Джон Батман мен аборигендер арасындағы 1835 жылғы келісімшарт
Batman's Treaty
Жон Батман мен австралиялық аборигендер арасындағы 1835 жылғы келісімшарт. Мельбурн аймағындағы жерді сатып алу туралы маңызды келісім. Тарих, құқық, жер дауы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1835 жылы Джон Бэтмен мен Австралияның аборигендері арасындағы шарт
1835 treaty between John Batman and Aboriginal Australians
Бэтменнің шарты – Австралиялық мал өсіруші, кәсіпкер және отарлаушы Джон Бэтмен мен Вурунджери тайпасының ақсақалдары тобының арасындағы, қазіргі Мельбурн қаласының жанындағы Порт-Филлип аймағындағы жерді сатып алу туралы келісім. Бұл құжат Бэтменнің шарты деп белгілі болды және еуропалықтардың аборигендердің жерлерін дәстүрлі иелерімен тікелей келіссөздер арқылы иеленуінің алғашқы және жалғыз жазбада қалған мысалы ретінде маңызды саналады. 1835 жылғы 26 тамызда Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы Ричард Бурк бұл шартты күшін жойылған деп жариялады.
Batman's Treaty was an agreement between John Batman, an Australian grazier, businessman and coloniser, and a group of Wurundjeri elders, for the purchase of land around Port Phillip, near the present site of Melbourne. The document came to be known as Batman's Treaty and is considered significant as it was the first and only documented time when Europeans negotiated their presence and occupation of Aboriginal lands directly with the traditional owners. The treaty was implicitly declared void on 26 August 1835 by the Governor of New South Wales, Richard Bourke.
Шарттың жасалуы
1827 жылдың қаңтар айында Джон Бэтмен мен Джозеф Геллибранд Порт-Филлипте жер беруге өтініш жасады, ол кезде Порт-Филлип Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясының бір бөлігі болған. Өтініш берушілер өздерімен 4000-нан 5000 фунт стерлингке дейін бағаланатын қой мен мал әкелуге дайын екендерін хабарлады.
In January 1827, John Batman and Joseph Gellibrand applied for a grant of land at Port Phillip, which was at the time part of the colony of New South Wales. The petitioners stated that they were prepared to bring with them sheep and cattle to the value of £4000 to £5000.
Шартқа қол қою орны
Аборигендермен кездесу Бэтменнің күнделігінде "әдемі су ағыны" деп сипатталған шағын өзеннің жағасында өтті. Нақты су жолы мен орны көрсетілмегенімен, 20 ғасыр тарихшылары қазіргі Норткоттегі Мерри Крик болған деп санайды. Гринсборо маңындағы Пленти өзені, Эдгарс Крик және Даребин Крик сияқты баламалы орындар да ұсынылды. Бұл ұсыныстар көбінесе күнделіктегі сапар сипаттамасын талдауға негізделген. Дегенмен, күнделіктің маңызды кезеңі елдің үлкен аумағын иелену үшін өзгертілген деген пікірлер де бар. Харкорт келісімге қол қойылған жерді "Батыс иілімі" деп атайды, ол Мерри Крик өзенінің батыс жағындағы, Каннингем көшесінің басындағы және Рашалл станциясының қарсы жағындағы иілімі. Ол ауызша дәстүрлер, Джон Паско Фокнердің еңбектеріндегі қол қою орнының сипаттамасы, бұрынғы ескерткіштер мен салтанаттар, заманауи сипаттамалардағы жер-бедерлерді түсіндіру және Бёрттің оқиға суреті сияқты көптеген дәлелдерге сүйенеді, бұл сурет Батменнің экспедициясына қатысушылармен кеңескеннен кейін салынған болуы мүмкін. Ян-Ян су қоймасы 1835 жылы Батменнің келісіміне қол қойған абориген басшысының құрметіне "Ян-Ян" ("жас жігіт") деген есіммен аталады.
