Кіріспе
2004 жылы жарық көрген Мэрилинне Робинсонның романы. «Гилеад» 2005 жылғы Пулитцер сыйлығына және Ұлттық кітап сыншылары шеңберінің сыйлығына ие болды. Бұл Робинсонның «Үй шаруасы» (1980) романынан кейінгі екінші романы. «Гилеад» - эпистолярлық роман, себебі бүкіл повесть бір, үздіріліссіз, бірақ эпизодтық құжат түрінде, бірнеше рет жазба мен естеліктерді біріктіретін форматта келген. Роман ақ нәсілді, конгрегационалист пастор Джон Эймстің өмірбаянынан тұрады, ол кішкентай, усақ-түйекке толы Айова штатындағы (сонымен қатар ойдан шығарылған) Гилеад қаласында тұрады және жүрек ауруынан көз жұмаққа жақын екенін біледі. Кітаптың басында 1956 жыл көрсетілген, және Эймс жеті жасар ұлы үшін өмірбаянын жазып жатқанын түсіндіреді, себебі ұлы оны аз есте сақтайтын болады. Эймс 1880 жылы туғанын және жазу кезінде жетпіс алты жаста екенін айтады.
Gilead is a novel written by Marilynne Robinson published in 2004. It won the 2005 Pulitzer Prize for Fiction and the National Book Critics Circle Award. It is Robinson's second novel, following Housekeeping (1980). Gilead is an epistolary novel, as the entire narrative is a single, continuing, albeit episodic, document, written on several occasions in a form combining a journal and a memoir. It comprises the fictional autobiography of John Ames, an elderly, white Congregationalist pastor in the small, secluded town of Gilead, Iowa (also fictional), who knows that he is dying of a heart condition. At the beginning of the book, the date is established as 1956, and Ames explains that he is writing an account of his life for his seven year old son, who will have few memories of him. Ames indicates he was born in 1880 and that, at the time of writing, he is seventy six years old.
Сюжет
Бұл кітап Джон Эймстің естеліктері мен оның қалдырған мұрасы туралы, ол ұлына әкесі мен атасының өмірінен алынған естеліктерін бөліседі. Үшеуі де Айова штатындағы Гилеад қаласында конгрегационалистік пасторлар болып қызмет етеді және осы шақырумен өмір сүреді. Джон Эймс өзінің шақыруын "не сұралып жатқанын және нені елемеуге болатынын түсіну" деп түсіндіреді, сондай-ақ шақыруды орындау да, оған қол жеткізу де қиын екенін айтады.
Қабылдаудың сын-пікірлері
Кітап әдебиет сыншыларының жоғары бағасына ие болды. BookBrowse сайтында, кітап сын-пікірлерін, соның ішінде БАҚ-тың сын-пікірлерін жинақтайтын ресурста, кітапқа "Сыншылар пікірі" бойынша 5/5 баға берілді. BookBrowse-дегі сыншылардың пікірлеріне сәйкес, кітапқа берілген баға тек "5/5" болды. 2015 жылғы қаңтарда BBC Culture жүргізген және нәтижелерін жариялаған АҚШ әдебиет сыншыларының сауалнамасында "Гилеад" 2000 жылдан бері жазылған ең ұлы төртінші роман деп танылды. 2019 жылы бұл роман The Guardian газетінің 21-ғасырдың 100 ең жақсы кітабы тізімінде екінші орынға ие болды. 2019 жылдың 5 қарашасында BBC News "Гилеадты" ең ықпалды 100 романның тізіміне қосты. АҚШ-тың бұрынғы президенті Барак Обама осы романды өзінің сүйікті кітаптарының бірі деп атады.
Қоғамдық әсері
Гилеад Иоанн Кальвин, кальвинизм және пуритандықтар туралы қазіргі заманғы қате түсініктерді түзетуге көмектесетін мәтін ретінде танылды. Робинсон «Христианның бостандығы» атты лекциясында: «Америка мәдени тарихында болған нәрсе – Джон Кальвиннің дұрыс емес бейнеленгені. Оның салдарынан, оның ықпалымен қалыптасқан американдық мәдениеттің бір бөлігі де бұрмаланып көрсетілді», – деді. Роджер Кимболл «Нью-Йорк Таймс» газетінде «Адамның өлімі» туралы жазған рецензиясында: «Пуритандықтар қатал, жынысты жек көретін, қуанышсыз адамдар екенін білеміз – бірақ Робинсон көрсеткендей, бұл кең таралған карикатура – әдепсіз жала», – деп жазды. Қазіргі заманғы кальвинистерді физикалық әлемді жек көретін және қуанышсыз жабық адамдар ретінде бейнелеу – Робинсон «Гилеад» романында жоюға тырысатын стереотип. Ол бұл үшін негізінен Кальвиннің «Христиан дінінің негіздері» еңбегінен алған кальвинистік ілімнің дұрыс түсінігін ұсынады. Роман әдебиеттегі христиандық көпмәдениеттілік туралы пікірталастардың орталығына да айналды. Виктория университетінің американ әдебиеті профессоры Кристофер Дуглас «Гилеад» романы «қазіргі заманғы христиандық көпмәдениеттілік ұғымын қалыптастырып, оны [адамдарды] «христиандық құлдықтың» күрделілігінен тазартады» деп мәлімдеді. Ол бұл туынды соңғы төрт онжылдықтағы фундаменталистік және евангелистік христиандықтың саяси жаңғыруымен байланыстырады. АҚШ-тың бұрынғы президенті Барак Обама бұл романды өзінің сүйікті кітаптарының бірі деп атады. 2015 жылдың 14 қыркүйегінде Айова штатының Де-Мойн қаласында, әдеттегі журналистік тәртіпке қайшы келіп, президент Обама «Нью-Йорк кітап шолуы» үшін Мэрилинне Робинсонмен сұхбаттасып, оған:
Жақсы көркем әдебиеттер
Робинсон Ғалақадтағы кейіпкерлер мен оқиғаларды бүгінгі күнге дейін үш романында пайдаланған. "Home" (2008) оқиғаларды олардың достары мен көршілері Боттон отбасының көзқарасынан баяндайды. "Lila" (2014) Эймс пен Лиланың танысуы мен некесін Лиланың өзінің көзқарасынан айтады. "Jack" (2020) Боттон отбасының қара қалыпы туралы әңгімелейді, сондай-ақ оның отбасына белгісіз болған, басқа ұлт өкілімен қарым-қатынасын толыққанды ашады.