Қытайдағы неолиттік Нюхелян археологиялық ескерткіші
Niuheliang
Қытайдың Лиаонин провинциясындағы Нюхелян археологиялық ескерткіші – б.з.д. 4700-2900 жылдарға жатқан Хуншань мәдениетінің ізі. Діни құрылымдар, қабірлер анықталды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайдағы археологиялық орын – Нюхелианг. Бұл неолиттік археологиялық орын Қытайдың солтүстік-шығысындағы Ляонин провинциясында, Лаоха және Иньцзинь өзендерінің орта және жоғарғы ағысында (қазір Чаоян және Цзяньпин округтерінің шекарасында) орналасқан. 1983 жылы ашылған Нюхелианг орыны Хонгшан мәдениетіне (б.з.д. 4700–2900 жылдар) жатады. Онда храм, құрбандық алаңы және оба сияқты діни нанымдардың куәліктері кездеседі.
Archaeological site in China
Niuheliang is a Neolithic archaeological site in Liaoning Province, Northeast China, along the middle and upper reaches of the Laoha River and the Yingjin River (presently on the border of Chaoyang and Jianping County). Discovered in 1983, the Niuheliang site belongs to the Hongshan culture (4700–2900 BC). It includes evidence of religion, such as a temple, an altar and a cairn.
Сипаттама
Нюхелианг – 50 шаршы шақырымдық аумақты алып жатқан, төбелерге шашыраңқы орналасқан үлкен қорым. Нюхелиангтың биіктігі теңіз деңгейінен 550 метрден 680 метрге дейін жетеді. Нюхелианг б.з.д. 3500–3000 жылдарға жатады. Бұл Хонгшан дәуірінің соңындағы жерлеу және құрбандық шалу орталығы болған. Қазірге дейін мұнда тұрғын елді мекендер табылған жоқ.
Niuheliang is a large burial site scattered over hill tops over a 50 square kilometer area. The altitude of Niuheliang ranges between 550 meters and 680 meters above sea level. Niuheliang dates to 3,500–3,000 BCE. It was a burial and sacrificial center in the late Hongshan period. No residential settlements have been discovered here so far.
Ғибадатхана
Бұл жерде 5 км² аумақты алып жатқан, балшық платформада орналасқан бірегей ғибадатхана, құрбандық шалу ошағы және обалар кешені бар. Нюхелиангтағы құрбандық ошағы суреттелген саз цилиндрлермен тірелген тас платформалардан тұрады. Солтүстік-оңтүстік бағыттағы ось бұл ғибадатхана кешенін Цхушань (猪山) тауларының орталық шыңымен – әдетте "Шошқа тауы" деп аталатын шыңмен байланыстырады. Жер астындағы діни кешені биік тік құлпырада салынған және боялған қабырғалармен әсемделген. Қытай археологтары оны, нефрит инкрустацияланған көздері бар саз әйел басының табылуына байланысты, "Құдайша ғибадатханасы" деп атайды. Нюхелиангта шошқа-дракондар мен ірі, жалаңаш саз мүсіндер де табылды. Мүсіндердің кейбіреулері нақты адамнан үш есе үлкен, ал мүсіндердің ішкі құрылымы ағаш пен сабаннан жасалған. Ғибадатханаға оңтүстік және батыс жақтан алты топ оба табылды. Қабірлермен бірге жерленген негізгі заттар нефриттен жасалған бұйымдар болды, алайда қазылған қабірлердің көпшілігі тоналған еді.
The site features a unique temple on a loam platform, with an altar and cairn complex, covering an area of around 5 km2. The altar at Niuheliang was made of stone platforms, supported by painted, clay cylinders. A north–south axis connects this temple complex with a central peak of the Zhushan (猪山) mountains, otherwise known as "Pig Mountain". The subterranean ritual complex was built on a ridge and decorated with painted walls, referred to by Chinese archaeologists as the Goddess Temple, due to the discovery of a clay female head with jade inlaid eyes. Pig dragons and large, nude, clay figurines were also found at Niuheliang. Some of the figurines are up to three times the size of real life humans; the interior of the figurines was structured from wood and straw. Six groups of cairns were discovered nearby, south and west of the temple site. The primary burial goods accompanying the graves were jade artifacts, although most of the excavated graves had already been looted.
Интерпретация
Археолог Гуо Дашун, осы қазба алаңын қазу жұмыстарын басқарған адамның айтуынша, нефриттерде екі түрлі жануар бейнеленген. Бірі – көздері тар, мұрны жалпақ шошқа, ал екіншісі – дөңгелек көздері және қысқа, тік құлақтары бар аю. Ол Сяохэян қазбасынан табылған ыдыстарда да осыған ұқсас шошқа мен аю символикасын тапқан. Аю Солтүстік-Шығыс Азияда, мысалы, Солтүстік Жапониядағы айнұ тайпалары мен Сібірде кеңінен құдай ретінде қастерленген. Сондықтан Гуо Дашун бұл қазба алаңын Солтүстік-Шығыс Азияның кең контекстінде қарастырады. Қытайдың солтүстік-шығысындағы Шыңлонгва мәдениетімен (б.з.д. 6200–5400 жылдары) де кейбір ұқсастықтар байқалған.
According to archaeologist Guo Dashun, who was in charge of excavating this site, there are in fact two varieties of animals represented in the jades. One is a boar with narrow eyes and flat snout; the other is a bear, represented by round eyes and short perky ears. He also found similar boar and bear symbolism in the vessels found at Xiaoheyan site. The bear has been widely worshipped in Northeast Asia, such as by the Ainu in northern Japan, and in Siberia. Thus, Guo Dashun sees this site in the wider Northeast Asian context. Some similarities with Xinglongwa culture (6200–5400 BC) of northeastern China have also been pointed out.
Пирамидалық құрылым
Ғибадатханалардың қабірлер кешені табылғаннан бір жыл өткен соң, жақын жердегі пирамида тәрізді құрылым, "жасырынып" Жуаңшанзи (轉山子) деп аталатын төбе ретінде анықталды, ол Хан әулеті тұсында (−206~220) Ұлы Қабырғаның бір бөлігіне қосылған. Жер және сырттан әкелінген таспен салынған, оның құрылымы қабірлерге қарағанда күрделірек. Бұл орында кейінгі ата-бабаларға табыну рәсімдерінде кездесетін, мысалы, 5000 жыл өткен соңғы Мин мазарларындағы сияқты, ғибадатханалар, қабірлер және платформалар сияқты маңызды элементтер бар.
One year after the temple cairns complex was discovered nearby a pyramidal structure "disguised" as a hill known as Zhuanshanzi (轉山子), which was included during the Han dynasty (−206~220) in a section of the Great Wall. Built with earth and imported stone, its structure is more elaborate than the cairns. This site contains some of the essential elements, temples, cairns and platforms, present in later ancestor worship of the Chinese such as the Ming tombs 5000 years later.