The meeting with the Aboriginal elders took place on the bank of a small stream, which Batman described in his diary as a "lovely stream of water". Although the precise waterway and location is not given, 20th century historians suspect a likely location to have been Merri Creek, in what is currently Northcote. Alternative locations have been suggested on the Plenty River near Greensborough, Edgars Creek, and on Darebin Creek. These were generally based on analysis of the description of the journey given in the diary. However, there have been some suggestions that the critical period in the diaries was manipulated to allow for a larger tract of country to be obtained. Harcourt identifies the treaty signing location as "West Bend", a bend in the Merri Creek at the western end of Cunningham Street, Northcote and opposite Rushall Station. He relies on a range of evidence including oral traditions, the description of the signing location in John Pascoe Fawkner's accounts, previous commemorative markers and ceremonies, interpretation of landmarks in contemporary descriptions, and later depictions such as Burtt's painting of the event, which may have been prepared following discussions with participants in Batman's expedition. The Yan Yean Reservoir was named after the Aboriginal leader who signed Batman's Treaty in 1835 with the name "Yan Yan" ("young male").
Тасманияға қайта оралу
8 маусымда ол өзінің күнделігінде былай деп жазды: "Олай болса, қайық үлкен өзенге көтерілді және мен шамамен алты шақырым жоғары көтерілгенде өзеннің суының жақсы екенін және өте терең екенін көріп қуандым. Бұл орын ауыл құруға өте ыңғайлы болады". Соңғы сөйлем кейіннен Мельбурнның "негізін қалау шарты" ретінде танымал болды және бұл жерді "Батмания" деп атады. Сегіз адамды, олардың үшеуі ақ түсті болған, үш айлық жабдықпен қамтамасыз етіп, үй салып, бақша салуды тапсырғаннан кейін, Бэтмен мен Ребекка 14 маусымда Лансестонға оралды. Бұл жерде Бэтмен Джон Хелдер Уеджге өзі барлаған аймақты көрсетті және осы мәліметтер негізінде Уедж Мельбурнның алғашқы картасын жасады (1836 жылы жарияланды), онда Бэтмен "ауыл" орны ретінде таңдаған жер және қауымдастық мүшелері арасындағы жер бөлісі көрсетілген. Оралғаннан кейін бірнеше күн өткен соң Бэтмен Тасмания губернаторы Джордж Артурға хат жазып, жасалған келісім туралы және қауымдастықтың сатып алынған жерлерге 20 000 қой бағу жоспарлары туралы хабарлады. Бэтменнің Джордж Артурға жолдаған өтінішіне сәйкес, Бэтмен мен Уедж дереу малмен аймаққа келеді және тек отбасылық жағдайдағы қызметкерлерге (әйелдерімен бірге) олармен бірге жүруге рұқсат етіледі. Артур қауымдастықтың әрекеттеріне наразы болды және Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы Ричард Буркке хат жазды. Уедж 1835 жылдың 7 тамызында қауымдастықтың жаңа жерлерінде қоныс салу үшін Лансестоннан аттанды. Барвон өзенінде тоқтағаннан кейін Уедж Ярра өзеніне қарай жол тартты, онда Джон Паско Фокнер жіберген топпен кездесті. (Фокнердің өзі тек қазан айында келді.) Уедж Фокнерге келісім туралы айтты, бірақ Фокнер келісімді құнды деп санамай, кетпеді.
On 8 June, he wrote in his journal: "So the boat went up the large river and I am glad to state about six miles up found the River all good water and very deep. This will be the place for a village." The last sentence later became famous as the "founding charter" of Melbourne, and named the land "Batmania". After leaving eight of the men, three of whom were white, at Indented Head with three months supply and told to build a hut and start a garden, Batman and the Rebecca returned to Launceston on 14 June. Here Batman showed John Helder Wedge where he had explored and, from these details, Wedge prepared the first map of Melbourne (published in 1836), showing the location Batman had chosen as the site for the "village" and the division of land between association members. Several days after his return Batman wrote to the Governor of Tasmania, George Arthur, informing him of the treaty and of the Association's plans to run 20,000 sheep on the lands purchased. According to Batman's petition to George Arthur, Batman and Wedge would proceed immediately to the district with stock and only married servants (with their wives) would be allowed to accompany them. Arthur was not pleased with the Association's actions and wrote to the Governor of New South Wales, Richard Bourke. Wedge left Launceston on 7 August 1835, to set up a settlement on the Association's new lands. After stopping at the Barwon River, Wedge moved on to the Yarra River, where he encountered a party sent by John Pascoe Fawkner. (Fawkner himself arrived only in October.) Wedge told Fawkner of the treaty, but Fawkner would not leave, dismissing the treaty as worthless.
