Кіріспе

Эрта Паскаль Трюйо (13 тамыз 1943 жылы туған) – гаитилік саясаткер, 1990 және 1991 жылдары 11 айға Гаитидің уақытша президенті қызметін атқарған. Ол Гаити тарихында осы лауазымға тағайындалған алғашқы әйел және Америка құлықтағы африкалық текті алғашқы әйел президент.

Ерте өмір, отбасы және білім

Ерта Паскаль Трюйо 1943 жылдың 13 тамызында тығыз қоныстанған елорданың үстіндегі төбелердегі Петион-Вильдің жақсы жайланған ауданында дүниеге келді.

Мансап

Ол заңгер, жазушы, мұғалім және Жоғарғы Сот судьясы болды. Дювалье династиясы тұсында Паскаль Труйо бірінші сатыдағы сотта қызмет еткеннен кейін Гаитидегі алғашқы әйел судья атанды. 1986 жылы Әділет министрі Франсуа Латорту Паскаль Труййоны Жоғарғы Сотқа тағайындады. Ол соттың алғашқы әйел мүшесі болды. Бас судья қызметін атқарып жүрген кезінде 1990 жылдың 13 наурызында елдің уақытша президенті болды. Ол жалпы сайлауды ұйымдастыруға жауапкер болды. Оның еңбегінің арқасында зорлық-зомбылықсыз сайлау өтті, нәтижесінде Жан Бертран Аристид 67% дауыспен президенттік лауазымға ие болды. Көпшілік назарынан тыс, Паскаль Труйо елдің ішкі істерін және сайлауды басқаруға көмектесетін комитет құрды. Оған әскер де қолдау көрсетті. Жан Бертран Аристид жеңіске жеткеннен кейін ол тұтқынға алынып, төңкеріс жасады деген айып тағылды. Бірақ Эрта Паскаль Труйоның төңкеріске қатысы бар екені ешқашан дәлелденбеді. АҚШ-тың араласуымен ол бір күннен кейін босатылды. Ол белсенді саясаттан қол үзді және Гаитиден кетіп қалды. Эрта Паскаль Труйо Гаитиге қайта оралды, бірақ көпшілік назарынан тыс өмір сүрді. Ол Гаити тарихын жинақтау жұмысына қатысты. Паскаль Труйоның уақытша президент ретіндегі басты міндеті – 19 мүшеден тұратын Мемлекеттік кеңеспен келісе отырып, Гаитиде мерзімінен бұрын сайлау өткізу болды. Кеңеске басшылық ету және тікелей қақтығыстан аулақ болу оның міндеттеріне кірді, сондай-ақ ол өз рөлін толық орындап, халыққа қызмет етуі керек еді. Ол сонымен қатар Гаитидің әскери билеушісі генерал-лейтенант Проспер Аврилге қарсы наразылықтарға байланысты бір аптадан астам уақыт бұрын жабылған мектептердің қайта ашылуы туралы хабарлама жариялады. Труйо Гаитиді диктатурадан жаңа демократияға, еркін демократиялық сайлауларға сүйемелдеді. Бұрынғы диктатор Дювалье құлағаннан кейін ол Карл Огустпен бірге Гаитидің азаматтық және қылмыстық кодекстерін қайта қарау комиссиясында жұмыс істеді. "L’union Suite" мақаласында айтылғандай, "Паскаль Труйоның батыл басшылығынан кейін жиырма жылдан астам уақыт өткен соң, Гаитидің жаңа және нәзік демократиясы әлі де тұр. Гаити халқы тағы екі төңкеріс, экономикалық қиындықтар мен табиғи апаттарды бастан өткерді. Міне, Эрта Паскаль Труйоның мұрасы. Оның билікке келгеннен кейін көптеген әйелдер елдегі маңызды лауазымдарға – сенатор, депутат, министр және тіпті президенттікке үміткер бола бастады".

Жеке өмір

Паскаль Трюйоның ағасы Аликс Дювалье әскерінің бірінен келген оқтан белден төменге парализге ұшырады. Тағы бір ағасы, Андре тұтқындалып, өлім жазасымен қорқытылды. Ол 40 жылдан астам уақыт бойы журналист, заңгер және мұғалім Эрнст Трюйоға үйленген. Олардың қызының аты – Янта. Эрнст – антрополог Мишель Ролф Трюйоның әкесі. Эрнст Трюйо Ертаның өмірін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Ол одан 20 жылға үлкен болды. Ол оны жасөспірім шағында оның өткізген әлеуметтік сабақтарының бірінде кездестірді. Оның зиялы қабілетіне риза болып, ол оны құқық факультетіне оқуға ынталандырды. Эрнст инсульттан көз жұмды. Ол Ұлттық банкке кеңесші болды, сол банк диктаторлардың қор жинауына көмектескен деген қауесет бар (бірақ олар Дювальелерді қолдамады). Паскаль Трюйо Гаитиде де, Нью-Йоркте де тұрды.