Кіріспе

Омыртқа миының алдыңғы бөлігіндегі қан тамыры

Адам анатомиясында алдыңғы омыртқа артериясы – омыртқа миының алдыңғы бөлігін қамтамасыз ететін артерия. Ол омыртқа артерияларының тармақтарынан бастау алып, омыртқа миының алдыңғы жағымен өтеді. Оны бірнеше қосалқы артериялар, әсіресе Адамкевич артериясы күшейтеді.

Шығу тегі

Алдыңғы омыртқа артериясы екі жақты түрде омыртқа артерияларының соңына жақын екі кішкентай тармақ ретінде пайда болады. Көбінесе бұл тамырлардың біреуі екіншісінен ірірек болады, бірақ кейде олардың мөлшері шамалас келеді.

Курс

Олар мидың сопақша бөлігінің алдында төмен түсіп, үлкен тесік деңгейінде бірігеді. Бір тұтас сабақ мидың жоғары жақ бөлігінің алдында төмен түсіп, мидың жоғары жақ бөлігінің ең төменгі бөлігіне дейін созылады. Ол филум терминаледегі жіңішке тармақша ретінде жалғасады. Қан тамырлары алдыңғы медиандық жарық бойымен жұқа қабықшада (pia mater) өтеді.

Филиалдар

Артерия өз бағытында бірнеше кішкентай тармақтарды (яғни алдыңғы сегменттік медуллярлық артерияларды) бөліп шығарады, олар омыртқааралық тесіктер арқылы омыртқа каналына еніп түседі. Бұл тармақтар омыртқа артериясынан, көтерілген мойын артериясынан, мойындағы төменгі қалқанша без артериясының тармағынан, кеудедегі қабырғааралық артериялардан, ал іш және жамбас аймағында – бел артериясынан, iliolumbar артериясынан және бүйірлік сакральдық артериялардан пайда болады.

Тарату

Ол жұқа қабықшаны (pia mater) және жұлынның денесін қамтамасыз етеді, сондай-ақ төменгі бөлігінен қауда аттарына (cauda equina) таралатын тармақтар жібереді.

Аурулар

Алдыңғы омыртқа артериясының бұзылуы екі жақты кортикоспинальды жолдың бұзылуына алып келеді, бұл қозғалыс тапшылықтарын тудырады, сондай-ақ екі жақты спиноталамустық жолдың бұзылуы ауырсыну/температура сезімін жоғалту түрінде сезімталдық тапшылықтарына себеп болады. Бұл алдыңғы омыртқа артериясы синдромы деп аталады. Бұл омыртқа артериясының бұзылуы омыртқа миы деңгейінде болғанда пайда болады. Бұл медиалды ми жоғары синдромынан өзгеше, онда алдыңғы омыртқа артериясы сопақша ми деңгейінде бітелген болады. Оның тесіктелген тармақтарының (сулькалық артерияның) бұзылуы жартылай омыртқа синдромына әкелуі мүмкін. Шындығында, жедел жартылай омыртқа синдромы бар пациенттерде жедел сулькалық артерия синдромына күдік туғызу керек, ал жоғары мойын сегменттері зақымданған жағдайда омыртқа артериясының диссекциясына күдік туғызу керек. Tan YJ және авторлардың 2021 жылғы жаңа шолуында көптеген пациенттерде жақсы функционалдық қалпына келу байқалды, ал сулькалық артерия синдромының басты себебі омыртқа артериясының диссекциясы болды.