"Күміс қасық" фразасы – мұраға алынған байлықтың символы. Бұл сөз тіркесі жоғары әлеуметтік топта туғандарды білдіреді. Тарихы мен мағынасы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Идиома
Idiom
Ағылшын тіліндегі "күміс қасық" тіркесі байлықпен, әсіресе мұрагерлік байлықпен синонимді. Бай отбасында туған адамның "күміс қасықпен туғаны" делінеді. Сын есім ретінде "күміс қасық" сөзі, өркендеген отбасынан шыққан немесе жақсы жағдайдағы отбасылық ортада өскен адамды сипаттайды, көбінесе бұл адам өз артықшылығының құнын толыққанды түсінбейтіні немесе бағаламайтынын білдіреді, себебі ол еңбек етпей, мұраға алғандықтан, осы себепті австралиялық (әсіресе Оңтүстік Австралия) терминінде осындай артықшылыққа ие жас адамды "spooner" деп атайды.
The English language expression silver spoon is synonymous with wealth, especially inherited wealth; someone born into a wealthy family is said to have "been born with a silver spoon in their mouth". As an adjective, "silver spoon" describes someone who has a prosperous background or is of a well to do family environment, often with the connotation that the person does not fully realize or appreciate the value of their advantage, its having been inherited rather than earned, hence the Australian (esp. SA) term spooner for a young person so advantaged.
Тарихи қолданысы
18 ғасырға дейін үстелге тағам жинағы танымал болмаған кезде, адамдар өз қасықтарын өзімен алып келіп, оларды бүгінгі адамдар әмиян мен кілттерді алып жүретіндей алып жүретін. Көне заманда күміс қасыққа ие болу – әлеуметтік жағдайдың көрсеткіші болып саналды, ол жер иеленушілер қатарына жататынын білдіретін. Орта ғасырларда шаруалар мен шеберлер ұзақ сағаттар бойы жұмыс істеп, тырнақтарының астына жиі кір кірген кезде, құл немесе қашқан құл деп жаңылыспау маңызды болды. Ондай жағдайда күміс қасық – паспорт, жүргізуші куәлігі және кредиттік картаның қызметін атқаратын. Жер иеленушілердің көп бөлігі шағын шаруалар мен шеберлер болғандықтан, күміс қасық көбінесе төменгі орта таптың мәдени белгісі болып табылды.
Before the place setting became popular around the 18th century, people brought their own spoons to the table, carrying them in the same way that people today carry wallets and keys. In pre modern times, ownership of a silver spoon was an indication of social class, denoting membership in the land owning classes. In the Middle Ages, when farmers and craftsmen worked long hours and frequently got dirt under their fingernails, it was important to not be mistaken for a serf or escaped slave. Under these circumstances, a silver spoon served the functional equivalent of a passport, driving license, and credit card. Since most members of the land owning classes were smallhold farmers and craftsmen, the silver spoon was primarily a lower middle class cultural marker.
Баспадағы тарих
"Ауызында күміс қасықпен туылған" деген тіркес ағылшын тілінде алғаш рет 1719 жылы Питер Энтони Моттеустің "Дон Кихот" романының аудармасында қолданылған: "Ана, Тереза, деді Санчо, "барлығы алтын емес, және әр адам аузында күміс қасықпен туылмайды". Бұл тіркес испан мақалының басқаша сөзбе-сөз мағынасы бар аудармасы болғандықтан (lang es, сөзбе-сөз: "көбінесе ілгектер болса, онда шаян болмайды"), сол кезде бұл тіркес ағылшын тілінде мақал ретінде қабылданған болуы мүмкін. Одан кейін 1721 жылы жарық көрген шотланд мақалдары жинағында "Әрбір адам аузында күміс қасықпен туылмайды" түрінде кездеседі.
The phrase "born with a silver spoon in his mouth" appeared in print in English as early as 1719, in Peter Anthony Motteux's translation of the novel Don Quixote: "Mum, Teresa, quoth Sancho, 'tis not all Gold that glisters [sic], and every Man was not born with a Silver Spoon in his Mouth." Because the phrase is used as a translation of a Spanish proverb with a different literal meaning (lang es, literally: "often where there are hooks [for hanging hams] there are no hams", it seems that the phrase was already considered proverbial in English at the time. The phrase next appears in a book of Scottish proverbs published in 1721, in the form "Every Man is not born with a Silver Spoon in his Mouth."
Нұсқалар
Басқа тілдерде де осыған ұқсас тіркестер бар. Мысалы, португал және испан тілдерінде "алтын бесікке туған" деп аударылатын тіркес, ағылшын тіліндегі "күміс қасықпен туған" дегенмен мағынасы бірдей. Алтын қасық сөзі жиі қолданылмайды, бірақ кейде қолданылады, мысалы, 1840 жылғы американдық "Алтын қасық сөйлеуінде" сол кездегі президент Мартин Ван Бюреннің жосықсыз өмір салтына сын айтылған. Кейбір тілдерде, швед және фин тілдерінде күміс қасық емес, алтын қасық жиі қолданылады, бірақ екеуі де қолданылуы мүмкін. Ағылшыз профессоры Паола Брунетти Донна Леонның төртінші "Комиссар Гвидо Брунетти" романы "Өлім және сот" (Death and Judgment aka A Venetian Reckoning, 1995), 22-тарауда күйеуі Гвидоға "күміс шанышқы романдары" туралы былай дейді: "Бұл кітаптар он сегізінші ғасырда жазылған, сол кезде Англияға отарлардан көп ақша келді де, Йоркшир тоқымашыларының бай әйелдеріне қай шанышқыны қолдану керектігін үйретуге тура келді".
There are similar expressions in other languages. For example, in Portuguese and Spanish, an expression translated as "born in a gold cradle" is equivalent to the English, "born with a silver spoon". The term gold spoon is much less commonly used, but finds occasional use, such as the 1840 American Gold Spoon Oration criticizing then president Martin Van Buren for his supposedly luxurious lifestyle. In some languages, like Swedish and Finnish, the common expression is gold spoon rather than silver spoon, although both can be used. "Silver fork novels" are described by English professor Paola Brunetti to her husband Guido, in Donna Leon's fourth Commissario Guido Brunetti novel Death and Judgment aka A Venetian Reckoning (1995), chapter 22, as "books written in the eighteenth century, when all that money poured into England from the colonies, and the fat wives of Yorkshire weavers had to be taught which fork to use".