Кіріспе

Кувейттік бұрынғы Гуантанамо тұтқыны (1977 жылы туған)

Фузи Халид Абдулла Аль Ода – Кувейт азаматы, бұрын Кубадағы АҚШ-тың Гуантанамо тұтқыны лагерінде ұсталып тұрған. Ол 2002 жылдан бері қандай да бір айып танылмай Гуантанамода ұсталып келді. Ол Al Odah v. United States ісіндегі талапкер болды, бұл іс оның және басқа тұтқындардың қамауда ұсталуына наразылық білдірді. Бұл іс Жоғарғы Соттың ағымдағы кезеңіндегі ең маңызды істердің бірі ретінде кеңінен танылды. АҚШ Қорғаныс министрлігі оның 1977 жылы Кувейт қаласында туғанын хабарлады. АҚШ округтік сотының судьясы Коллин Коллар Котеллидің әл Оданың хабеас корпус өтініші бойынша шешімі 2009 жылдың 1 қыркүйегінде жарияланды. Ол Оданың Ауғанстанда АҚШ әскерлеріне қарсы күрескен қатардағы жауынгер болуы мүмкін деген болжамға сүйене отырып, оның хабеас корпус өтінішін қабылдамады. Фузи Халид Абдулла Аль Ода 2002 жылдың 28 ақпанында Гуантанамодағы тұтқын лагеріне келді, онда ол 12 жыл, 8 ай, 8 күн бойы болды, содан кейін 2014 жылдың 5 қарашасында Кувейттің бұрынғы Гуантанамо тұтқындарына арналған оңалту бағдарламасына жіберілді.

Әл-Қаидаға қатысты деген айып

АҚШ үкіметі әл-Оданың Ауғанстандағы нағыз мақсаты – Талибан мен әл-Қаидаға қосылу екенін мәлімдейді. Бұны растайтын дерек ретінде, әл-Оданың аты мен телефон нөмірі әл-Қаиданың ресми сайтындағы бір құжатта кездескен, ал оның паспорты Карачидегі әл-Қаиданың жасырын үйінен табылды. Соттың оның habeas corpus өтінішін қабылдамауында оның ұсталуынан кейін анықталған "құналықтағы қосымша дәлелдер" туралы да айтылған, бірақ бұл дәлелдердің мәні сот шешімінің жарияланған нұсқасында көрсетілмейді.

Ұстау

Фавзидің әкесі Халид әл Ода Amnesty International-ға берген сұхбатында, Фавзидің 2001 жылы Пәкістан мен Ауғанстан шекаралық аймағына қайырымдылық көмек көрсету мақсатымен барғанын айтты. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін Фавзи Ауғанстаннан қашып, Құвейтке қайтуды жоспарлаған. Фавзи Пәкістанға шекарадан сәтті өтіп, бірақ одан кейін оның әкесінің айтуынша, Фавзиді және басқа он бір кувейттік азаматты американдық билік органдарына тапсырған сыйлық іздеушілер ұстаған. Кувейттіктер содан кейін Кубаға жеткізілді.

Ресми мәртебеге тексерулер

Бастапқыда Буш президенті "террорға қарсы соғыста" ұсталған адамдар Женева конвенцияларының қолданысына жатпайтынын, оларды қандай да бір айып таққансыз, тұтқындау себептерін ашық және түсінікті қарастырмай, белгісіз мерзімге ұстауға болатынын мәлімдеді. 2004 жылы АҚШ Жоғарғы Соты "Расул Бушқа қарсы" ісінде Гуантанамодағы тұтқындардың оларды не үшін ұстап отырғаны туралы мәліметтер алуға және оған қарсы дәлелдер келтіруге құқылы екенін анықтады.

Ұсталған жау жауынгерлерін әкімшілік тексеру жөніндегі басқарма

Жоғарғы соттың шешімінен кейін Қорғаныс министрлігі тұтқындалған жау жауынгерлерін әкімшілік тұрғыдан қарау кеңсесін құрды. Фузи Халид Абдулла әл-Ода "әскерилер Аль-Каида және Талибанмен байланысы бар" деп санайтын тұтқындардың бірі болып тізілді. 2004 жылғы 28 маусымда Жоғарғы сот Гуантанамодағы Расул Бушқа қарсы іс бойынша шешім шығарып, Гуантанамо тұтқындарының АҚШ федералды сот жүйесінде өздерінің ұсталуына шағымдану құқығын растады. Осы шешімге сәйкес, әл-Ода сияқты тұтқындар АҚШ соттарына хабеас корпусқа қатысты өтініш беруге құқылы болды. 2007 жылдың сәуірінде Жоғарғы сот әскери комиссиялар туралы заңға наразылық білдірген екі істі қараудан бас тартты: Бумедине Бушқа қарсы және Аль Ода АҚШ-қа қарсы. 2007 жылғы 29 маусымда сот бұл шешімді кері қайтарып, дауды қарау ниеті туралы бұйрық берді. Екі іс біріктірілді. 2007 жылғы 5 желтоқсанда ауызша аргументтер тыңдалды. 2008 жылғы 12 маусымда әскери комиссиялар туралы заңды жойған шешім шығарылды. 2008 жылғы 18 шілдеде Дэвид Дж. Синамон Фаузи Халид Абдулла Фахад әл-Ода, Фаиз Мохаммед Ахмен әл-Кандари, Халид Абдулла Мишал әл-Мутаири, Фуад Махмуд әл-Рабиа атынан CV 02 0828 (CKK) ісі бойынша "ӨТІНІШ БЕРУШІЛЕРДІҢ КҮЙІ ТУРАЛЫ ЕСЕПТЕМЕСІН" ұсынды. Ол олардың Гуантанамодағы қалған төрт кувейттік тұтқын екенін жазды. Ол төрт адамның ешқайсысы босатылуға лайық деп табылмайтынын жазды. Ол үкіметтің төрт адам туралы "фактылық мәліметтерді" дайындағанын, бірақ олардың ішінде өңделген бөлімдер бар екенін жазды.

