін психикалық науқастарды босатуға мүмкіндік берді.

Қақпақ

Сот процесін кеңінен жариялады, бірақ судья МакКоллумға үн қозғауға тыйым салды. Баспасөз МакКоллуммен сұхбаттасуға рұқсат алмады. Эллис, өзінің туған қаласындағы сот процесін еске түсіре келе, МакКоллумды баспасөзден оқшаулаудың мақсаты МакКоллум мен Адамстың арақатынасын жасыру емес, сонымен қатар қауымдағы ақ және қара нәсілділер арасындағы құмар ойындары мен алкогольге байланысты заңсыз іс-әрекеттерді жасыру болғанын айтады. Салық инспекциясы хабарланбаған құмар ойындары мен алкоголь сатудан салық жинау үшін келді. Эллис, МакКоллумды үнсіздендіруге жасалған бұл әрекет ұзақ мерзімде сәтсіз аяқталғанын жазады. Сот транскриптісін жариялағаннан кейін МакКоллум мен оның ісі туралы бірнеше кітаптар мен деректі фильмдер жарық көрді. Белгілі афроамерикандық жазушы Зора Нил Херстон 1952 жылдың күзінен бастап, сол жылғы Рождествоға дейін Руби МакКоллумның сотталуына дейін Питтсбург Курьер газеті үшін сот процесін жариялады. Ол сот залының екінші қабатындағы бөлінген галереяда отыруға мәжбүр болды. 1953 жылдың қаңтар-наурыз айларында Курьер газетінде Херстонның "Руби МакКоллумның өмірбаяны" атты мақалалар сериясы жарық көрді. Херстон қаржылық себептермен апелляцияға немесе екінші сотқа қатыса алмады, сондықтан журналист Уильям Брэдфорд Хуиге хабарласып, оны осы іске қызықтыруға тырысты. Олар бұрын бірге жұмыс істеген және ол даулы істерді қабылдаған. Ол алғашқы сотқа қатысты жазған жазбаларын Хуимен бөлісіп, қосымша ақпарат беру үшін хат алмасты. Ол сотқа бару үшін автобус билетіне ақы төлеуді сұрады, бірақ Хуи жауап бермеді. Хуи оқиғаны зерттеп, апелляциялық және екінші сотқа қатысқаннан кейін "Руби МакКоллум: Суанни түрмесіндегі әйел" (1956) атты кітабын жариялады. Бұл кітап бестселлерге айналды. Хуи өзінің баспасынан Флоридада кітапты таратпауды өтінді, себебі ол жерде заңдық мәселелер жалғасып жатты. Хуи сонымен қатар Адамс судьясының баспасөзді үнсіздендіру бұйрығына қарсы күрескенін айтады. Ол Бірінші түзетуге сәйкес шағымданып, сотталушымен сөйлесуге баспа сөздің құқығын талап етті, бірақ өтініші қабылданбады. Бір кезде Адамс судьясы Хуиді доктор Фернейдке ықпал етуге тырысқаны үшін сотқа қарсылық көрсеткені үшін айыптады. Журналист айыппұл төлемегендігі үшін бір түн түрмеде отырды. Осы кезеңде Хуи режиссер Элия Казанмен танысты. 1960 жылы олар Казанның Хуидің кітабы негізінде "Руби МакКоллумның оқиғасы" атты фильм түсіру мүмкіндігін талқылады. Хуи ешқашан МакКоллуммен сұхбаттаспады. Ли МакКоллумның оқиғасын есіне алмағанын жазды. Ол психиатрлардың оның Гансер синдромынан немесе ауыр естеліктерді басып тастаудан зардап шеккен болуы мүмкін екенін айтқандығын хабарлады. Оның ағасы Мэтт Джексон бір жыл бұрын қайтыс болған. Отбасы оны Live Oak қаласындағы Хопвелл баптист шіркеуінің артындағы зиратта ағасы мен оның әйелінің қасына жерледі. Оның есімі өлім куәлігінде "Руби МакКоллм" деп қате жазылған. Сондай-ақ, жұмыста МакКоллумның Адамсқа деген махаббатын білдіретін хаттары мен Херстонның Хуиге 1954 жылғы 14 мамырдағы хаты қоса берілген: "Менің ойымша, Руби мен доктор Адамстың арасында екі қатыгез адам кездесіп, қақтығысқа түсті. Мүмкін, 'өзімшіл' деген сөз жақсырақ болар, әлде ол бір нәрсеге тең келе ме?" Эллис бұл хаттар Рубидің он жылға жуық уақыт бойы зорлық-зомбылыққа ұшыраған әйел екенін жоққа шығаратынын, бірақ оның қарым-қатынаста зұлымдыққа ұшырағанын мойындайды.

