Арбитраж шектеулері және нарық тиімсіздігі

Кіріспе

Арбитраж шектері – қаржы экономикасындағы теория, себебі рационалды трейдерлердің бағаның тиімсіздігін арбитраж арқылы түзетуге әдетте қолданатын қаражаттарға қойылатын шектеулерге байланысты, бағалар ұзақ уақыт бойы тепе-теңдік күйінде қалуы мүмкін. Тиімді нарық гипотезасы, егер қор нарығындағы акцияның бағасы қате белгіленсе, рационалды трейдерлер үшін аз тәуекелмен пайда табу мүмкіндігі туады деп есептейді. Аз тәуекелмен пайда табу мүмкіндігі арбитраж құралы арқылы іске асырылады, яғни, бірдей құнды заттарды әртүрлі бағамен сатып алып, сату және арадағы айырмашылықты пайда ретінде алу. Егер акция тепе-теңдік бағасынан төмендесе (мысалы, құны арзан болса), иррационалды саудагерлердің (шулы трейдерлердің) әрекетінен туындаған жағдайда, рационалды инвесторлар (осы жағдайда) ұқсас сипаттағы басқа акцияны немесе прокси-активті қысқа саудаға салып, ұзақ позиция ашады. Рационалды трейдерлер көбінесе кәсіби қаржы басқару компанияларында жұмыс істейді және басқа адамдардың ақшасын инвестициялайды. Егер олар акция бағасының қателігіне жауап ретінде арбитражға қатысса және бұл қателік ұзақ уақыт бойы сақталса, қаржы басқару компаниясының клиенттері компанияның білікті еместігі туралы пікір қалыптастыруы мүмкін (және олай жасайды). Бұл клиенттердің қаражатын кері алуға әкеледі. Қаражатты кері беру үшін менеджер позицияны зиянмен жабуға мәжбүр. Клиенттердің осы әрекеттерінен туындайтын тәуекел кәсіби менеджерлердің осы мүмкіндіктерді пайдалануға азырақ бейімделуіне себеп болады. Бұл бағаның тиімсіздігі мәселесін ушықтыруға бейім. Ең танымал мысал ретінде 1998 жылы американдық Long Term Capital Management (LTCM) компаниясы арбитраж шектеріне тап болды. Компания өз инвестицияларын белгілі бір облигациялардың бағаларының жақындасуына негіздеді. Бұл облигациялардың бағалары ұзақ мерзімде жақындасатынына кепілдік берілді. Алайда, қысқа мерзімде Шығыс Азиядағы қаржы дағдарысы мен Ресей үкіметінің қарыздық міндеттемелерін орындамауына байланысты, үрейленген инвесторлар LTCM-нің позициясына қарсы сауда жасады, нәтижесінде бағалардың жақындасатыны күтілген еді, керісінше, одан да алыстады. Бұл LTCM-ді маржа талаптарына ұшыратты. Компанияның бұл талаптарды өтеуге жеткілікті қаражаты болмағандықтан, олар өз позицияларын жабуға және үлкен шығынға ұшырауға мәжбүр болды; ал егер олар позицияларын сақтап қалғанда, олар айтарлықтай пайда таба алатын еді.

Limits to arbitrage is a theory in financial economics that, due to restrictions that are placed on funds that would ordinarily be used by rational traders to arbitrage away pricing inefficiencies, prices may remain in a non equilibrium state for protracted periods of time. The efficient market hypothesis assumes that whenever mispricing of a publicly traded stock occurs, an opportunity for low risk profit is created for rational traders. The low risk profit opportunity exists through the tool of arbitrage, which, briefly, is buying and selling differently priced items of the same value, and pocketing the difference. If a stock falls away from its equilibrium price (let us say it becomes undervalued) due to irrational trading (noise traders), rational investors will (in this case) take a long position while going short a proxy security, or another stock with similar characteristics. Rational traders usually work for professional money management firms, and invest other peoples' money. If they engage in arbitrage in reaction to a stock mispricing, and the mispricing persists for an extended period, clients of the money management firm can (and do) formulate the opinion that the firm is incompetent. This results in withdrawal of the clients' funds. In order to deliver funds, the manager must unwind the position at a loss. The threat of this action on behalf of clients causes professional managers to be less vigilant to take advantage of these opportunities. This has the tendency to exacerbate the problem of pricing inefficiency. In perhaps the best known example, the American firm Long Term Capital Management (LTCM) fell victim to limits to arbitrage, in 1998. The company had staked its investments on the convergence of the prices of certain bonds. These bond prices were guaranteed to converge in the long run. However, in the short run, due to the East Asian financial crisis and the Russian government's debt default, panicked investors traded against LTCM's position, and so the prices that had been expected to converge were, instead, driven further apart. This caused LTCM to face margin calls. Because the firm did not have enough money to cover these calls, they were compelled to close out their positions and to take great losses; whereas, if they had held their positions, they then could have made significant profits.