Кіріспе
988–1012 жылдар аралығында Ирак әмірі Әбу Наср Фирүз Харшад (أبو نصر فيروز خوارشاذ; 22 желтоқсан 1012 жылы қайтыс болды), «Баха әл-Даула» лақабымен әйгілірек танылды. Оның билігінің басында батыс Парсы провинцияларын бақылау үшін туыстарымен күрес жүрді, бірақ 998 жылы Буйид конфедерациясының үстемдігін орнатуға қол жеткізді. Дегенмен, оның билігі кезінде көршілес елдердің Буйид аймақтарына енуі күшейді, бұл Буйидтердің құлдырау кезеңінің басталуын білдірді. Ол 'Адуд әл-Дауланың үшінші ұлы еді.
Abu Nasr Firuz Kharshadh (أبو نصر فيروز خوارشاذ; died December 22, 1012), better known by his laqab of Baha al Dawla (بهاء الدوله) was the Buyid amir of Iraq (988–1012), along with Fars and Kerman (998–1012). His early reign was dominated by struggles with his rival relatives over control of the western Persian provinces, but by 998 he managed to establish his supremacy over the Buyid confederation. His reign nevertheless saw the increasing encroachment of neighbouring powers on Buyid territory, and marks the beginning of the decline of the Buyids' power. He was the third son of 'Adud al Dawla.
Ерте өмір
986 жылы Асфар ибн Курдавейх есімді дайламит офицері Ирак билеушісі Самсам әл-Даулаға қарсы көтеріліп, Шараф әл-Даулаға адалдық серт берді. Бірақ Асфар тез арада пікірін өзгертті де, оның тағы бір бауыры Әбу Наср Фирүз Харшадқа адалдық білдірді, оған жақын арада "Баха әл-Даула" деген құрметті лақап есім берілді. Алайда Самсам әл-Даула, Фулад ибн Манадардың көмегімен көтерілісті басып, Баха әл-Дауланы түрмеге қамады. Самсам әл-Даула көп ұзамай Шараф әл-Дауламен бейбіт келісімге келіп, Баха әл-Дауланы босатуға уәде берді. Шараф әл-Даула көп кешікпей Самсам әл-Дауланы сатқындық жасап, Иракты басып алып, оны бекіністе қамап қойды.
Билік
988 жылы Шараф әл-Даула қайтыс болғаннан кейін Баха әл-Даула оның орнына өтті және Дия әл-Милла деген қосымша атақ алды. Түрмеден қашып шыққан Самсам әл-Даула, Фарс, Керман және Хузестанды басып алып, Шараф әл-Дауланың барлық иелігін Баха әл-Дауланың қолына тиюіне кедергі келтірді. Алайда, Баха әл-Даула мен Самсам әл-Даула екеуіне де Джибал билеушісі, олардың әкесінің інісі Фахр әл-Даула қауіп төндірді. Ол екі бауырдың жерлері арасына килікті салып, Хузестанға шабуыл жасады. Бұл оқиға бауырларды одақ құруға итермеледі. Самсам әл-Даула Баха әл-Дауланы Ирак пен Хузестанның билеушісі деп мойындады, ал өзі Арражан, Фарс және Керманды өз бақылауында ұстады. Екеуі де бір-бірін тең санап, патша (малик) атағын алды. 990 жылы Баха әл-Даула Сабур ибн Ардаширді өзінің уәзірі етіп тағайындады. 991 жылы Баха әл-Даула Самсам әл-Дауланың билігіне басымдық тануға тырысты. Ол ежелгі парсы атағын – Шаханшахты қабылдап, оның жеріне шабуыл жасады. Бірақ оның әскері жеңіліске ұшырады, Самсам әл-Даула Хузестанды қайтарып алды және тіпті Омандағы Буйидтердің иеліктерін бақылауға алды. Одан кейін ол Фахр әл-Дауланы аға әмір деп мойындап, оның билігіне бағынды. 997 жылы Фахр әл-Дауланың қайтысы және Самсам әл-Дауланың өз билігіндегі қиындықтар Баха әл-Даулаға Парсыдағы билігін нығайтуға мүмкіндік берді. Ол хасанвайхид билеушісі Бадр ибн Хасанвайхтың қолдауын алды және жорыққа дайындалды. Шабуыл 998 жылдың желтоқсанында басталды. Ол басталғалы тұрғанда Самсам әл-Даула, Изз әл-Дауланың ұлдарының бірінің қолынан қаза тапты, олар көтеріліс көтерген еді. Баха әл-Даула содан кейін Ширазды басып алды, Изз әл-Дауланың ұлдарын жеңді және Фарстың дайламиттері Ибн Устад Хурмуздың басшылығымен оған қосылды. Баха әл-Даула өмірінің соңына дейін Фарста тұрды. Ол Солтүстік Иранды да жанама басқаруға қол жеткізді, онда Фахр әл-Дауланың екі ұлы Мәджд әл-Даула мен Шамс әл-Даула 1009 немесе 1010 жылы оны аға әмір деп мойындады. 1001 жылы Баха әл-Даула Ибн Устад Хурмузды Ахваздың губернаторы етіп тағайындады, ал бір жылдан кейін оны Ирактың губернаторы етіп тағайындады. Ол онда түрлі діни ағымдар арасындағы дауларды шешіп, аймақтағы тәртіпті сақтап, қарақшыларды жеңді. Ол сондай-ақ күрдтер мен шайбан арабтары қолдаған Ирактың бұрынғы губернаторы Әбу Жәфар әл-Хаджажды жеңуге қол жеткізді. 1007 жылы Баха әл-Даула Әл-Мазеди билеушісі Али ибн Мазиадпен бейбіт келісімге келді, оған «Санад әл-Даула» деген құрметті атақ берілді және оның билігін мойындау шартымен Баха әл-Дауланың вассалы болуға келісті. Бұл келісім Баха әл-Дауланың пайдасына болды, ол Али ибн Мазиадты Иракта және оның айналасындағы аймақтарда Буйидтердің ықпалын сақтаушы ретінде пайдалануға мүмкіндік алды. 1011 жылы Ибн Устад Хурмуз қайтыс болды және Баха әл-Дауланың жаңа уәзірі Фахр әл-Мулк Ирактың губернаторы болды. Баха әл-Дауланың билігі Буйидтердің құлдырауының басталуымен бірге жүрді. Курд басшысы Бад Диярбакырда Маруанид әмірлігінің негізін қалады, ал бастапқыда бағынышты болған Мосулдың 'Уқайлидтері' Буйидтердің есебінен Иракқа кеңейді. Баха әл-Даула қайтыс болған кезде Бағдад пен Васит оның тікелей бақылауындағы екі ірі ирактық қаласы болды. Солтүстікте, Фахр әл-Дауланың ұлдары билік еткен жерде, Буйид шекарасы да кері шегінді, өйткені Горган мен Табарстанның Зияридтері өздерін Буйидтердің бақылауынан толығымен босатты. Газнавидтер Хурасан шекарасына қысым көрсетуді жалғастырды, ал Какуидтер Исфаханда мемлекет құруға кірісті.
Өлім
Әр түрлі себептермен Баха әл-Даула шекараны белсенді түрде қорғамады. Буйид мемлекетінің даусыз билігіне ие болғаннан кейін, ол батыс және солтүстіктегі жаулардың аумақтарды басып алуына көңіл бөлмеген секілді. Ол 1012 жылдың желтоқсан айында Арражанда қайтыс болды. Өліміне аз уақыт қалғанда, ол ұлын Сұлтан әл-Дауланы мұрагері етіп тағайындады.