Кіріспе

Виктория дәуірінің соңғы кезеңінде танымал болған сурет жанры. Проблемалық сурет – Виктория дәуірінің соңғы кезеңінде танымал болған сурет жанры. Ол бірнеше түрлі жолмен түсіндірілуі мүмкін, немесе шешілмеген дилемманы бейнелейтін оқиғадағы маңызды сәтті әдейі түсініксіз көрсетумен сипатталады. Бұл жанр проблемалық пьесамен байланысты. Суретті тамашалаушыға оқиғаның әртүрлі мүмкін түсіндірмелерін ойлап табуға шақыру жасалады. Бұл жанр кітаптағы иллюстрациялармен ұқсас, бірақ иллюстрацияға жататын мәтін алынып тасталған. Жанрдың пайда болуы 19 ғасырдың екінші жартысына сай келеді, дәл сол кезде оқиғадағы шешуші сәттерді бейнелейтін кітап иллюстрациялары дами бастады. Ең алғашқы проблемалық суреттердің бірі – Джон Эверетт Миллестің «Маған сен» (Trust Me) суреті, онда егде жастағы әр адам жас әйелден алған хатын беруді талап етеді. Кез келген тұлға осы сөздерді айтуы мүмкін. Хаттың мағынасы мен мазмұны көрерменнің қиялына қалдырылған. Олардың қарым-қатынасы да белгісіз; жастарын ескеретін болсақ, олар тұрмысқа шыққан жұбайлар немесе әке мен қызы болуы мүмкін. Бұл жанрда жұмыс істеген суретшілердің ішінде Уильям Фредерик Йеймс бар, оның «Әкеңді соңғы рет қашан көрдің?» суреті жанрдың ең танымал үлгісіне айналды. Онда Англия азамат соғысы кезеңіндегі шағын ұлды Кромвель әскерлері жұмсақ сұрақтарға тартады, олар оның патшалыққа қарсы әкесін іздеп жүр. Олар оның қайда екенін анықтау үшін арнайы жасалған сұрақ қойып отырғаны сезіледі. Суретші баланың жауап беруге дайын тұрған сәтін бейнелейді. Йеймс осы сипаттағы көптеген басқа да туындыларды жазды, соның ішінде «Эми Робсарт» және «Айыпталушы мен адвокат». Соңғысы көршілгенде, бір газет оқырмандарға әйелге тағылған қылмыстың қандай екенін болжауға бәйге ұйымдастырды. Кейбір авангард суретшілері де осы жанрмен тәжірибе жасады, атап айтқанда Эдгар Дега және оның шәкірті Уолтер Сиккерт. Деганың «Ішкі көрініс» (1869) суреті жыныстық қатынасқа және зорлық-зомбылыққа нұсқау беретін екіұшты көріністі бейнелейді (сондықтан «Зорлау» деген баламалы атауы бар). Сиккерттің «Камден қаласындағы кісі өлтіру» (1908) суретінде де осыған ұқсас екіұштылық кездеседі, онда екі тұлғаны жұбайлар немесе кісі өлтіруші мен оның құрбаны ретінде түсіндіруге болады. Бұл жанр 20 ғасырдың басына дейін танымал болды, бірақ сол кезде импрессионизм мен пост-импрессионизмге тән кескіндемелі стиль мен формаға баса назар аударғандықтан, көне және әдебиетке тым көп ден қойған жанр ретінде қарастырыла бастады.

Оқу

Памела Флетчер, Заманауилықты баяндау: Британдық проблемалық сурет, 1895–1914 жылдар (Ашгейт, 2003).