Өзіңді зерттеу: Ғылыми тәжірибелер мен ашылулар тарихы
Self-experimentation
Өзіңді зерттеу – жеке тұлғаның өзін сынаққа салу арқылы медицина, психология саласындағы ғылыми зерттеулер. Адам өзінің денсаулығын жақсарту үшін жасалған тәжірибе.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өз зерттеу эксперименті – эксперимент жүргізушінің өзінде жүргізетін бір субъектік зерттеу. Әдетте, бұл бір адамның зерттеуді жобалаушы, орындайтын адам, қатысушы, талдаушы және нәтижелерді баяндаушы болып табылуын білдіреді. Жеке ғылым немесе N of 1 зерттеуі деп те аталатын өз зерттеу эксперименті – азаматтық ғылымның бір түрі, себебі оны өз денсаулығы мен әл-ауқатымен қызығушылық танытқан науқастар немесе адамдар да зерттеу қатысушылары және өздері эксперимент жүргізушілер ретінде жүргізе алады.
Research experiment conducted on oneself
Self experimentation refers to single subject research in which the experimenter conducts the experiment on themself. Usually this means that a single person is the designer, operator, subject, analyst, and user or reporter of the experiment. Also referred to as Personal science or N of 1 research, self experimentation is an example of citizen science, since it can also be led by patients or people interested in their own health and well being, as both research subjects and self experimenters.
Биология және медицина
Адамның ғылыми өзін-өзі сынақтан өткізуі негізінен (бірақ міндетті емес) медицина және психология салаларына жатады. Медицинада өзін-өзі сынақтан өткізудің ұзақ және жақсы құжатталған тарихы бар, ол бүгінгі күнге дейін жалғасуда. Мысалы, 1984 жылы шошқаларды жұқтыру әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, Барри Маршалл науқастан Helicobacter pylori бактериясын Петри ыдысынан ішіп, жақын арада гастрит, ахлоргидрия, асқазанның дискомфорты, лоқсығысы, құсу және нашаң иіс сезімі дамытты. Нәтижелері 1985 жылы «Medical Journal of Australia» журналында жарияланды және бұл журналдың ең көп сілтемеленген мақалаларының бірі болып табылады. Ол 2005 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Бағалаулар клиникалық сынақтар мен бағдарламалық бағалаулар контекстінде ұсынылған.
Human scientific self experimentation principally (though not necessarily) falls into the fields of medicine and psychology. Self experimentation has a long and well documented history in medicine which continues to the present day. For example, after failed attempts to infect piglets in 1984, Barry Marshall drank a petri dish of Helicobacter pylori from a patient, and soon developed gastritis, achlorhydria, stomach discomfort, nausea, vomiting, and halitosis. The results were published in 1985 in the Medical Journal of Australia, and is among the most cited articles from the journal. He was awarded the Nobel Prize in Physiology or Medicine in 2005. Evaluations have been presented in the context of clinical trials and program evaluations.
Психология
Психологияда ең белгілі өзіндік тәжірибелер – Герман Эббингхаустың есте сақтау туралы зерттеулері болып табылады. Ол адамның есте сақтау қабілетінің көптеген негізгі ерекшеліктерін мағынасыз буындарды қолданатын, көбінесе қиын жағдайларда жүргізілген тәжірибелер арқылы анықтаған.
In psychology, the best known self experiments are the memory studies of Hermann Ebbinghaus, which established many basic characteristics of human memory through tedious experiments involving nonsense syllables.
Химия
Бірнеше танымал және белгілі тәттілендіргіштер реакция өнімдерін әдейі немесе кейде кездейсоқ татып көру арқылы ашылды. Сахарин 1879 жылы Джонс Хопкинс университетінің химия зертханасында Ира Ремсеннің студенті, ғалым Константин Фальберг синтездеді. Ол "кешкі асын жеп жатқанда саусақтарында ерекше тәтті дәмді байқады, [және] күні бойы қолына төгілген нәрседен шыққандығын түсінді". Фальберг кейіннен белсенді затты – ортобензоид сульфимиді анықтап, оған сахарин деп ат қойды. Цикламатты химия зертханасының студенті бір күні жұмыс үстеліне қойған темекісінен тәтті дәм сезгенде тапты. Сукралозаны шетелдік студент ашқан, ол профессоры Л. Хоуфтың "дәміне қарай сынау" нұсқауларын дұрыс естімегендіктен, қосылыстарды "тестілеуге" тырысты. Швейцариялық химик Альберт Хофманн LSD-нің психоделикалық қасиеттерін оны жасағаннан кейін бес жыл өткен соң, саусақтары арқылы есірткінің шамалы мөлшерін сіңіріп алғанда ашты. Бірнеше күннен кейін ол оны өздігінен сынап көрді. Химик Александр Шульгин психоактивті заттарды іздеу үшін ондаған молекулаларды синтездеді және оларды әйелі Энн Шульгинмен және жақын достарынан құралған шағын зерттеу тобымен бірге мұқият өз-өзіне тәжірибе жүргізу арқылы бағалады.
Several popular and well known sweeteners were discovered by deliberate or sometimes accidental tasting of reaction products. Saccharin was synthetized in 1879 in the chemistry labs of Ira Remsen at Johns Hopkins by a student scientist, Constantin Fahlberg, who noticed "curious sweet taste on his fingers while eating his dinner, [and] realized that it came from something he had spilled on his hand during the day". Fahlberg subsequently identified the active compound, ortho benzoic sulfimide, and named it saccharin. Cyclamate was discovered when a chemistry research student noticed a sweet taste on his cigarette that he had set down on his bench. Sucralose was discovered by a foreign student, mishearing instructions of his supervisor, Prof. L. Hough, to "test" the compounds as to "taste" them. Swiss chemist Albert Hofmann first discovered the psychedelic properties of LSD five years after its creation, when he accidentally absorbed a small amount of the drug through his fingertips. Days later, he intentionally self experimented with it. Chemist Alexander Shulgin synthesized tens of molecules in search of psychoactive materials, and evaluated them via careful self experimentation together with his wife Ann Shulgin and a small research group of good friends.