Кіріспе

Ехиел Мишель Дорфман (1913 – 30 шілде 2006) – Израильдің Иерусалим қаласындағы Бреслов қауымының раввині және басшысы. Сталиннен кейінгі Ресейде тұратын Бреслов хасидтерінің де-факто басшысы болғаннан кейін осы қызметке тағайындалды. Оның табандылығы мен жоспарлауының арқасында 1811 жылы басталған, Украинаның Умань қаласындағы Ребе Нахман Бресловтің қабіріндегі жыл сайынғы Бреслов Рош Хашана кибуцы (ғибадат жиыны) коммунистердің діни жиналыстарға тыйым салғанына қарамастан, жасырын түрде жалғасты.

Өмірбаян

Раввин Дорфман Украинаның батысындағы Каменец-Подольск қаласында дүниеге келді және жасөспін шағында Бреслов хасидіне айналды. Ол Уманға көшіп, Бресловтың жетекші тұлғасы болған раввин Абрахам Стернхарцтың жақын шәкірті болды. 1930 жылдың ақпанында Стернхарцтың немересі Ривкаға үйленді, ол анасы мен әкесінің екеуінен де Бреслов раввині Натанның ұрпағы еді. 1930 жылдардың соңында Украинадағы сталиндік тазалау кезінде Дорфман Ленинградқа қашып кетті, онда ол әйелімен бірге Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалды. Бірақ соғыстан кейін оны НКВД тұтқындап, екі жыл бойы Мәскеудегі Любянка түрмесіне қамады, содан кейін тағы бес жарым жылға Сібірге жер аударды. 1953 жылы Сталиннің қайтысынан кейін оған кешірім беріліп, Мәскеуде қоныстануға рұқсат етілді. Дорфманды Полтава раввині шочет (қасиетті союшы) деп таныды. Ол Ресейде болған жылдары тігінші, аяқ киім жасаушы және кітап мұқаулап жасаушы болып отбасын асырады.

Бреслов жетекшісі

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ресейде қалған аз ғана Бреслов хасидтері Мәскеудегі үкімет орталығынан алыс, Ташкент сияқты жерлерге көшіп кетті. Бұл аймақтарда діни амалдарға тыйым салынған еді, бірақ үкімет бақылауы азырақ болды. Жыл бойы бұл шашыраңқы хасидтер бір-бірімен байланысқа түспеді. Бірақ, әр Рош Хашана қарсаңында олар қоғамдық телефондарға барып, Мәскеудегі Дорфманға қоңырау шалып, алдағы мерекелік саяхат туралы толық мәлімет алды. Дорфман сондай-ақ шалқарда тұратын хасидтермен хаттасып, оларды Уманға келуге шақырды. Дорфман Рабби Нахманның қабіріне жақын үйлерде жыл сайын өткізілетін құпия Рош Хашана құлшылықтарында дұға басшыларының бірі болды. ХІХ ғасыр мен ХХ ғасырдың басында Рош Хашана кибуціне қатысқан жүздеген хасидтерге қарағанда, Сталиндік режим кезінде және одан кейін жыл сайын қажылыққа бару үшін өмірін қауіпке тіккен он адамдық минян (10 адамдық дұға жиыны) ғана болды.

Шетелдік туристер ребе Нахманның қабірінде

1960 жылдардың ортасында Дорфман американдық азаматтарды Уманға Рабби Нахманның қабірін көрсету үшін бастап алып жүрді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уманды бақылау үшін орыстар мен нацистер арасындағы қатал шайқаста Рабби Нахман жерленген ежелгі зират қиратылған еді. Зират бұзылып, оның орнына тұрғын үйлер салынды. Рабби Нахманның қабірі қайта табылып, тікелей жанында салынған жеке үй оны зақымданудан сақтады. Тек Дорфман сияқты, жылына бірнеше рет қабірге баратын адамның көмегімен ғана шетелдіктер оны таба алатын. Шетелдік туристерге көмектесу арқылы Дорфман өзін үлкен қауіпке тікелей ұшыратты. Үкімет туристік визаларды Уманға емес, Киев немесе Одесса сияқты ірі қалаларға ғана берді, сондықтан Дорфман заңсыз туристерге көмектесіп жатты. Бірақ оның күш-жігерінің нәтижесінде жүздеген американдық және израильдік азаматтар Уманға бару мүмкіндігіне ие болды. 1960, 70 және 80 жылдары Уманға барушылардың санының артуы және визаларға жасалған сұраныстар Кеңес үкіметіне шектеулерді жеңілдету үшін қысым жасады. Соңында, 1989 жылы коммунизм құлағаннан кейін, шекара толығымен ашылды.

Израильге көш

38 жыл бойы үкіметке ресми және жеке жолдармен өтініштер жібергеннен кейін, Дорфман мен оның әйелі 1972 жылы шығу визаларын алып, Израильге көшті. Дорфман раввин Леви Ицшок Бендердің тапсыруымен Меа Шеаримдегі Бреслов ешивасының Рош ешивасы болып тағайындалды. Ол 5 Ав 5766 жылы (30 шілде 2006 жылы) дүние салды.