Кіріспе

Себу (бербер: Asif en Sbu, سبو) – Марокконың солтүстігіндегі өзен. Орта Атлас тауларында бастауын алатын өзен Гигу өзені (бербер: Asif n Gigu) деп аталады. Өзеннің ұзындығы 496 шақырымға жетеді және орташа су ағымы 137 м³/с құрайды, бұл оны көлем бойынша Солтүстік Африкадағы ең ірі өзен етеді. Себу Марокконың екінші ірі қаласы Фестің жанынан өтеді және Мехдияда Атлант мұхитына құяды. Бұл өзен тек 16 шақырымға дейін, Кенитра қаласына дейін кеме жүзуге қолайлы, Кенитра Мароккодағы жалғыз өзен порты болып табылады. Оның ең маңызды салалары – Уэрга, Бахт және Инауен өзендері. Себу Марокконың ең құнарлы аймағы Гарбта суаруға мүмкіндік береді.

Тарих

Себу ежелгі заманда Субубус деп аталған. Плиний Үлкені оның "magnificus et navigabilis" (ұлы және кеме жүзуге қолайлы) екенін, Банаса (Мехра Бел Ксири қаласының жанында) және Тамусида қалаларының маңынан ағып өткенін айтады. Исламдық жаулап алудан кейін Себуды кеме қатынасы үшін пайдаланғаны туралы тарихи деректер аз; алайда, оның өзен сағасы Альмохад дәуірінде маңызды порты және кеме құрылыс орны болды. 1669-1670 жылдары Алауит сұлтаны Мулай Рашид Фес қаласының жанында өзенге көпір салған, ол бүгінге дейін сақталған. Колониялық кезеңге дейін Себу Фез халқы құрмет тұтқан Туайт балығымен әйгілі болды, бірақ ластану салдарынан бұл балық Себуда жойылып кетті. Француз протекторатының алғашқы жылдарында экспедиция Сиди Али Бен Слиманнан Фес қаласына дейін Le Dantec атты шағын бу кемесімен Себу өзенімен сәтті жүзіп өтті.

Қоршаған орта мәселелері

Себу өзеніне көптеген су ластағыштары түседі, оның ішінде ауыл шаруашылығынан шайылып түсетін пестицидтер мен тыңайтқыштар, сондай-ақ өзен бойындағы қалалардан тазартылмаған канализациялық сулар бар.