Кіріспе

Фарс және Ирак әмірі (993–1024)

Әбу Шужа (ابو شجاع; 993 – желтоқсан 1024), Сұлтан әл-Даула (перс. سلطان الدوله, "Династияның күші") лақабымен көбірек танымал, Фарс (1012–1024) және Ирактың (1012–1021) Буйид әмірі болған. Ол Баха әл-Дауланың ұлы еді.

Өмірбаян

Әбу Шужа жастық шағында Бағдадта өмір сүрді. Баха әл-Дуланың өліміне аз уақыт қалғанда, ол Әбу Шужаны өзінің мұрагері етіп тағайындады. Әкесінен кейін билікке келген соң, ол Сұлтан әл-Даула ва ‘Изз әл-Милла (“Династияның күші және қауымның мәртебесі”) деген лақап алды. Әкесінің астанасы Ширазға сапар жасағанда, ол Аббасид халифасынан дәстүрлі бекіту рәсімін күтті, бірақ оның орнына қажетті заттарды өзіне жіберуін сұрады. Ол ең үлкен ағалары Жалал әл-Даула мен Қауам әл-Дауланы тиісінше Басра мен Керманның әкімдері етіп тағайындады. Ол Парсыда ұзақ уақыт болды; үш жылдан кейін Иракқа оралғанда, ол тек өзінің әкімімен кездесу үшін Ахвазға барды. 1018 жылы Сұлтан әл-Даула көршілес Мосул әмірлігімен достық қарым-қатынас орнату мақсатымен тағы да Иракқа келді. Қауам әл-Даула ағасының батыста болуын пайдаланып, Ғазнавилердің қолдауымен Фарсқа шабуыл жасады. Шабуыл сәтсіз аяқталды, бірақ Қауам әл-Дауланың әрекеті Буид мемлекетінің бөлінуіне бастап келді. Қауам әл-Дауланың шабуылын тойтарғаннан кейін, Сұлтан әл-Даула өзінің билігін нығайту үшін Иракқа оралды. Аймақтың шекаралық аймақтары, Буид билігіне ұзақ уақыт бойы қарсылық көрсеткен, ақыры бағындырылды. Бірақ түркі жалдамалы әскерлері Сұлтан әл-Дауланың дайламит әскерлерінің болуына наразы болды. Сондықтан олар 1021 жылы әмірдің бауыры Мұшарриф әл-Дауланы өздерінің билеушісі етіп тағайындады. Ұзақ келіссөздерден кейін Сұлтан әл-Даула бауырын “Ирак патшасы” деп мойындады, ал оның орнына вассалдыққа бағынуын талап етті. Дегенмен, Сұлтан әл-Даула аймақты тікелей басқаруды қалағандықтан, әскерімен шабуыл жасады. Мұшарриф әл-Дауланың әскерлерінен жеңілгені оның жоспарына нүке салды, және Ирак толық тәуелсіздік алды. Бас әмірлік концепциясы уақытша жойылды; Буид мемлекетінің әр аймағы енді бір-бірінен тәуелсіз басқарылды. Буидтердің ыдырауына куә болған Сұлтан әл-Даула 1024 жылдың желтоқсанында Ширазда қайтыс болды. Оның орнын ұлы Әбу Қалижар басып алды.