Кіріспе

Британдық флот офицері (1676–1751)
Америка революциялық соғысының генералы және Вирджиния саясаткері

Томас Мэтьюс (16 қазан 1676 – 2 қазан 1751) – британдық флот офицері, адмирал шеніне дейін көтерілген. Мэтьюс 1690 жылы флотқа қосылып, Тоғыз жылдық соғыс және Испания мұрагерлік соғысы сияқты бірнеше кемеде қызмет етті. Ол кемелерге басшылық етуді Лландафтағы отбасылық эстатында уақыт өткізумен үйлестірді. 1718 жылы Пассаро шайқасында сэр Джордж Бингпен бірге қызмет етіп, өзін ерекше көзге түсірді, содан кейін Жерорта теңізі мен Үнді мұхитында эскадрильяларға қолбасшылық етті, бірақ теңіз қызметінен көп уақыт бұрын зейнетке шықты. 1741 жылы Ұлыбритания Австрия мұрагерлік соғысына қатысқаннан кейін ол қайтадан активті қызметке кірісіп, Жерорта теңізіндегі флотқа қолбасшылық етті. Дипломатиялық міндеттерді орындаудағы әдеттегі қиындықтар, оның үстіне ол флотты басқаруға сенген екінші қолбасшысы Ричард Лестокпен жаман қарым-қатынаста болғандықтан, одан әрі ушықты. Оның теңіз мансабының шешуші сәті 1744 жылы Тулон шайқасында франко-испан флотын тоқтатуға тырысқанда келді. Шайқас шатақ жағдайда, нашар байланыспен және басшылық тізбегінің бұзылуымен жүргізілді. Басым күшке ие болғанына қарамастан, Мэтьюс шешуші нәтижеге қол жеткізе алмады, ал жау бір кемені жоғалтып, қашып кетті, ал Мэтьюстің флоты бір кемені жоғалтып, бірнеше кеме ауыр зақымдар алды. Жеңіске қол жеткізе алмауы британдық қоғамды ашуландырды, соғыс соттары мен қоғамдық тергеулер бірнеше офицерлердің қызметтен босатылуына әкелді. Мэтьюстің екінші қолбасшысы Лесток сотталды, бірақ ақталды, нәтижеге Мэтьюстің нашар жоспарлауы және ашулы және ақылсыз шабуыл жасауы кінәланды. Мэтьюс айыптау бойынша сотталып, флоттан шығарылды. Ол Лондонға көшу алдында Лландафтағы эстатына оралды және 1751 жылы сол жерде қайтыс болды.

Отбасы және ерте өмірі

Ол Ландафф сотында, Ландаффта, полковник Эдвард Мэтьюстың ұлы (1700 жылы қайтыс болды) және анасының жағынан сэр Томас Армстронгтың (1624–1684 жж.) немересі болып дүниеге келді (1684 жылы Рай Хаусы құрылысына қатысқандығы үшін өлім жазасына кесілді). Мэтьюс сондай-ақ Уэльстің рыцары сэр Дэвид ап Мэтью және Франция королі Людовик VI-ның ұрпағы болды. 1690 жылы Мэтьюс теңіз флотына қосылып, сол кезде оның ағасы сэр Фрэнсис Уилердің басқаруында болған кемеде қызмет етті. Содан кейін Мэтьюс пен Честер 1710 жылы коммодор Джордж Мартиннің басшылығымен Жаңа Шотландияны басып алуға жіберілген флотқа тағайындалды және Мартин Англияға оралғаннан кейін күштің басшылығын өз қолына алды. Ол Малабар жағалауындағы адмирал Канходжи Ангреге қарсы күштермен кездесті. Оның кемелерінің болуы Ангренің қызметін азайтты, бірақ оның бекіністері бұзылмай қалды. 1742 жылдың маусым айында Мэтьюстың флотының өртке қарсы кемелері Сент-Тропез шығанағына тығылған испандық галереялар эскадрильясын өртеп жіберді. Осы уақытта испан эскадрильясы Тулонға тығылды, ал британдық флот оны Хайерден бақылап отырды. 1744 жылдың 21 ақпанында (жаңа стиль бойынша 10 ақпан, ескі стиль бойынша) испандықтар француз күштерімен бірге теңізге шықты. Мэтьюс, енді өз флагманына оралғаннан кейін, оларды қуды және 22 және 23 ақпанда шайқас болды. Түн түскен кезде сап әлі толыққан жоқ еді, бұл Мэтьюсті кемелердің бірінші кезекте сапты аяқтауын күтіп, сигнал беруге мәжбүр етті. Алдыңғы және орталық эскадрильялар осылай істеді, бірақ артқы эскадрильяның командирі Лесток сапты құрмастан, сигналға бағынды. 21 ақпан күні таңға дейін британдық флоттың артқы бөлігі алдыңғы және орталық бөлімдерден үлкен қашықтықта болды. Ол нәтижені өзінің іс-әрекеттерінің емес, партиялық саясаттың салдары деп есептеді. 1749 жылы Мэтьюс Блумсбери скверіне көшіп, 1751 жылдың 2 қазанында қайтыс болды. Ол Блумсберидегі Сент-Джордж шіркеуіне жерленді.

Тұлға

Матьюстың тұлғасы Тулон дауы кезінде ерекше зерттелді, оның қарсыластары оның ашушаң, ұстамсыз және шайқаста флотқа басшылық етудің күрделі міндетін орындай алмайтынын, осының нәтижесінде жеңілісқа ұшырағанын айтты. Хорас Уолпол сэр Хорас Маннмен хат алысып жатып: «Мэтьюс Құдай сиыр еті мен пудингпен тіршілік етеді деп санайды, жүлделі жұдырықтасу мен бұқа сүреуді ұнатады және Ескі Англияның денсаулығы үшін тұман ішеді» деп жазды. Парламентте сөйлеген сөзінде Уолпол: «Мэтьюс қызу, батыл, өкіметті, жайсыз, шатасқан адам ретінде қала береді» деді. Неапольдің бейтараптығы Мэтьюс Жерорта теңізіндегі қолбасшы болып тұрған кезінде бұзылғанына қарсы болған Манн: «Адмирал Мэтьюсте салауаттылық, әдеп немесе әлемді білу қабілетінің жоқтығы таң қалдырады. Ол тек «иә» немесе «жоқ» дегенді ғана түсінеді және ешқандай аралықты білмейді» деді. Уолпол және оның корреспонденттері Мэтьюсты «Иль Фурибондо» деп атады. Олардың сынағандарына қарамастан, Мэтьюсты жақсы білетіндер оның ашуға оңай берілетінін мойындағанмен, оны «жүректі, мейірімді, сүйкімді, көреген басшы, епті шаруа және құлшыныспен айналысатын спортшы» деп сипаттады.

Отбасы және шығарылым

1705 жылы Мэтьюс Антигуа аралдық Генриетта Бурджесске үйленді. Олардың Томас есімді ұлы болды, ол әскерде майор болды. Генриетта шамамен 1740 жылы қайтыс болды, ал Мэтьюс 1745 жылдары Миллисент Пауэллге қайта үйленді.