Кіріспе

Британдық инженер, әскери офицер және саясаткер (1871–1930)

Подполковник сэр Джон Нортон Гриффитс, 1-ші баронет (13 шілде 1871 – 27 қыркүйек 1930) – инженер, Екінші Буер соғысы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық армия офицері және парламент мүшесі. Өз заманындағы ерекше тұлға, "Империя Джек" немесе "Тозақ Джек" деп белгілі болған ол, сонымен қатар британдық саясаткер Джереми Торптың әкесі болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Нортон Гриффитс жеке қаражатымен 2-ші Король Эдуард атты әскерін құрып, полк майоры болып тағайындалды. Сәтті инженерлік мансабынан алған тәжірибесін пайдаланып, Нортон Гриффитс Батыс майданында Антанта үшін көптеген бекіністер салды. Жұмбақ тұлға Нортон Гриффитс, іздеусіз Роллс-Ройс автокөлігімен, қымбат шараптармен толтырылған жәшіктермен окоптарды аралап жүрді.

Туннель салушы компаниялар

1914 жылдың желтоқсан айының басында Нортон Гриффитс Соғыс кеңсесіне өзінің туннель қазушы жұмысшылары соғысқа көмектесе алатынын жазды, бірақ оның хатына ешқандай шара қабылданбады. Дегенмен, 1914 жылдың 20 желтоқсанында неміс саперлері Givenchy lès la Bassée маңындағы үнді бригадасының орналасқан жерінің астына сегіз мина орналастырды. Жарылыс пен одан кейінгі шабуыл салдарынан 800 адам қаза болды, ал келесі шабуылдардан кейін 1915 жылдың қаңтарына қарай немістердің жоспарлы жүйе бойынша кен қазғаны анық болды. Лорд Китченер 1915 жылдың 12 ақпанында Нортон Гриффитспен байланысқа шықты, ал ай соңына қарай он сегіз "Манчестер Моль" канализация жұмысшысы Францияға 170 (Туннельдеу) компаниясының, Корольдік инженерлердің негізін қалаушы мүшелері ретінде келді.

Мұнай кен орындарын саботаждау

1916 жылы ол неміс әскерінің шабуылына дейін Румынияның мұнай өндіріс орындарын бүлдіруге жіберілді. Неміс әскерінің генерал-майтабы Людендорф кейіннен: «Біздің тапшылығымыздың бір бөлігіне оны жатқызуға тиіспіз» деген пікірін білдірді. 1916 жылы ол «Еңбегі үшін» орденімен марапатталды.

Мысырдағы соңғы жылдары

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін оның бизнесі мен инженерлік мансабы күнге тоңды, денсаулығы нашарлай бастады. Оның құрылыс фирмасы Асуан төмен бөгетін көтеру жөніндегі келісімшартты өте төмен бағамен қабылдады. Ол қаржылық қиындыққа ұшырау және тіпті қылмыстық қудалауға түсу мүмкіндігімен бетпе-бет келді. Сэр Джон Египеттің Александрия қаласының жанындағы Казино қонақ үйінің жағалауынан қайыққа отырды. Біраз уақыттан кейін қайық бос күйде табылды, іздеу тобы құрылды. Олар көп ұзамай сэр Джонның денесін су бетінде, басында оқ жарасымен тапты. Қандай да бір қару табылған жоқ, бірақ сот сарапшылары өз-өзіне қол жұмсаған деген үкім шығарды. Оның денесі Англияға жеткізіліп, 18 қазан 1930 жылы 59 жасында Суррейдегі Миклхэмде жерленді. Оның әйелі Гвладис одан кейін 1974 жылы 101 жасында қайтыс болды.

Танымал мәдениетте

Нортон Гриффитс 2021 жылғы британдық «Төмендегі соғыс» фильмінде кейіпкер ретінде пайда болады, ол Мессин шайқасына дейінгі туннель қазу операцияларының көркемделіп баяндалған оқиғасы. Оны Том Гудман Хилл сомдады.