Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Генерал граф Жан Рапп (27 сәуір 1771 – 8 қараша 1821) – Француз революциялық соғыстары мен Наполеон соғыстары кезінде француз армиясының офицері және Данциг еркін қаласының екі рет губернаторы болды. Ол француз генералдары Луи Десекс және кейін Наполеон Бонапарттың әскери көмекшісі қызметін атқарды, оның өмірін бірнеше рет сақтап қалды.
General Count Jean Rapp (27 April 1771 – 8 November 1821) was a French Army officer during the French Revolutionary Wars and the Napoleonic Wars and twice governor of the Free City of Danzig. He served as Aide de camp to French Generals Louis Desaix and later Napoleon Bonaparte, whose life he saved on multiple occasions.
Өмір
Рапп Кольмар қаласындағы ескі кеден үйінде орналасқан қала әкімдігі үйінің күзетшісінің ұлы болып дүниеге келді. Ол діни қызметкер болу үшін теологияны оқуға түсті, бірақ дене бітімі мен шарпыған мінезіне байланысты әскери қызметке көбірек сай болды және 1788 жылдың наурыз айында қатарына қосылды. Севенн аңшыларының қатарындағы қарапайым сарбаздық шеннен бастап, өзінің батылдығы мен мінезінің арқасында дивизия генералы және Наполеон Бонапарттың адъютанты деңгейіне жетті. Лейтенант кезіндегі беделі, ұрыста алған жараларымен қатар, асығыс әрекеттерінің нәтижесінде артып, дамыды. Ол Луи Десекстің лагерь көмекшісі болды, ол оны капитан етіп тағайындап, Мысырға алып барды. Онде Рапп Седиманда өзін ерекше көзге түсіріп, жаудың батареясын басып алды. Осының ізімен Наполеон оған эскадрилья, ал кейін бригада берді. Мысыр жорығынан кейін Рапп 1800 жылдың 14 маусымында Маренгода қаза тапқанша Десекстің қол астында қызмет етті. Содан кейін ол Наполеонның лагерь көмекшісі, сосын Бірінші консулы болды және 1814 жылға дейін осы лауазымды иеленді. Осы қызметте Наполеонның Вандея, Швейцария және Бельгиядағы көптеген құпия тапсырмаларын орындады. 1803 жылы бригадир генерал болып тағайындалды, ал 1805 жылдың желтоқсанында Аустерлиц шайқасында екі эскадрильяның – Атты аңшылар мен Атты гранадирлердің және Гвардия мамелюктерінің басындағы шабуылымен көзге түсіп, Ресей императорлық гвардиясының кавалер гвардиясын талқандады. Дивизия генералы болып жоғарылатылып, 1806 жылдың 14 қазанында Йена шайқасына қатысып, Голиминде жарақаттанды. Рапп отқа түскен желіде болды: Эслингте Гвардиялық армияның фузильерлерінің алдыңғы қатарын бастап, жеңіске жетті; Шёнбрунн келісіміне қол қойылатын кезде жас Фридрих Штапстың Наполеонға жасауға тырысқан қастандығын болдырмады. Неміс тілін жақсы білгендіктен, Рапп Наполеон Штапсты жеке сұраққа тартып жатқанда, оның аудармашысы болды. Ресейде 1812 жылдың 5-7 қыркүйегінде Бородино шайқасында төрт оқтан жарақаттанды. Малоярославецке жақын жердегі Дон казактарының шабуылын тойтарып, Наполеонның өмірін екінші рет сақтап қалды және Березина өткелінде қайтадан жарақат алды, Неймен бірге артынан еріп жүрді. Данцигтің губернаторы ретінде Рапп Гранде Армей Ресейден кеткеннен кейін бір жыл бойы қаланы қорғады. Жүз күндік соғыс кезінде Рапп Наполеонға адалдығын білдіріп, шамамен 20 000 сарбаздан тұратын V корпустың басшылығына тағайындалды. Ол Страсбург маңындағы шекараны бақылау және Вогезді қорғау үшін пайдаланылды. Ватерлоо шайқасынан (корпусы қатыспаған) он күн өткен соң, Страсбургке жақын жердегі Коалиция күштерімен кездесіп, Ла-Суффель шайқасында оларды жеңді. Ватерлоо шайқасынан кейін бірнеше рет отставкаға кетуді сұрады, бірақ қайтадан қызметке орналастырылды. Кейін Рапп О-Рен департаментінің депутаты болды және 1819 жылы Людовик XVIII-нің қазынашысы болып тағайындалды. Бадендегі Райнвейлер қаласында қайтыс болды. Оның туған қаласы Кольмар Марс алаңында "Ma parole est sacrée" (Менің абырой сөзім қасиетті) деген жазуы бар ескерткіш орнатты. Рапптың жүрегі Кольмардағы Сен-Маттьё шіркеуінің киелі қабірінде сақталады.
Rapp was born the son of the janitor of the town hall of Colmar, then located in the Old Customs House. He began theological studies to become a clergyman, but with his build and heated character, he was better suited to the military, which he joined in March 1788. From the rank of a regular of the chasseurs de Cévennes, he worked his way up through his courage and character to the rank of a division general and adjutant of Napoleon Bonaparte. As a lieutenant, his reputation grew through his impetuousness as well as the wounds he received in battle. He was made aide de camp of Louis Desaix, who named him captain and took him to Egypt, where Rapp distinguished himself at Sediman, capturing an enemy battery. For that, he was given a squadron and later a brigade by Napoleon. After the Egyptian campaign, Rapp remained under the command of Desaix until the latter's death at Marengo on 14 June 1800. He then became aide de camp of Napoleon, then the First Consul, a post he held until 1814. Under this title, he was charged with many confidential missions by Napoleon in the Vendée, Switzerland and Belgium. In 1803 he was promoted to brigadier general and in December 1805, he led a memorable attack at Austerlitz, when he charged at the head of two squadrons each of the Mounted Chasseurs and the Mounted Grenadiers of the Guard and the Guard Mameluks and decimated the Chevalier Guards of the Russian Imperial Guard. Promoted to division general, he later fought at Jena on 14 October 1806 and was wounded at Golymin. Rapp stayed in the line of fire: at Essling, he led the front of his fusiliers of the Garde impériale and carried the day; during the signing of the Treaty of Schönbrunn, he averted a planned attempt on Napoleon by the young Friedrich Staps. Being fluent in German, Rapp acted as a translator for Staps as Napoleon personally interrogated Staps. In Russia, he was wounded by four bullets at the Battle of Borodino on 5–7 September 1812. He saved Napoleon's life a second time by repelling an attack of Don Cossacks near Maloyaroslavets and was again wounded at the passage of the Berezina, fighting alongside Ney in the rear guard. As governor of Danzig, Rapp held the town for a year after the Grande Armée left Russia. During the Hundred Days, Rapp rallied to Napoleon and was given command of V Corps, consisting of about 20,000 men. It was used to observe the border near Strasbourg, and to defend the Vosges. Ten days after the Battle of Waterloo (in which his corps took no part), he met some Coalition forces near Strasbourg and defeated them at the Battle of La Suffel. After the Waterloo Campaign, he offered his resignation several times, but was reinstated. Later, Rapp became a deputy of the department of Haut Rhin and was appointed as treasurer of Louis XVIII in 1819. He died in Rheinweiler in Baden. His hometown of Colmar built a statue in his honour on the Champ de Mars with the inscription Ma parole est sacrée (my word of honour is sacred). Rapp's heart is kept in a shrine in the Église Saint Matthieu, Colmar.