Кіріспе

Израильдік ақын, әнші, сценарист, суретші және саяси белсенді Рой "Чики" Арад (ивритше: רועי "צ'יקי" ארד, 5 қаңтар 1977 жылы туған) – Израильдік ақын, әнші, сценарист, суретші және саяси белсенді. Арад – "Маян" поэзия журналының негізін қалаушы және бұрынғы редакторы, сондай-ақ "Хаарец" газетінің бұрынғы тілшісі.

Өлең және әдебиет

Арад сегіз кітап жариялаған. Ол өзінің "Кимо" деп атаған стилін қалыптастырды, оны "жапондық хайкудың еврейше бейімделуі" деп сипаттады: ол 10, 7 және 6 буыннан тұратын үш жолдан құралған. Әдетте, ол қозғалыссыз, мұздай суреттейтін бір көріністі бейнелейді, ал мазмұны жиі Сенрюге жақын. Автор ретінде Арад 2010 жылы "Израиль арманы" (Xargol Am Oved), 2013 жылы "Пеликан" (Xargol Modan) және көптеген әңгімелер жинағын жариялады. 2016 жылы "Израиль арманы" Mako сайтында 21-ші ғасырдың он ең үздік израильдік кітабының бірі деп танылды. Арадтың "Көбелек" атты өлеңі, Израильдің қалалық орталығын алып сауда орталығы – "Негев сауда орталығы" құру үшін бұзу туралы, ежелгі шығыс құдайларының элементтерін қамтиды және 2003 жылғы Венеция биенналесінде Михал Хельфманның жұмысының бір бөлігі болды. 2007 жылы АҚШ-та жас авторлардың "In Our Own Words" антологиясында оның өлеңдері жарық көрді. Ол үш поэзия антологиясының редакторларының бірі болды: социалистік заманауи поэзиядан "Адума" (қызыл), 2009 жылғы Газа соғысына қарсы "Латзет" (шығу), және 2011 жылғы жазғы әлеуметтік наразылықтардан кейін жарық көрген "Революция әндер кітабы". "Маян" баспасының редакторы ретінде ол жас авторлардың, мысалы, Ваан Нгуеннің "Трюфельдің көзі" сияқты бірнеше поэзия кітаптарын редакциялады. Арад "Маян" журналының – поэзия, әдебиет және идеяларға арналған израильдік мерзімдік басылымның, сондай-ақ "New&Bad Art Magazine" журналының редакторы болып табылады. 2009 жылдың шілдесінде оның "Түннің аяқталу әнұраны" атты өлеңі Тель-Авив филармониялық оркестрімен Зубин Мехта басшылығымен, Элла Шериф музыкасымен Тель-Авивтің 100 жылдығына арналып орындалды. Мати Шемолоф, Ахарон Шабтай және Алмог Бехармен бірге Арад "Геррилья Тарбут" тобының белсенді мүшесі, бұл топ поэзия мен музыка арқылы әлеуметтік және саяси мақсаттарды ілгерілетуге ұмтылған израильдік ақындар мен суретшілер тобы. 2009 жылдың шілдесінің соңында Арад Сан-Франциско халықаралық поэзия фестиваліне қатысып, ықпалды музыкант Джонатан Ричманмен бірге концерт берді. Арадтың кейбір өлеңдері араб тіліне аударылып, Ливан мен Египетте жарияланды. 2012 жылдың наурыз айында ол Израиль үкіметінің Иранмен соғысқа бару жоспарларына қарсы "Иран – Көрме" көрмесін ұйымдастырды, бұл Израиль-Америка қауіпсіздігіне қатысты параноя туралы айтуға жеткілікті болды. Ақын және жазушы ретінде оның туындылары бірнеше тілге аударылып, ағылшын және испан тілдеріндегі Granta, француз REVU және Plaine Page сияқты журналдарда жарияланды. Рой Чики Арад Сан-Франциско, Сет (Франция), Росарио (Аргентина), Толедо (Испания), Берлин қалаларындағы әдеби және поэзия фестивальдеріне қатысты және Айова қаласындағы Халықаралық жазу бағдарламасында резиденттік тағайындалды.

Музыка

2000 жылы Ройдың "Пинг-Понг" тобы Швецияда өткен "Евровидение" ән байқауында Израильдің намысын қорғап, "Sameach" әнімен өнер көрсетті. Дауыс беру аяқталғанда ән 7 ұпай жинап, 24 қатысушының арасында 22-орынды иеленді. Әннің мәтінінде Дамаск қаласындағы досының израильдік қызбен қарым-қатынаста екені айтылған. Израиль радио және телеарнасы тобының репетиция кезінде және әннің бейнеклипінде Сирияның туын көрсеткені үшін қолдауын кері тартып алды. Олар финалдағы өнер көрсетуден бас тартпай, тікелей эфирде туды қайтадан шығарды. 2002 жылы Арад "Sonol" ("Ra Records", Израиль, Рам Орион өндірген) альбомын жарыққа шығарды. 2004 жылы Арад "Туристер, Израильге келіңіздер, бұл жақсы ел" альбомын шығарды. 2005 жылдың 7 қаңтарында ол бір күні екі альбомды ұсынды: француз музыканты Ченнард Уолкермен бірлескен "Monster" (Comfortstand) және голландтық WM Recordings лейблінен "Sputnik in Love". Арадтың кейбір шығармалары саяси мазмұндас. 2005 жылдың шілде айында Арад Ченнард Уолкермен бірге (Freesamplezone, Париж) ядролық қарулар бағдарламасы туралы ақпаратты жариялағандықтан түрмеге қамалған Мордехай Ванунуға арналған "I Vanunu" әнін шығарды. Әннің бейнеклипі Рамалла қаласында түсірілді. 2006 жылы Арад өзінің бесінші жеке альбомын, "Жақсы достар" (Birdsong, Израиль) шығарды. 2006 жылдың тамызында Арад Ливан соғысына қарсы ән жариялады. 2002 жылы Арад Екінші интифада кезінде Израиль саясатына қарсы наразылық білдірген "Оккупацияға қарсы Rave" партияларын ұйымдастырушылардың бірі болды.