Кіріспе

Роберто Федерико Супер Онфрей (2 мамыр 1927 жыл - 24 тамыз 2015 жыл) - чилилік әскери шенеунік. Ол Альенде үкіметіне қарсы сәтсіз төңкеріс ұйымдастырып, президенттік сарайды танк полкімен қоршады. Ұзаққа соқпаған төңкеріс талпынысы кезінде 22 бейбіт тұрғын қаза тапты, соның ішінде оқиғаны түсіріп жатқан швед-аргентиналық жаңалықтар фотографы Леонардо Хенриксен де бар еді.

Ерте өмір

Супер Мария Евгения Уилшоуға үйленген. Ол Сантьягодағы иезуиттер басқаратын "Сан Игнасио" орта мектебінде оқығаннан кейін Чили әскери академиясына түсті. Армия офицері болып комиссия алғаннан соң, ол шендерді көтеріліп, Анголдағы "Хусарлар" және Икикедегі "Гранадерлер" сияқты бөлімшелерде қызмет етті. Супер отбасы, Чили тарихына алғашқы Супер келгеннен бастап "әскери каста" ретінде сипатталды, ол кезде полковник Роберт Супер Говард (Британның Харвич қаласында туған) 1879 жылғы Тынық мұхиты соғысында көрнекті рөл атқарды. Супердің бір ұлы болды – Густаво, ол отбасының әскери дәстүрін жалғастырмады, оның орнына Чилидің XII аймағындағы (Магалан) Пуэрто-Бориес қаласында шағын қонақ үй басқарды.

Төңкеріспен күресудің сәтсіздігі

Жоғарыда аталған төңкеріс әрекеті, Tanquetazo деп белгілі, 1973 жылғы 29 маусымда болды және халықаралық ақпарат агенттіктері мен жаңалықтарда кеңінен жарияланды. Сол кезде Супер Сантьяго аймағындағы Чили армиясының "Regimiento Blindado Nº2" танк бөлімшесінің командирі болды. Супердің сәтсіздігі маңызды, себебі ол әскерилерге төңкерістің сәтті болуы үшін қандай жағдайлар қажет екенін түсінуге көмектесетін құнды сабақ болды. АҚШ Супердің Tanquetazo-сына белсенді түрде көмектескеніне немесе оны мақұлдағанына сенімді дәлелдер жоқ. Оқиғаның өте нашар ұйымдасқандығы және Чили армиясының қалған бөлімдерінен қолдаудың болмауы осындай байланыстың болу ықтималдығын төмендетеді. Дегенмен, төңкеріс әрекетін қолдаған Чилидің "Patria y Libertad" ұйымы туралы көптеген ақпараттар жарияланды және осы топтың мүшелері төңкерістің сәтсіз аяқталғаны белгілі болғанда Эквадор елшілігіне паналады.

Диктатура дәуірі

Супер, Альенде әкімшілігінде ұсталған және әскери сотта мемлекетке қарсы қозғырыс жасады деген айыппен қудаланған, 1973 жылдың 11 қыркүйегіндегі сәтті төңкерістен кейін босатылды. Одан кейін ол Сантьяго аймақтық барлау қызметтерінің (División de Inteligencia Regional de la División de Inteligencia Metropolitana) агенты болды. АҚШ-тың құпия ашылған ЦРУ құжаттары танкетазоға америкалықтардың қатысы болмағанын көрсетсе де, ЦРУ 1971 жылдың тамызында Сальвадор Альенде үкіметіне қарсы көзқарастағы сегіз офицердің бірі ретінде Суперді атады.

Кейінгі өмірі

2001 жылы Супер "Корнел Сантьяго Буэрас" деп аталатын символдық бронеатты кавалерия бөлімінің директоры болды. 2004 жылы Чилидің La Cuarta газеті арнайы судья Хуан Карлос Уррутияның шешімі бойынша, Суперді Чили музыканты және әнші-күйші Виктор Жараның өліміне қатысқан болуы мүмкін деп хабарлады. 2005 жылы Танкетазо кезінде Ла Монеда президент сарайының жанында қаза тапқан швед-аргентиналық кинорежиссер Леонардо Хенриксеннің қызы Чилиде әкесінің өліміне жауаптыларға қарсы сот процесін бастады. 2012 жылы Супер Чилиде бірнеше адаммен бірге 1973 жылы Виктор Жараны өлтіргені үшін айыпталды. Ол кезде Супер Альцгеймер ауруынан зардап шегіп, зейнеткерлер үйінде болды. "Diario UChile" Роберто Суперді (көмектескен ретінде) және басқа да айыпталушыларды қасақант қылмыс жасағаны үшін сотқа бергенін көрсетті.