Басқа БАҚ-та бейнелеу

1999 жылы Тулани Дэвис «Әркімнің Рубисі: Флоридадағы кісі өлтіру оқиғасы» атты пьеса жазды, оның премьерасы Кенни Леонның режиссерлігімен Нью-Йорктегі Джозеф Папп атындағы қоғамдық театрда өтті. Виола Дэвис Макколлум рөлінде, ал Филисия Рашад автор Зора Нил Херстон рөлінде ойнады. Пьеса жоғары көркемдік деңгейде, бірақ тарихи фактілерден айтарлықтай алшақтыққа түскен деп сипатталады. 2009 жылы С. Артур Эллис «Зора Хёрстон және Руби МакКоллумның ерекше жағдайы» атты тарихи роман жазды. Ол Хёрстонның «Питтсбург курьеры» газетіндегі мақалалары мен сот ісі туралы өзінің ғылыми еңбегі үшін жасаған зерттеулеріне негізделген. 2010 жылы Пег және Чип Карбон орындаған, Пег және Чип Карбон мен Дэвид Шмелинг жазған «Руби МакКоллумның балладасы» әні Reveal Audio Atlanta студиясында жазылды. Фильмде МакКоллум ісі бойынша прокурор А.К. Блэкпен жасалған сұхбат бар. Джонсон фильмді түсіру кезінде өлім туралы қорқыту алғанын хабарлады. Фильм 2012 жылы бірнеше кинофестивальдерде ресми түрде көрсетілді. 2014 жылдың қараша айында «Investigation Discovery» телеарнасындағы «Адамды еске түсіретін қылмыс» сериясының «The Shot Doctor» атты эпизодында тарихшы, доктор С. Артур Эллис, қатысты. Айтқыш МакКоллумға сотта куәлік беруге рұқсат берілмегенін дұрыс емес айтты. Эллис оның Адамс тарапынан зорлыққа ұшырағанын және оның баласын дүниеге әкелгенін куәлік етуге рұқсат етілгенін нақтылады. Оның қорғау тарапы ұсынуға тырысқан басқа да мәліметтер судья прокурордың наразылығын қабылдағандықтан қабылданбады. «You Belong to Me: Sex, Race and Murder in the South» (2015) Руби МакКоллум мен оның ісі туралы толық метражды деректі фильм, Қара тарихы мен Әйелдер тарихы айларына орай сұраныс бойынша және DVD форматында шығарылды. Фильмді Хилари Солтсман, Китти Потапоу және Джуд Хагин (бұрынғы мемлекеттік кинокомиссар) «Hummingbird Film Productions, LLC» арқылы өндірді. Оның сценарийін Джон Корк жазды және режиссерлік етті. Бұл МакКоллум мен Адамс отбасыларының мүшелері алғаш рет бұл оқиға туралы ресми түрде сөйлеген фильмі болды. Сот процесінің соңғы тірі қалған қазысы және оқиғаға қатысқан басқа да адамдар фильмге қатысты. С. Артур Эллис, Jr. «Айналар залы: Руби МакКоллум оқиғасының жалғасуында растау және қазіргі көзқарастар» (2015) атты монография жариялады. Ол оқиғаның әдебиетте және кинода қалай бейнеленгенін зерттейді. Екінші, жаңартылған басылымы 2023 жылы жарық көрді.

Көркем әдебиет

Дэвис, Тулани. Everybody's Ruby (Сэмуэль Френч, Инк., 2000, 79 бет), драмалық пьеса, Эллис, С. Артур (Кіші). Зора Хёрстон және Руби МакКоллумның таңғажайып жағдайы, оқиғаларға негізделген тарихи роман. (Чаттануга, ТН: Gadfly Publishing, 2009).