Кіріспе

1895 жылғы әлемдік өнеркәсіптік көрме

Мақта мемлекеттері мен халықаралық көрме 1895 жылы АҚШ-тың Джорджия штатындағы Атланта қаласында өткен әлемдік көрме болды. Көрменің мақсаты – «оңтүстік штаттар мен Оңтүстік Америка елдері арасындағы сауданы дамыту, сондай-ақ аймақтың өнімдері мен мүмкіндіктерін елдің қалған бөлігіне және Еуропаға көрсету» еді. Брэдфорд Ли Гилберт көрменің бас сәулетшісі болды. Ол әкімшілік ғимаратты негізгі кіреберісі мен шығыстарымен, ауыл шаруашылығы ғимаратын, аудиторияны, Чайм Тауэрін және оркестр сахнасын, электр ғимаратын, өрт сөндіру ғимаратын, машиналар залын, өнеркәсіпшілер мен бос өнер ғимаратын, минералдар мен орман шаруашылығы ғимаратын, «Негрлер» ғимаратын, жартылай дөңгелек кіреберіс-шығу қақпасын, көлік ғимаратын және АҚШ үкімет ғимаратын жобалады. Көрме алаңын Жозеф Форсайт Джонсон жобалаған. Көрме алаңын дамытуға 2 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды. Оқиғаға арналған Клара Мир көліне бұрынғы көл кеңейтілді. Сонымен қатар, қазір Атланта ботаникалық бағы деп танылатын тропикалық бақтар да көрме үшін салынды. Көрме 1895 жылдың 18 қыркүйегінде ашылып, 1895 жылдың 31 желтоқсанында аяқталды, барлығы 100 күнге созылды. Көрмеде минералдар мен орман шаруашылығы, ауыл шаруашылығы, азық-түлік және керек-жарақтар, машиналар мен құралдар, бағбандалық, өндіріс, электр энергиясы, бейнелеу өнері, сурет және мүсін, бос өнер, білім және әдебиет салаларындағы көптеген экспонаттар ұсынылды. Жүлде комиссиясы 6000-ға жуық экспонатты қарады. Комиссия барлығы 1573 медаль табыстады: 634 алтын, 444 күміс және 495 қола медаль. Джон Филипп Суза өзінің танымал «Мақта патшасы» маршын көрмеге арнап, оны Грузия халқына сыйлады. 1895 жылдың 26 желтоқсаны көрмеде «Негрлер күні» деп белгіленді. Атақты афроамерикалық тігінші Харриет Пауэрс осы күніне қатысып, «Негрлер» ғимаратының басшысы Ирвин Гарланд Пеннмен кездесті. Аделаида Альсоп Робино мен Мэри Чейз Перри қатысқан Ұлттық минералды суретшілер лигасы Нью-Йорк көрмесіне сәндік заттар мен өнер туындыларын қосты. Дикси Интрамуральдық теміржол компаниясы, полковник Айра Йель Сейдж басшылығымен, көрме үшін электр теміржолын салды.

Әйелдер ғимараты

Пенсильвания штатының алғашқы американдық әйел сәулетшісі Элис Меркур (1864–1947) Палладиан стиліндегі Әйелдер ғимаратын жобалаған. Әйелдер ғимараты Оңтүстік және елдің барлық аймандарындағы әйелдердің білім беру, денсаулық сақтау, қолданбалы және сәндік өнер салаларындағы жетістіктерін көрсетті. Оның көрмелерін Грузиядан келген әйелдер ұйымдастырды. Көрме мазмұнына елдің түкпір-түкпірінен келген әйелдер үлес қосты. Әйелдер тарихи артефакттарды, сәндік өнер бұйымдарын және өнеркәсіптік өнімдерді жинап, әр бөлмеде, соның ішінде Балтимор бөлмесі, Люси Кобб бөлмесі, Мэри Болл Вашингтон шайханасы, Колумб бөлмесі, Үлгі кітапханасы, Ассамблея залы және тағы да басқаларын, әрқайсысын әртүрлі штатқа бекітіп, көрмелер құрды. Көптеген әсем көрмелер Оңтүстік әйелдерінің патриотизм және дәстүрлі аналық идеалдары сияқты негізгі әлеуметтік және тұрмыстық рөлдерін, сондай-ақ қалыпты стереотиптерге қарсы әйелдердің сирек кездесетін жетістіктерін көрсететін түрлі көзқарастарды бейнеледі. Адал әйелдер легионының көрмесінде 45 қуыршақ қойылды, олардың әрқайсысы американдық патриоттық сәлемдемені бейнелейтін штаттың атын көрсететін кішкентай қалқанмен әшекейленген. Басқа көрмелер әйелдердің рөліне және басқа да әлеуметтік нормаларға қарсы шықты. Колониялық бөлмеде ыдыстар мен жиһаздар, Долли Мэдисонның көзілдірігі, Конкорд шайқасында қолданылған мылтық және Джордж Вашингтонға тиесілі мыс медальондар қойылды; бұл көрме "Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы ынтымақтастықтың артуын" көрсетеді деп айтылды. Көрме Оңтүстік және Солтүстік штаттары арасындағы сауда мен ынтымақтастықты дамытуға арналған жаңа идеяларды ұсынды, сонымен қатар елге және Еуропаға идеяларды, өнімдерді және мүмкіндіктерді таныстырды. Көрмеде аурухана бөлмесі, балалар үйі, балабақша сыныбы және үлгі кітапханасы – барлығы жұмыс істеп тұрған үлгілер ұсынылды. Бұл функционалдық бөлмелер әйелдердің үйден тыс маңызды рөл атқаратын ортасын көрсетеді және ең заманауи жабдықтармен, мүмкіндіктермен және жиһаздармен жабдықталған. Үлгі кітапханасында елдің барлық штаттарынан шыққан әйел авторлардың шығармаларының жинағы болды.

Букер Т. Вашингтонның сөйлеген сөзі

18 қыркүйекте 1895 жылы Букер Т. Вашингтон "Атланта келісімі" деген сөз сөйледі, ол расалық қатынастар мәселесіне арналған құрамындағы айтылған сөз болды.

Мұра

"Коттон штаттары" көрмесі Атлантаны іскерлік орталық ретінде сәтті көрсетті және қалаға инвестициялар тартты. Көрмеден кейін, жер Атланта қаласының меншігіне өтті және Пьемонт паркі мен Атланта ботаникалық бағына айналды. Ғимараттар бұзылып, бірақ парктің аумағы көбінесе Джозеф Форсайт Джонсон көрме үшін жобалаған түрінде сақталды. Дегенмен, парктің төңірегіне шашырап жатқан тас балюстрадалар – бұл алып негізгі ғимараттың жалғыз қалған бөлігі.