Кіріспе

Каталон суретшісі (1866–1932)

Рамон Касас и Карбо (; 4 қаңтар 1866 – 29 ақпан 1932) – каталон суретшісі. Туған қаласы Барселонаның тарихындағы даулы кезеңді бастан өткерген ол портретші ретінде танымал болды, Барселона, Париж, Мадрид және одан әрі жерлердегі зиялы, экономикалық және саяси элитаның суреттерін салған және сызбаларын жасаған. Ол бұқа күресі көрермендерінен бастап, атқылауға жиналған халыққа дейін, тіпті Барселона көшелеріндегі көтерілісшілерге дейін (Эль-гаро) көпшілік көріністерін бейнелеуімен де белгілі болды. Сонымен қатар, графикалық дизайнер ретінде, оның плакаттары мен бейнехаттары каталон өнер қозғалысы – модернизмінің қалыптасуына үлкен үлес қосты.

Барселона мен Париж

Касас Барселонада дүниеге келді. Оның әкесі Кубаның Матансас қаласында қор жинаған; анасы жақсы отбасынан шыққан каталондық әйел болған. 1877 жылы ол мектептегі қалыпты оқудан бас тартып, Жоан Висенстің шеберханасында сурет өнерін үйренді. 1881 жылы, әлі жасөспірім кезінде, ол L'Avenç журналын құруға бірге қатысты; 1881 жылдың 9 қазанындағы санында Багестегі Сант-Бенет монастырының эскизі жарияланды. Сол айда, туысы Микель Карбо и Карбомен бірге, медицина студенті, ол Париждегі алғашқы сапарын бастады, онда сол қыста Каролус Дюран академиясында, кейін Гервекс академиясында оқыды және L'Avenç журналының париждік тілшісі болды. Келесі жылы Барселонадағы Сала Парес залында оның бір туындысы қойылды, ал 1883 жылы Париждегі Салон де Шамп-Элизеде фламенко бишісі киімін киген өзінің портреті көрсетілді; бұл туынды оған Француз суретшілер қоғамының салонына мүше болып қабылдануға мүмкіндік берді. Келесі бірнеше жыл бойы ол сурет салуды және саяхаттауды жалғастырды, көбінесе күз бен қыс айларын Парижде, ал жылдың қалған уақытын Испанияда, көбінесе Барселонада, сондай-ақ Мадрид пен Гранадада өткізді. Оның 1886 жылғы Мадридтегі бұқа күресі аренасындағы халық суреті көпшілік туралы салған көптеген егжей-тегжейлі суреттерінің біріншісі болды. Сол жылы ол туберкулезден айығып, Барселонада қыс бойы емделді. Өмірінің осы кезеңінде ол Лауреа Баррау, Сантьяго Русиньоль, Эжен Карьер, Пьер Пувис де Шаванн және Игнасио Зулоага сияқты суретшілермен танысты, олар оның өнеріне әсер етті. Касас пен Русиньоль 1889 жылы Каталонияны аралап, Русиньольдің мәтінімен және Касастың суреттерімен «Por Cataluña (desde mi carro)» атты кішкентай кітап жазды. Парижге бірге оралғаннан кейін олар Монмартрдағы Мулен де ла Галеттеде суретші және сыншы Микель Утрилломен және эскизші Рамон Канудаспен бірге тұрды. Русиньоль «La Vanguardia» газетінде «Desde el Molino» («Дегенмен») атты мақалалар сериясында осы кездерді баяндады; Касас суреттермен көмектесті. Касас Француз суретшілер қоғамының мүшесі болды, бұл оған қазылар алдынан өтіп, жыл сайынғы көрмелерінде екі жұмысын көрсетуге мүмкіндік берді. 1890 жылы Русиньольмен және мүсінші Энрик Кларасомен бірге Сала Парес залында көрме ұйымдастырды; оның осы кезеңдегі жұмыстары, мысалы, «Plen Air» және «Bal du Moulin de la Galette» академиялық стиль мен француз импрессионистерінің арасында болды. «Модернизм» деп аталатын стиль әлі толыққан толыққан жоқ, бірақ маңызды тұлғалар бір-бірін таныса бастады және сәтті каталондық суретшілер Парижбен қатар Барселонамен да байланыстарын нығайта бастады. Оның даңқы Еуропадан тысқары елдерге де тарады, өйткені ол Мадридте (1892, 1894), Берлинде (1891, 1896) және Чикагодағы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде (1893) сәтті көрмелер өткізді; осы арада Касас пен Русиньольді қамтитын богемалық топ Барселона мен Ситгесте өз көрмелерін жиі ұйымдастыра бастады. Каталониядағы белсенділігі артып, ол көбінесе Барселонада тұрақтады, бірақ жыл сайынғы көрмелерге қатысу үшін Парижге сапарларын жалғастырды.

