Кіріспе

1959 жылы шыққан американдық жазушы Джек Керуактың романы

«Доктор Сакс» (Doctor Sax: Faust Part Three) – Джек Керуактың 1959 жылы жарық көрген романы. Керуак оны 1952 жылы Мексика қаласында Уильям С. Берроузбен бірге тұрғанда жазды. Роман Керуактың «еркін проза» деп аталатын импровизациялық стилінде жылдам жазылды. 1952 жылғы 18 мамырда Аллен Гинзбергке жазған хатында Керуак: «Мен 13 және 14 жасымдағы Сара Авеню, Лоуэллдегі Көлеңке туралы көріністі [жаз музыканты сияқты импровизациялаймын], оның мәні 1948 жылдың күзінде армандағандай миф болып қалыптасты. Одан кейін, осы жылдың 8 қарашасында Гинзбергке жазған хатында Керуак: «Доктор Сакс» шай [марихуана] ішкен күйде, ойлануға тоқталмай жазылды, кейде Билл [Буроуз] бөлмеге кіріп келіп, сол жерде тарау аяқталар еді…» деп жазды (сол жерде, 185-бет).

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман Джеки Дулуозбен басталады, ол Керуақтың өзіне негізделген, түсінде өзінің балалық шағындағы туған қаласы Массачусетс штатының Лоуэлл қаласында екенін көреді. Осы түске шабыттанған ол, жылы қоңыр және сепия түстерімен сипатталатын балалық шағының естеліктерін, сондай-ақ оның құпия фантазияларын еске алады, олар естеліктерінен ажырамас болып кеткен. Фантазиялар Лоуэллдегі төбедегі сарайға қатысты, оны Жаки Жылан төбесі деп атайды. Бұл тұманды жасыл төбенің астында Ұлы Дүниежүзілік Жылан ұйықтап жатыр. Әртүрлі вампирлер, монстрлар, гномдар, қасқырлар және қара сиқыршылар бүкіл әлемді жалмап кету үшін жыланды ояту ниетімен сарайға жиналады (бірақ олардың аз бөлігі, қынжырлы түрде "Довистер" деп аталады, жыланның тек "көгершін қабығы" ғана екенін және оянғанда жарылып, мыңдаған ақ көгершіндерді босататынын сенеді. Бұл миф Керуактың кейіпкері Сал Парадайс "Жолда" романында айтқан әңгімесінде де кездеседі). Джекидің фантазиялық әлемінің бір бөлігі болып табылатын доктор Сакс – қараңғы, бірақ ақыры мейірімді кейіпкер, оның үстінде қара шапан, сиялы қара шляпа, құлақтың жанын алатын күлкі және Visagus Nightsoil деп аталатын "түн ауруы" бар, ол түнде оның терісін құрделі жасыл түске айналдырады. Лоуэллге Ұлы Дүниежүзілік Жыланның арқасында келген Сакс, көршілес Дракут қаласындағы орманда тұрады, онда ол әртүрлі алхимиялық тәжірибелер жүргізеді, жылан оянғанда оны жою үшін дәрменді эликсир жасауға тырысады. Жылан ақыры оянғанда, доктор Сакс оған жасаған эликсирін қолданады, бірақ эликсир ешқандай зиян келтіре алмайды. Жеңілген Сакс, көлеңкелі қара костюмін тастап, оқиғаның қарапайым адам ретінде қалай дамысқанын бақылайды. Жылан әлемді жоюға дайындалғанда, барлығы жоғалғандай көрінеді, бірақ кенеттен жыланның ежелгі қарсыласы, түнгі түсті құс пайда болады. Құс жыланды тұмсығына іліп алып, көгілдір аспанға ұшып, көзден тасаланып кетеді, таң қалған Сакс: "Келбетті, ғалам өзінің жамандықтарынан өзі арылады!" деп ойлайды.

Таңба кілті

Керуак өзінің көркем кейіпкерлерін көбінесе достары мен туыстарынан шығарған. "Алғашқы баспагерлерімнің наразылығынан кейін, мен әр туындыда бірдей кейіпкер есімдерін қолдануға мүмкіндік алған жоқпын". Нағыз өмірдегі тұлға Кейіпкер аты Лео Керуак Эмиль "Поп" Дулуоз Габриэль Керуак Анже Жерар Керуак Жерар Дулуаз Каролина Керуак Кэтрин "Нин" Дулуоз Джордж 'Г. Ж.' Апостолос Ригопулос Генри ''Скотти'' Болиеу Пол "Скотти" Болдьеу Фредди Бертран Винни Бержерак 'Бақытты' Бержерак Лакки Бержерак Леона Бержерак Чарли Бержерак Билли Чандлер Дики Хампшир Герцог Чиунгос Бруно Грингас Омер Х. Ноэль Али Заза Роланд Сальвас Альберт "Жаман" Лаузон.

Доктор Сакс және Ұлы дүниежүзілік жылан

Керуак сонымен қатар «Доктор Сакс және Ұлы дүниежүзілік жылан» атты романының сценарийін жазды. Ол ешқашан түсірілмеген, бірақ 1998 жылы Керуактың племяннесі Джим Сампас Керуактың мұрағатынан мәтінді тапты. Ол радио драмасына ұқсас аудио форматта осы туындыны шығарып, 2003 жылы өзінің тәуелсіз дыбыс жазу компаниясы Gallery Six (атақты Six Gallery оқуы өткен орынның атымен аталған) және Митч Уинстонның дыбыс жазу компаниясы Kid Lightning Enterprises серіктестігімен жариялады. Жарияланымға екі диск және Ричард Саланың иллюстрацияларымен жабдықталған сценарий кітабы кірді.

Басқа медиада

Доктор Сакс кейіпкері Алан Мурдың "The League of Extraordinary Gentlemen: Black Dossier" кітабында, Сал Парадайс (Керуактың "Жолда" романынан) жазған әңгімеде пайда болды. Ол "Зұлым Дәрігердің" шөбересі ретінде айтылады (Дәрігердің авторы Сакс Ромер болғандықтан) және Мина Мюррей, Аллан Кватермен, Парадайс және Дин Мориартиге (Манчудың қарсыласы және Шерлок Холмстің жауы профессор Мориартидің шөбересі) қарсы күреседі.