Бірлескен тексеру жөніндегі жұмыс тобы

2009 жылдың қаңтар айында президент Барак Обама қызметке кірген кезде Гуантанамоның болашағы туралы бірнеше уәде берді. Ол лагерьде азаптау тоқтатылатынына уәде берді. Ол жаңа қарастыру жүйесін құруға уәде берді. Бұл жаңа қарастыру жүйесі алты ведомстводан құралған шенеуніктерден тұрды, ал OARDEC қарастырулары Қорғаныс министрлігі тарапынан толығымен жүзеге асырылды. Бір жыл өткен соң, Бірлескен қарастыру тобы кейбір адамдарды Гуантанамодан шығаруға тым қауіпті деп сақтады, тіпті оларға қарсы айыптауға негіз болатын ешқандай дәлел болмаса да. 2013 жылдың 9 сәуірінде бұл құжат ақпараттық бостандық туралы заңға сәйкес жасалған сұраныс бойынша жарияланды. Фузи Халид Абдулла әл-Ода 71 адамның бірі болды, олар айыптауға жеткілікті кінәлі емес, бірақ босатуға тым қауіпті деп танылды. Обама айыптауға жеткілікті кінәлі емес, бірақ босатуға тым қауіпті деп танылғандар мерзімді қарастыру кеңесінен қаралуға тиіс екенін уәде бергенімен, ер адамдардың төрттен бірінен де аз бөлігі ғана қарастырылды.

Адвокаттармен кездесулер

2005 жылдың 28 қыркүйегінде Associated Press Томас Вилнер мен Кристин Хаскидің кувейттік клиенттерімен болған кездесу туралы хабарлады. Әл Ода өз адвокаттарына лагерь басшыларының аштық жариялағандарды мәжбүрлеп тамақтандыру кезінде "шектеу креслоларына" байлап қоятыны туралы ескерткенін айтты. Marie Claire журналына берген сұхбатында Хаски Гуантанамодағы клиенттерімен алғаш кездескенде таңырқағанын, олардың Гуантанамодағы жылдам тамақ орнынан әкелінген тағамды, ол және оның әріптестері Континенттік АҚШ-тан әкелген араб дәмді тағамдарынан артық ұнатқанын айтты.

БАҚ редакциялық мақалалары

Фавзи әл-Оданың әкесі Халид әл-Ода 2006 жылдың 2 қыркүйегінде "Вашингтон Пост" газетінде "Ұлымды сотқа тартыңыз немесе босатыңыз" деген тақырыптағы пікір мақаласын жазды. Мақалада Халид "жүздеген күнәсіз адамдар түрмеде отыр" деп мәлімдейді, егер американдық билік оларға заң үстемдігінің қорғауын беріп, дәстүрлі сотта әділ сот процесін өткізгенде, олар босатылуы мүмкін еді. Әл-Оданың әкесі Фавзи әрқашан американдық жүйеге құрметпен қараған адам болғанын айтты.

Аль Одах АҚШ-қа қарсы

Фузи Халид Абдулла Аль Ода 2008 жылдың шілдесінде Дэвид Дж. Синамонның Аль Ода ісінде АҚШ-қа қарсы, Гуантанамодағы қалған төрт кувейттік тұтқынның атынан ұсынған "Петициялардың мәртебесі туралы есепте" тізімде болды. Бұл іске тағы жеті тұтқын қосылды, олардың ешқайсысы босатуға жіберілмеген, бірақ үкімет олар туралы деректерді жинап, тапсырған, алайда сол деректердің кейбір бөлімдері өңделген күйде болды. Әскери комиссиялар туралы заңды жойған шешім 2008 жылдың 12 маусымында шығарылды. 2007 жылдың 12 мамырында "Кувейт Таймс" газеті Кувейт пен АҚШ қалған кувейттік тұтқындарды елге қайтару мәселесі бойынша келіссөздерді аяқтағанын хабарлады. Дегенмен, 2009 жылдың 1 тамызына дейін Халед Аль Мутайри, Фузи Халид Абдулла Аль Ода, Фуад Махуд Хасан Аль Рабиа және Файз Мохаммед Ахмед Аль Кандари ұсталып тұрды. АҚШ округтік сотының судьясы Коллин Коллар Коттли 2009 жылдың 29 шілдесінде Халед Аль Мутайриді дереу елге қайтаруға бұйырды. "The Jurist" басылымының хабарлауынша, қалған үш адамның habeas corpus ісі 2009 жылдың тамыз және қыркүйек айларында аяқталуы күтілуде. Коллин Коттли 2009 жылдың 24 тамызында Аль Оданың habeas corpus өтінішін қарады.

2014 жылдың қарашасында елге қайтару

2014 жылдың қараша айында Периодтық тексеру кеңесінің ұсынысымен отанға қайтарылды.