Йозеф Гайднның №93 симфониясы: Лондондық симфониялар циклынан, 1791 жылы жазылған. Алғашқы орындалуы, тарихы және маңызды ерекшеліктері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Симфония No. 93 ре мажор, Hoboken I/93, Жозеф Хайдн жазған он екі Лондон симфониясының бірі (93–104 нөмірлері). Ол 1791 жылы Лондонға алғашқы сапары үшін жазылған симфониялар жинағының бір бөлігі ретінде аяқталды. Алғаш рет 17 ақпан 1792 жылы Лондондағы Хановер-сквер-румс залында орындалды.
Symphony No. 93 in D major, Hoboken I/93, one of the twelve London symphonies (numbers 93–104) written by Joseph Haydn. It was completed in 1791 as one of the set of symphonies completed for his first trip to London. It was first performed at the Hanover Square Rooms in London on 17 February 1792.
Өмірбаян
Лондондық он екі симфонияның ішінде, No. 93 Hoboken Verzeichnis каталогында алғашқы болып тіркелген. Дегенмен, ол жинақтың үшінші туындысы болған болуы мүмкін, ал одан бұрын No. 96 ре мажор және No. 95 до минор симфониялары жазылған.
Of the twelve London symphonies, No. 93 appears first in the Hoboken Verzeichnis catalogue. However, it was likely the third to be composed of the set, after No. 96 in D major and No. 95 in C minor.
Бірінші қимыл
Бірінші бөлім соната түрінде: кіріспеден кейін қайталау белгісімен аяқталатын экспозиция, даму, рекапитуляция және кода келеді. Кіріспе жиырма тактіден тұрады және "Адажио" деп белгіленген. Ол оркестрдің D тоникалық нотасын біріктіріп ойнауымен басталады, D мажор тональдығының тамырлық позициядағы гармониясын орнатудан аулақтайды. Содан кейін кіріспе гармониялық саяхатқа шығады, доминант (A мажор), неаполитандық аккорды (G-ге салынған E мажор), кемітілген жетінші аккорд, параллель минор (D минор) және субдоминант миноры (G минор) арқылы өтеді, соңында доминантты жетінші аккордпен аяқталады. Доминантты жетінші аккордтан кейін, "Аллегро" деп белгіленген бөлімнің негізгі бөлігі басты тақырыпты жариялаумен басталады. Экспозиция доминанттағы, A мажордағы екінші тақырыпқа дейінгі өтпелі бөліммен жалғасады. Американдық музыкатанушы А. Питер Браун екінші тақырыпты лендлермен салыстырды. Даму екінші тақырыптан алынған мотивті маңызды өзгерістерге ұшыратады. Мотив инверсияланады және қатарынан бірнеше алыс тональдықтар арқылы өтеді. Кейінгі Хайдн шығармаларына тән емес, рекапитуляция көп тосынсыйларсыз өтеді. Ол қысқа кодаға дейін тониктегі басты және екінші тақырыптарды қайталайды.
The first movement is in sonata form: after an introduction follows an exposition that ends with a repeat sign, a development, a recapitulation and a coda. The introduction is twenty measures long and marked "Adagio". It opens with the orchestra playing the tonic note, D, in unison, avoiding the establishment of the home key of D major with root position harmony. The introduction then proceeds on an harmonic excursion, through the dominant (A major), a Neapolitan chord (E major, built on G), a diminished seventh, the parallel minor (D minor), and the subdominant minor (G minor), before concluding with a dominant seventh chord. After the dominant seventh chord, the main body of the movement, marked "Allegro", commences with the statement of the principal theme. The exposition then continues with a transitional passage before a secondary theme in the dominant, A major. The American musicologist A. Peter Brown compared the secondary theme to a Ländler. The development involves significant re working of a motif from the secondary theme. The motif is inverted, and passed through a series of remote keys. Unusually for a late Haydn work, the recapitulation involves few surprises. It reprises the principal and secondary themes in the tonic before a short coda.
Екінші бөлім
Екінші бөлімнің соңына қарай музыка біртіндеп баяулап, жұмсақ бола бастайды, сосын күтпеген фортиссимо фаготтың "құбылуы" музыканы бөлімнің аяқталуына қайтарады. Бұл Хайднның юмористик сезімін көрсетеді – бұл "Сюрприз" симфониясының екінші бөліміне ұқсас. Антони Ходжсон Джордж Сзеллді "осы әзілдің түкылдығын" асыра көрсетуден қашқан дирижер деп атайды. Ходжсон "егер концертте көрермендердің ешқайсысы күлмесе, онда бұл эпизод жеткілікті күшпен ойналмаған болуы керек" деп санайды.
Towards the end of the second movement, the music gradually becomes slower and softer until an unexpected fortissimo bassoon "fart" brings the music back for the movement's closing. This shows Haydn's sense of humor—similar to the 2nd movement of the Surprise Symphony. Antony Hodgson identifies George Szell as a conductor who was not afraid to overdo "the vulgarity of this joke". Hodgson argues that "if, in concert, none of the audience laughs, then the episode must have been underplayed."
Үшінші бөлім
Минуеттің өзі лендлерлік мінезге ие. Минуеттің триосы ерекше жаңашылдықпен ерекшеленеді және тимпанимен күшейтілген фанфарлық шақыруларды ғана скрипкалармен орындалатын тыныш бөлімдермен үйлестіреді. Клюге сондай-ақ Гайднның Мария Анна фон Гензингерге жазған хатында финалға толық қанағаттанбағанын, себебі оны бірінші бөлімге қарағанда нашар деп есептегенін мәлімдейді. Ол оны қайта жұмыстауды жоспарлағанын айтқан, бірақ ешқандай түзету жасалғанына дәлел жоқ.
The minuet proper has a ländler character. The minuet's trio is highly original and juxtaposes timpani punctated fanfare outbursts with quieter passages scored only for strings. Kluge also states that Haydn wrote in a letter to Maria Anna von Genzinger that he was not completely satisfied with the finale because he considered it weak compared to the first movement. He stated that he planned to revise it, but there is no evidence that any revision ever took place.