" Төрт мысық "

Жаңадан пайда болған модернисттік өнер әлемі Париждегі Le Chat Noir үлгісіндегі бар Els Quatre Gats ашылуымен орталыққа ие болды. Касас негізінен Барселонаның орталығына жақын Монсио көшесіндегі архитектор Жозеп Пуиг и Кадафальх салған Каса Марти ғимаратының бірінші қабатындағы осы барды қаржыландырды; ол 1897 жылдың маусымында ашылып, алты жыл бойы жұмыс істеді (кейін 1978 жылы қайта жаңартылды). Кәсіпорында оның серіктестері – Пьер Ромеу, ол барда көбінесе қонақтарды күтіп қабылдады, сондай-ақ Русиньол мен Микель Утрилло болды. Барда тертулиялар мен кезбе көрмелер ұйымдастырылды, оның ішінде Пабло Пикассоның алғашқы жеке көрмелерінің бірі өтті. Тұрақты коллекциясының ең танымал туындысы – Касастың өзінің әзіл-қалжыңға толы портреті, онда ол Ромеумен бірге тандем велосипедін айналдырып, түтін тартады. Суреттің түпнұсқасы – немесе оның көп бөлігі: араласқан иесі кенептің шамамен үштен бірін кесіп алыпты – қазір Барселонаның Каталония Ұлттық өнер мұражайында (MNAC) сақталады; жаңартылған Els Quatre Gats-та оның сенімді көшірмесі бар. Le Chat Noir сияқты, Els Quatre Gats да өзінің әдеби және көркем журналын шығаруға тырысты, оған Касас үлкен үлес қосты. Бұл журнал қысқа ғұмырлы болды, бірақ көп ұзамай оның орнына Pèl & Ploma журналы шықты, ол бардың өзінен сәл ұзаққа созылды, ал Forma (1904–1908) журналы да жарық көрді, оған Касас та материалдар жазды. Pèl & Ploma бірнеше маңызды көрмелерге демеушілік етті, соның ішінде Касастың өзінің алғашқы жеке көрмесі (1899 жылы Сала Паресте) өтті, онда оның майлы бояулармен салынған суреттерінің ретроспективасы және Барселонаның мәдени өміріндегі маңызды тұлғалардың көмірмен салған эскиздері қойылды. Осы кезеңде суретшілігі сәтті дамығанмен, Касас бардың бір бөлігі ретінде графикалық дизайнмен белсенді айналысты, модернизмді айқындайтын арт-нуво стилін қабылдады. Ол кафе үшін плакаттар жасады, олардың көпшілігі Ромеудің сұры қалың жүзді бейнелейтін. Сонымен қатар, ол Codorniu, кава (немесе сол кездегі жарнамаларында айтылғандай, шампан) және анисетке жарнамалар жасады. Келесі он жылда ол сигарет қағазынан бастап Enciclopèdia Espasa-ға дейін, түрлі тауарларға плакат жарнамаларын жасады.

Оның беделін арттыру

1900 жылы Парижде өткен Дүниежүзілік көрмеге испандық комитет Касастың екі толық көлемді майлы портретін таңдады: 1891 жылы Эрик Сатидің портреті және 1895 жылы Касастың әпкесі Элисаның портреті. Оның 1894 жылы салған «Гарроте Вил» атты суреті 1901 жылы Мюнхенде маңызды жүлдеге ие болды; оның туындылары Еуропаның ірі астаналарында ғана емес, Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласына дейін көрсетілді. 1902 жылы оның он екі картинасы Барселонаның танымал опера театрымен байланысты эксклюзивті жеке клуб – Cercle de Liceu ротондасына орнатылды. 1903 жылы ол Париждегі Салон дю Шамп де Марстың толық құқықты мүшесі атанды, бұл оған жыл сайын көрмеге қатысуға мүмкіндік берді, бірақ ол тек екі жыл ғана көрмеге шықты. 1903 жылы салон үшін дайындаған туындысы бастапқыда «La Carga» (Шабуыл) деп аталды, бірақ ол оны жақында өткен жалпы ереуілге сілтеме жасай отырып «Барселона 1902» деп атады, алайда картинада Гвардия Гражданшылығы халықты таратып жатқан көрініс бейнеленген және ол ереуілден кем дегенде екі жыл бұрын салынған. 1904 жылы Мадридте өткен Бас көрмеде осы туынды бірінші орынды жеңіп алды. 1904 жылы Мадридте болған кезінде ол Мадридтің зиялыларының эскиздерін жасап, суретшілер Элисеу Мейфрен мен Хоакин Соролламен, сондай-ақ Испания үкіметінің ресми мүсіншісі Агусти Керул Субиратспен дос болды. Керулдың студиясында ол король Альфонсо XIII-нің атқа отырған портретін жасады, ол көп ұзамай американдық коллекционер Чарльз Диринг сатып алды, ол келесі бірнеше жылда Касастың бірнеше картиналарын тапсырыс берді немесе сатып алды.