Шартқа қатысты даулар
1835 жылғы 26 тамызда губернатор Бурк Батман келісімі сияқты келісімдердің "таждың құқықтарына қарсы жарамсыз және күшін жойған" екенін ресми түрде жариялады және таждың рұқсатысыз "таждың бос жерінде" кез келген адамның заңсыз теруші болып есептелетінін мәлімдеді. Сонымен қатар, Бэтмен жерді тажға емес, Ассоциацияға сатып алған. Келісімнің күші туралы пікірлер қарама-қайшы. Бэтменнің сегіз Вурунджери ақсақалының қолтаңбасы деп мәлімдеген белгілерді Парраматтадан әкелген бес аборигеннің бірі салған болуы мүмкін, себебі олар сол аймақтағы аборигендердің көп қолданатын белгілеріне ұқсайды. Бұған қоса, Бэтмен, Сидней аборигендері немесе Вурунджерилердің тілі бір-біріне жақын болмағандықтан, ақсақалдардың келісімді түсінбегені анық, оның орнына оны өткен бірнеше күндегі сый алмасу рәсімінің бір бөлігі ретінде қарастырған болуы мүмкін. Бұл жерді уақытша пайдалануға және қолдануға рұқсат беретін тандеррум рәсіміне ұқсас. Дегенмен, еуропалықтардың меншік туралы түсінігі дерлік барлық аборигендер үшін жат болды. Бірақ бұл келісім ақ колонистер мен жергілікті аборигендер арасында жерді пайдалану туралы келісімге қол жеткізудің жалғыз құжатталған әрекеті ретінде бағаланады. Келісімнің маңыздылығы одан да артық, себебі ол Австралиядағы еуропалықтардың аборигендермен өздерінің болуын келіссөздер арқылы шешуге тырысқан алғашқы және жалғыз құжатталған жағдай. Бэтмен 1839 жылы қайтыс болғанға дейін келісімнің күші бар екенін айтты. Кейбір тарихшылар келісімнің жалған екенін болжауды жалғастырды, алайда келісімге қол қою кезінде бала болған абориген ақсақалы Барак, Бэтменнің Жаңа Оңтүстік Уэльс аборигендерінің көмегімен қол қою рәсіміне қатысқанын мәлімдеді.
On 26 August 1835, Governor Bourke issued a Proclamation which formally declared that agreements such as Batman's Treaty were "void and of no effect as against the rights of the Crown" and declared any person on "vacant land of the Crown" without authorisation from the Crown to be trespassing. Also, Batman had purchased the lands for the Association, and not for the Crown. The validity of the treaty has been widely disputed. It is possible that the marks which Batman claimed were the signatures of the eight Wurundjeri elders were instead made by one of the five Aboriginal men he had brought with him from Parramatta, since they resemble marks commonly used by Aboriginal people from that area. Furthermore, since neither Batman, the Sydney Aboriginal men or the Wurundjeri men spoke anything approaching the same language, it is almost certain that the elders did not understand the treaty, instead probably perceiving it as part of the series of gift exchanges which had taken place over the previous few days amounting to a tanderrum ceremony which allows temporary access to and use of the land. In any case, the European system of understanding property was entirely alien to almost all Aboriginal peoples. Nevertheless, the treaty has been praised as the only documented attempt to reach an agreement for land use between white colonists and the local Aboriginal people. The treaty is significant more broadly as it is the first and only documented time when Europeans in Australia have negotiated their presence with Aboriginals. Batman maintained until his death in 1839 that the treaty was valid. Some historians continued to assume that the treaty was a forgery, however Aboriginal elder Barak, who was present at the signing of the treaty as a boy, states that Batman, with the aid of New South Wales Aboriginal peoples, did in fact participate in a signing ceremony.