Кіріспе

Неміс СС генералы (1898–1947)

Гельмут фон Панниц (14 қазан 1898 – 16 қаңтар 1947) – Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда кавалерия офицері болған неміс генералы. Кейін Вермахттың генерал-лейтенанты, Вафен-СС-тің СС-группенфюрері және XV СС казак атты корпусының фельдтаманы болды. 1947 жылы ол Кеңес Одағы Жоғарғы Сотының Әскери коллегиясы тарапынан №43 жарғы бойынша соғыс қылмыстары жасады деген айыппен сотталды, 16 қаңтарда өлім жазасына кесілді және сол күні Лефортово түрмесінде атқыланды. 1996 жылғы сәуірде Мәскеудегі әскери прокурор оны ақтады. Алайда, 2001 жылғы маусымда Панницке қатысты сот үкімін күштен шығару туралы шешім қайта қаралып, ол тағы да кінәлі деп танылды.

Ерте өмір

Панновиц пруссиялық дворян отбасында әкесінің иелігінде, Боцзановиц (қазіргі Бодзановице) ауылында, Силезияда, Розенберг (қазіргі Олесно) маңында дүниеге келді. Бұл жер қазір Польшаның құрамында, бірақ сол кездегі неміс-орыс шекарасына жақын орналасқан. Оның отбасы бастапқыда Лаузатиядағы Панниц ауылынан шыққан. 14-16 ғасырларда олар Глатц бургграфы лауазымын иеленген. Он екі жасында ол Силезиядағы Лигницке жақын Вальштаттағы пруссиялық кадет мектебіне, кейін Лихтерфельдедегі негізгі кадет мектебіне оқуға түсті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Ресей империясының көршілес қалаларында ұйымдастырылған казак бөлімшелерінің көрмелеріне қызығушылық танытқан. Панновиц казак күштерін құруға, атап айтқанда, 1943 жылдың 21 сәуірінде құрылған казак кавалерия бригадасын құруға белсенді түрде атсалысты. Бұл бригада жақын арада оның басшылығымен 1-ші казак кавалерия дивизиясына біріктірілді. Дивизия Украина мен Беларусьте партизанға қарсы операциялар жүргізді, содан кейін Югославия партизандарына қарсы күреске көшті. Сербия мен Хорватиядағы жазалау операциялары кезінде Панновицтің басшылығындағы казак полктері азаматтық халыққа қарсы көптеген зұлымдықтар жасады, оның ішінде бірнеше жаппай зорлаулар мен ресми жазалаулар болды. Тіпті фон Панновиц үшін де бұл зұлымдықтар қалыпты шектен шықты. Оның үстіне, олар тәртіптің бұзылуына және әскери сәттілікке қауіп төндірді деп санады. Сондықтан ол 1943 жылдың 20 қазанында осындай қылмыстар жасағандарға өлім жазасы тағайындалатынын бұйырды. Берлиндегі марапаттау рәсімінде, 1943 жылдың 15 қаңтарында рыцарлық айқасы үшін «Эхо жапырақтарымен» марапатталғанда, Панновиц Гитлерге нацистердің ресми саясатының, стратегиялық мақсаттармен байланысты славяндарды «адам емес» (Untermenschen) деп қарастыруының мүлдем дұрыс емес екенін айтты. 1944 жылдың жазында екі бригада 1-ші казак дивизиясы және 2-ші казак кавалерия дивизиясы болып қайта құрылды. 1945 жылдың 25 ақпанында бұл дивизиялар XV СС казак кавалерия корпусына біріктірілді. Панновиц әскерлеріне көрсеткен құрметі мен олармен бірге орыс православиелік құлшылыққа қатысқандығы үшін казак әскерлері арасында өте танымал болды. Соғыс аяқталғанға дейін ол Фельдатман (немісшеде – Жоғарғы Атаман, казак иерархиясындағы ең жоғарғы лауазым, дәстүрлі түрде тек патшаға ғана берілетін) болып сайланды. Соғыс аяқталған кезде СС Германияның барлық шетелдік бөлімшелерін өз бақылауына алды. Императорлық соғыс мұражайындағы Гиммлердің ісінде 1944 жылдың 26 тамызында Гиммлер, генерал фон Панновиц және оның штаб бастығы, полковник Х. Дж. фон Шульц арасында болған әңгіменің жазбасы сақталған. Келісім бойынша, жақын арада казак корпусы болып құрылатын казак дивизиясы, жабдықтау және ауыстыру мәселелері бойынша СС басқаруына берілді. Неміс офицерлері де, казак әскерлері де өздерінің формаларын және Вермахт немесе казак шындықтарын сақтап қалуға тиіс болды. Панновиц СС-ке кіруден бас тартты, өйткені: «Мен он бес жасымнан бері әскердемін. Қазір оны тастап кету мен үшін дезертирлік болар еді». Гиммлер барлық казак жауынгерлік бөлімдерін фон Панновицтің басшылығына біріктіруді көздеді. Осылайша, 1944 жылдың қарашасында көптеген бөлімшелер Ваффен СС-ке берілді және жаңадан құрылған XV СС казак кавалерия корпусына қосылды. Өзінің өтініші бойынша фон Панновиц 1945 жылдың 10 ақпанында әскерден босатылды және келесі күні СС-ке СС группфюрері және Ваффен СС генерал-лейтенанты шенімен кірді.

Салдары

Панниц 1945 жылғы 11 мамырда Австрияның Каринтиядағы Вёлькермаркт маңында британдық әскерлерге (Екінші армияның V корпусы) тәлімдікке берілді және өз әскерлерінің Батыс Одақтың тұтқынында қалуын қамтамасыз етуге тырысты. Алайда, мамырдың ортасына қарай казактардың Кеңес Одағына тапсырылатыны анық болды. Сондықтан Панниц өз адамдарымен бірге олардың тағдырын бөлісуге дайын болды. Панниц – Германия азаматы болғандықтан, Ялта конференциясының шешімдеріне сәйкес, оны Кеңес Одағына қайтаруға жатпады. Бірақ 26 мамырда ол қызметтен шеттетіліп, тұтқындалды, ал казактарды жүк көліктеріне күштеп тиеу басталды және келесі күндері жалғасты. Көптеген адамдар лагерьден қашып құтылса да, генерал В. Панниц және оның көптеген неміс офицерлері казактардың белгісіз тағдырын бөлісті, сондықтан бұл немістер Юденбургте казактармен бірге кеңес билігіне берілді.

Атқару

Панниц 1947 жылғы 16 қаңтарда Мәскеуде Совет Одағындағы соғыс қылмыстары үшін әскери трибуналмен сотталып, өлім жазасына кесілді.