Кіріспе

Венгрия халық музыкасы (magyar népzene) Орталық Еуропаның кең ауқымды стильдерін қамтиды, соның ішінде вербункос, чардаш және нота. Ол күрделі мелодиялық үлгілермен, ырғақтық әртүрлілікпен, безендірумен және дәстүрлі аспаптардың ерекше үйлесімімен сипатталады. Венгрия халық музыкасында дәстүрлі түрде қолданылатын аспаптарға цитера, цимбалом, кобза, доромб, дуда, канаскюрт, мандолина, тарогато, домбыра, тамбура, текере және үтөгардон жатады. «Непзене» атауы венгр халық музыкасын білдіреді, ол Венгриядан және қазіргі Австрия, Чехия, Польша, Словакия, Орталық Румыния (Трансильвания) (Секели), Молдова (Чанго) және Сербияда тұратын венгр азшылықтарының дәстүрлі халық музыкасының көптеген стильдерін қамтиды. Венгрия халық музыкасының түйсіктік бастауы 19 ғасырдың басында шаруалар арасында қалыптасты, бірақ оның тамыры одан да ертерекке дейін жетеді. Алайда, оның кең танылуы негізінен венгр композиторы Франц Листке байланысты, ол 1846 жылы фортепианоға арналған 19 венгр рапсодиясын жаза бастады, олардың бесеуі кейін оркестрленді, осылайша маңызды композитордың «шаруа музыкасынан» алынған көздерді қамтыған алғашқы музыкалық шығармалары болды. Классикалық дәстүрден жаңылған бұл туындылар элита тарапынан көбінесе қабақты және өңделмеген деп қарастырылды, бірақ олар Иоганнес Брамс, кейіннен Золтан Кодалы және Бела Барток сияқтыларға терең әсер етті, тіпті американдық джазға да ықпал етті. 20 ғасырда венгр композиторлары өз ұлттық дәстүрлі музыкасының ықпалына ішкі түсті, бұл 19 ғасырдың басындағы «ұлтшыл» қозғалыстың (Бетховен) қайталануы ретінде қарастырылуы мүмкін, бірақ бұл классикалық дәстүрдің сол кездегі көптүрлі гегемониясынан құтылуға бағытталған суретшілердің ниетіне жақын. Бела Барток осы бағытты абстрактілі музыкалық әлемге алып, дәстүрлі венгр музыкасын симфониялық туындылардың негізі ретінде пайдаланды. Золтан Кодалы мен Бела Барток 300-ден астам мелодияны зерттеді және биге арналған заманауи әуендерде төртінші интервалдарда жиі секірулермен пентатоникалық бұрылыстар кездесетінін анықтады.