Жүлия Перейре

Портрет суретшісі ретінде сұранысы арта түскен ол қысқа мерзімге Барселонада қоныстанды. Содан аз уақыт өткен соң, ол өзінен 22 жас кіші Жюлия Пераир атты жас модельмен танысты. Ол оны алғаш рет 1906 жылы, 18 жасында суретке түсірді. Көп ұзамай ол оның сүйікті моделі және жарына айналды. Оның отбасы оны қабылдамады, бірақ олар соңында 1922 жылы үйленді.

Қамқорлық және жұлдыздық

Касастың анасы 1907 жылы Сант-Бене де-Баг монастырын сатып алып, оны қалпына келтіру үшін Пуиг-и-Кадафальхты жалдады. Касас көп уақытын сонда өткізіп, монастырь мен оның айналасын жиі суреттеді. Бес жыл өткен соң анасы қайтыс болғаннан кейін, ол монастырды мұраға алды. 1908 жылы Касас пен оның жаңа демеушісі Диринг Каталонияны аралап шықты. Диринг Ситжестегі бұрынғы аурухананы сатып алып, оны уақыт-уақыт тұруға арналған үйге айналдырды. Микель Утрилло оны Мэрисел деп атады. Сол жылдың соңында Касас Дирингтің шақыруымен Куба мен АҚШ-қа алты айлық сапарға шықты. Осы кезеңде ол Дирингтің достары мен әріптестерінің оннан астам майлы портретін және отыздан астам көмір суретін жасады. 1909 жылдың сәуір айында Испанияға оралғаннан кейін Барселона мен Мадридте жеке көрмелер ұйымдастырды. Барселонадағы Fayanç Català галереясында ол 200 көмір эскизін көрсетті, сосын оларды Барселона мұражайына сыйлады. Мадридтегі көрмесі Туризм министрлігінде өтті, онда қаланың көрнекті тұлғаларының, тіпті корольдің де портреттері қойылды. Ол осылай өмір сүруін біраз уақытқа дейін жалғастырды. 1910 жылы Барселонаның трагикалық аптасынан кейін, өткен жылы өзіне қол жұмсаған өнер сыншысы және романист Раймон Казелластың қосылу рәсімін бейнелеген сурет салды. Сондай-ақ Диринг үшін «Ла Карга» суретінің екінші нұсқасын жасады, бұл жолы атта емес, аяқтап тұрған Guardia Civil бейнесі басты орында болды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары ол Испания мен Еуропаны кеңінен аралап, кейде жалғыз, кейде Дирингпен бірге Вена, Будапешт, Мюнхен, Париж, Нидерланды, Мадрид және Галисияға сапарлады. Испания мен Францияда маңызды көрмелерге қатысты. 1913 жылы Барселонада Сан-Герваси көшесінде (қазіргі Каролин көшесінде) орналасқан архитектуралық ерекше үйді сатып алды. 1915 жылы ол, Русиньол және Кларасо Сала Паресте бірге көрме ұйымдастырып, алғашқы бірлескен көрмелерінің 25 жылдығын тойлады.

Тамарит және одан кейінгі

1916 жылы Касас пен Диринг Каталониядағы Тамаритке сапар жасады. Диринг бүкіл ауылды сатып алып, Касасты оны қалпына келтіру жобасын басқаруға тағайындады. Бірнеше жыл өткен соң, 1924 жылы ол Тамаритке оралып, көптеген пейзаждарды суреттеді. Сондай-ақ 1916 жылы Диринг Ситжесте Can Xicarrons (қазір мұражай) деп аталатын үйді сатып алды, ал Vell i Nou журналы Касасқа арнап бір нөмір шығарды. Осыған дейін Касас Бірінші дүниежүзілік соғыстың қақтығыстарынан қалысқан, бірақ 1918 жылы майданға барды; ол әскери плащ киіп өзінің портретін салды. Касас, Русиньол және Кларасо 1921 жылы Сала Паресте жыл сайынғы бірлескен көрмелерін қайта бастады; бұл көрмелер Русиньол 1931 жылы қайтыс болғанға дейін жалғасты. Алайда, сол жылы ол өзінің досы Утрилломен Марисел Касастың Дирингпен тығыз байланысы мәселесінде келіспеді; бұл жарыс ешқашан жөнделмеді. 1922 жылы Касас, наконец, Джулия Перайреге үйленді, ал 1924 жылы ол онымен бірге Америка Құрама Штаттарына сапар жасады, онда ол тағы да байлар мен танымал адамдардың портреттерін жасады. 1920-жылдарға қарай Касас жастық шағындағы авангардтық бағыттардан алыстап кетті. Шындығында, оның осы кезеңдегі жұмыстары 1890-жылдардағы жұмыстарына қарағанда ертеректегі академиялық суретшінің туындыларына көбірек ұқсайды. Ол пейзаждар мен портреттер, туберкулезге қарсы плакаттар және басқаларын салуын жалғастырды, бірақ 1932 жылы, Екінші испан Республикасы құрылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болған кезде, ол бұрынғыдан да көбірек өткен заманның бейнесіне айналды.